Briket
Briket, önceden hazırlanmış homojen veya heterojen malzemelerin kalıplama yöntemiyle şekil verilerek elde edilen son ürüne verilan addır.
İnşaat briketleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Briket, inşaat sektöründe yaygın olarak kullanılan, çimento, agrega (kum, çakıl, cüruf) ve suyun yüksek basınç altında (vibro-pres) sıkıştırılmasıyla üretilen, bazılarında yalıtım olan, genellikle boşluklu yapıya sahip, dayanıklı ve ekonomik bir yapı malzemesidir.[1] Duvar örme, bahçe duvarları ve inşaat projelerinde tercih edilen briketler, hafiflikleri, ses/ısı yalıtım özellikleri ve yangına dayanıklılıkları ile öne çıkar.[2]
Briket, iptidai metal veya ahşap kalıplarla ya da hazırlanmış harcı titreşim ve basınçla sıkıştırmaya ve sıkıştırılan malzemeleri kalıp vasıtasıyla değişik şekil ve ebatlarda çıkarmaya yarayan, mekanik veya otomasyon kontrolünde hidrolik pistonlu bir makine olan Briket makinası denilen bir makine ile üretilir.
Ses ve ısı yalıtımı sağlayan briketler, yangına dayanıklılıkları, su direnci, estetik ve ekonomik olmaları nedeniyle bahçe duvarı, garaj ve bina inşaatlarında yaygın olarak tercih edilir.[3]
Kireç, çimento, alüminyum tozu ve kuvars kumu ile üretilen, %84'e varan gözenekli yapısıyla hafif, yüksek ısı/ses yalıtımı sağlayan ve depreme dayanıklı modern bir yapı olan gazbeton [en] da bir çeşit brikettir.
Çeşitleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Beton briket
- Bims briket
- Yalıtımlı briket
- Asmolen briket
- Yüzey kaplamalı briket
Yakıt briketleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Odun briketleri (Pelet)
[değiştir | kaynağı değiştir]
Odun briketleri, kurutulmuş ve sıkıştırılmış odundan yapılan bir yakıt kaynağıdır. Genellikle ilave malzemeler olmadan, odun atıklarından veya yan ürünlerinden yapılır ve makineyle kütük veya blok şekline sıkıştırılır,[4] ancak turba, eğrelti otu veya kahve gibi ilave malzemeler içerebilir.[5] Briketler genel olarak herhangi bir biyokütle malzemesinden yapılabilir.
Kömür briketleri
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kömür briketleri, madencilik sürecinde kaçınılmaz olarak ortaya çıkan ince kırılmış kömür olan 'küçük kömürü' kullanmanın bir yolu olarak uzun zamandır üretilmektedir. Aksi takdirde, bu küçük parçalardan oluşan bir ateşte yeterli hava akışı sağlamak zor olduğundan yakılması zordur; ayrıca bu tür yakıt, hava akımıyla bacadan yukarı çekilerek görünür siyah duman oluşturma eğilimindedir.
İlk briketler, "kül bombası" olarak biliniyordu ve bağlayıcı olarak az miktarda ıslak kil kullanılarak elle şekillendiriliyordu. Bunların verimli bir şekilde yakılması zor olabiliyordu, çünkü yanmamış kil yüksek miktarda kül üretiyor ve ızgaradan hava akışını engelliyordu.
Doğu Asya briketleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Japonya tarihinde kömür üretiminden sonra ev yapımı kömür briketleri (tadon [ja] olarak adlandırılır) bulunmuştur. Edo döneminde, kırmızı alglerden elde edilen polisakkarit yaygın olarak bağlayıcı olarak kullanılmıştır. Meiji döneminde buhar motorlarının ithalatından sonra, kömür ve kil Japon briketlerinin başlıca bileşenleri haline gelmiştir. Bu briketler, rentan [ja] ve mametan [ja], Çin ve Kore'ye ihraç edilmiştir. Günümüzde, kükürt oksit emisyonları nedeniyle kömür briketlerinden kaçınılmaktadır. Kömür briketleri hala geleneksel veya açık havada yemek pişirmek için kullanılmaktadır. Talaş veya kahve tozu gibi odunsu parçacıklar, modern seri tüketim briketlerinin (örneğin, Ogatan [ja]) başlıca bileşenleridir.
Turba briketleri
[değiştir | kaynağı değiştir]
İskoçya ve İrlanda'da, düşük oksijenli bir ortamda bataklık bitkilerinin ayrışmasının ürünü olan turbadan yapılan briketler, yaygın bir katı yakıt türüdür ve büyük ölçüde ham turba topraklarının yerini almıştır. Bu briketler, neredeyse dumansız, yavaş yanan, kolayca depolanabilen ve taşınabilen bir yakıt oluşturmak için sıkıştırılmış parçalanmış turbadan oluşur. Genellikle bir ateş için tek yakıt olarak kullanılsalar da, kömür ateşini hızlı ve kolay bir şekilde yakmak için de kullanılırlar. Turba briketleri ayrıca, yiyeceklere eşsiz bir aroma kattıkları için bazen et ve sebzeleri ızgara yapmak için de kullanılır.[6] Bord na Móna, turbadan sorumlu İrlanda devlet şirketidir ve turba briketlerinin üretimini de üstlenmektedir.
Biyokütle briketleri
[değiştir | kaynağı değiştir]
Biyokütle briketleri tarımsal atıklardan üretilir ve petrol veya kömür gibi fosil yakıtların yerine geçer; imalat tesislerindeki kazanları ısıtmak için kullanılabilir ve ayrıca gelişmekte olan ülkelerde de uygulamaları vardır.[7] Biyokütle briketleri teknik olarak yenilenebilir bir enerji kaynağıdır ve emisyonları, geleneksel kömür briketlerinden kaynaklanan emisyonların aksine, insan kaynaklı sera gazı oluşturmaz; çünkü salınan karbon, kömürde olduğu gibi karbonifer döneminde yerin derinliklerinde hapsedilmek yerine, yakın tarihte doğrudan atmosferden alınmıştır.
Kağıt briketler
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kağıt briketleri, parçalanmış kağıt malzemeyi küçük silindirik bir forma sıkıştıran bir briketleme makinesinin yan ürünüdür. Briketleme makineleri genellikle mevcut parçalayıcı veya döner bıçaklı değirmen parçalama sistemlerine ek sistemler olarak satılır. NSA, parçalayıcı veya döner bıçaklı değirmenden geçirilen parçalanmış kağıt malzeme için maksimum parçacık boyutu düzenlemesine sahiptir ve bu genellikle 3 mm (1⁄8 inç) kareyi geçmez.[8] Bu, parçalayıcıdan çıkan malzemenin, uzun kağıt tabakaları üreten şerit kesimli parçalayıcıların aksine, kağıt briketlerine sıkıştırılmak için uygun boyutta olduğu anlamına gelir.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Briket Nedir? İnşaatta Briket Kullanımı ve Avantajları - MEKA Global". www.mekaglobal.com. 25 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2026.
- ^ "Briket Nedir, Ne İle Yapılır?". www.elkon.net. Erişim tarihi: 25 Nisan 2026.
- ^ nanomedya (20 Ağustos 2021). "Briket Nedir?". Globmac. 18 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2026.
- ^ "What are briquettes?". Wood Fuel Direct (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Nisan 2026.
- ^ https://www.creatomatic.co.uk; woodcoop (4 Haziran 2020). "Our Indispensable Guide to Briquettes". Wood Fuel Co-operative (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Nisan 2026.
- ^ "The Ultimate Guide To Wood Briquettes: All You Need To Know". Lekto Woodfuels Ltd (İngilizce). 4 Aralık 2023. 25 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2026.
- ^ Brunerová, Anna; Brožek, Milan; Van Dung, Dinh; Phung, Le Dinh; Hasanudin, Udin; Iryani, Dewi Agustina; Chaloupková, Veronika; Roubík, Hynek (10 Ocak 2024). "Manual wooden low-pressure briquetting press: An alternative technology of waste biomass utilisation in developing countries of Southeast Asia". Journal of Cleaner Production. 436: 140624. doi:10.1016/j.jclepro.2024.140624. ISSN 0959-6526.
- ^ "NSA Standards for Disintegrators" (PDF). www.nsa.gov. 30 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Nisan 2026.
