Boşnaklar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Boşnak sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Boşnaklar
Toplam nüfus
4,5 milyon
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Bosna-Hersek Bosna-Hersek 1.769.592[1]
Türkiye Türkiye 2.000.000[2]
Sırbistan Sırbistan 145.278[3]
Karadağ Karadağ 53.605[4]
Slovenya Slovenya 21.542 (2002)
(+10.467 Müslüman)
(+8.062 Boşnak)
[3]
Hırvatistan Hırvatistan 31.479[5]
Makedonya Cumhuriyeti Makedonya 17.018 (2002)[4]
Almanya Almanya c. 80.000 (2005)
Amerika Birleşik Devletleri Amerika Birleşik Devletleri 98.766[5]
Avusturya Avusturya 95.007 (2006)
İsveç İsveç 53.918 (2004)[6]
Avustralya Avustralya 18.000 (2001)
Norveç Norveç 15.216 (2006)
İsviçre İsviçre 23.457 (2000)[7]
Kanada Kanada 22.920 (2011)[6]
Belçika Belçika 4.000 (2002)[8]
İspanya İspanya 2.038 (2006)[9]
Malezya Malezya 2.000 (2006)
Diller
Boşnakça
Din
İslam (Sünni)
İlgili etnik gruplar
Güney Slavları yada İlirler

Boşnaklar (Boşnakça: Bošnjak {tekil}; Bošnjaci {çoğul}), bazı araştırmalara göre Güney Slav halkı bazılarına göre ise ilir halkından geldiği söylenmektedir.[7] Çoğunluğu Balkanlar'da Bosna-Hersek'te, Sırbistan'da yaşar. Ayrıca Hırvatistan, Karadağ, Slovenya, Almanya, ABD, Avusturya, İsveç, Kosova, Makedonya Cumhuriyeti ve Türkiye’de de Boşnaklar vardır. Türkiyede 2.000.000 Boşnak bulunmaktadır.[8] Boşnaklar eski dönemlerde "Bosnjanin"(Latince:Bosnensis) olarak adlandırılırlardı, Ortaçağ Bosna devletinin sakinleri anlamına gelmekteydi.[9]

Boşnaklar, yüzyıllarca dine dayalı bir kimlik tanımı içinde yer almışlar, Bosna-Hersek ve Sancak'ta yaşayan Ortodoks veya Katolik Güney Slavları ise Sırp veya Hırvat milletlerinin bu bölgelerdeki uzantıları kabul edilmiştir.[kaynak belirtilmeli] 1963'de Yugoslavya'nın Sosyalist Federal Cumhuriyet tanımına geçişi ile birlikte Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti yönetiminde Sırpların egemen konumunun zayıflamaya başlaması Boşnaklar için yeni bir millî kimlik tanımının yolunu açmıştır. 1961'de ortaya atılan "Etnik Müslüman" terimi ile Boşnaklar bu isim altında Bosna-Hersek'in yönetiminde Sırpların ve Hırvatların yanı sıra söz sahibi hâle gelmişlerdir. 1968'de Müslüman milleti kavramı, dinî mensubiyeti ifade eden Müslüman kavramından farklı bir anlam içerecek şekilde Yugoslavya Anayasasına girmiştir.[kaynak belirtilmeli] (Bu anlama göre, örneğin, Yugoslavya Arnavutları, (ekseri) müslüman olup, Müslüman değildiler.). Bosna-Hersek'in bağımsızlığını kazanmasından sonra ise, Boşnak terimi millî bir anlam kazanmıştır.[kaynak belirtilmeli] Bu anlamda Sırbistan-Karadağ 2002 ve 2003 nüfus sayımı verilerine ve bireylerin kendi tanımlamalarına göre önemli bir Boşnak nüfus bulunmaktadır. Söz konusu veriler şu şekildedir:

Sancak'ta; Boşnaklar 193.026 kişi (toplam nüfusun % 45,31'i), Sırplar 156.852 kişi (toplam nüfusun %36,82), Karadağlılar 29.892 kişi (toplam nüfusun %7,02'i), Müslüman milleti 27.047 kişiye (toplam nüfusun %6,35'i);

Karadağ'da; Karadağlılar 267.669 kişi (toplam nüfusun %43,16'i), Sırplar 198.414 kişi (toplam nüfusun %31,99'i), Boşnaklar 48.184 kişi (toplam nüfusun %7,77'i), Arnavutlar 31.163 kişi (toplam nüfusun %5,03'i), Müslüman milleti 24.625 kişi (toplam nüfusun %3,97'i), Hırvatlar 6.811 kişi (toplam nüfusun %1,1'i).

Ayrıca Hırvatistan ve Makedonya'da % 1'ler civarında küçük bir Boşnak nüfus yaşamakta, işgücü göçü nedeniyle başta Almanya gelmek üzere Batı Avrupa ülkelerine yerleşmiş Boşnaklar da bulunmaktadır.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Folklor[değiştir | kaynağı değiştir]

Boşnak folkloru, 15’nci yüzyıla tarihlenen uzun bir geleneğe sahiptir. Boşnak kültüründeki pek çok unsur gibi onların folklorları Slavik karışımı ve Doğu etkisindedir. Tipik olarak 19’ncu yüzyıldan önce yer alır. Boşnak folklorunda iki popüler karakter, düzenbaz ve kahraman görülür[kaynak belirtilmeli]. Diğer düzenbazlar akıllı bilge adamı içerir.

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Boşnaklar,Boşnakça konuşurlar. Türkiye’de ve Yunanistan’ın Batı Trakya bölgesinde yaşayan Pomakların dili ile bu dil şive farkı hariç hemen hemen aynıdır. Yalnız Pomaklar, Kiril alfabesini kullanırlar ve güney Rusçaya daha yakın olarak kabul edilir. Boşnak lisanı, Sırpçadan alfabe olarak Hırvatçadan bazı kelimeler bakımından farklıdır. Bu 3 dilin gramerleri aynı olup sadece şive farklılıkları görülmektedir. Boşnakçanın söz varlığında Müslüman dünyasının terminolojileri çok fazladır. Bu Müslüman terimleri içinde Türkçenin yeri, tarihî ilgisi ve Osmanlı Devleti’ndeki uzun tarih birliği sebebiyle apayrıdır. Türkçe, Boşnakçanın yapısında sadece söz varlığıyla değil, dil kullanımıyla da vardır. Mesela, Boşnakların bayram kutlamalarında “bajram mubarek olsun” ifadesinin aynen kullanılması buna örnektir.

Boşnakça ayrıca kendine özgü iki yazılış biçimine sahipti. Bunların ilk 'Begovica (ayrıca Bosansika olarak da söylenir) Kiril abecesi; ikincisi ise Arap abecesidir. Bugün, bu iki kullanım da hemen hemen ölmek üzeredir. Çünkü, günümüzde bu kullanımın okur yazar sayısı oldukça azdır. Bugün Boşnakça Latin esaslı alfabesi ile kullanılmaktadır.

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Boşnakların İslam'a, bazıları Ateizm, Agnostisizm ve Deizm inanır. Bundan dolayı Seküler Hümanizm Dünya Görüşü Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti zamanı boyunca yaygındı. Rumeli Müslümanlarının çoğunluğu Sünni'dir ve az sayıda Bektaşi inancına sahiptir. Bunun dışında Katolik ve Ortodoks Hristiyan Boşnaklar da vardır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kuzey Amerika Boşnak Kongresi [10]
  • Bosniak American Advisory [11] BAACBH.org
  • Diplomatik Gözlem [12]
  • Boşnakça yayın [13]
  • Devlet arşivi [14]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ (2013 Nüfus Sayımı)
  2. ^ (Mgk Araştırması)
  3. ^ (2011 Nüfus Sayımı Kosova Hariç)
  4. ^ [1]
  5. ^ (2011 Nüfus Sayımı)
  6. ^ [2]
  7. ^ http://www.bosniafacts.info/other/genetic-makeup-of-the-balkans Balkanların Genetik Yapısı.
  8. ^ Türkiyede 2 milyon Boşnak bulunmakta.
  9. ^ Hrvatska enciklopedija (LZMK) –Bošnjaci Bošnjaci, naziv za podanike bosanskih vladara u predosmansko doba, podanike sultana u osmansko doba, odnosno današnji naziv za najbrojniji od triju konstitutivnih naroda u BiH. Bošnjak, kao i stariji naziv Bošnjanin (u lat. vrelima Bosnensis), prvotno je ime koje označuje pripadništvo srednjovjekovnoj bosanskoj državi.