Boğaya tapma

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Minos Boğası, Kandiye Arkeoloji Müzesi, Girit

Boğaya tapma, Ege Denizi'nin doğu kıyısında ortaya çıkan ve İndus Vadisinden Doğu Avrupa'da Tuna'ya kadar yayılan tarihöncesi dinsel gelenek.


Boğa-tanrının simgesi erkeklik organıydı. Doğu'da boğa genellikle bereket tanrıçasının eşi olarak betimlenirdi; bu da, erkekliğin ilkesi sayılan döl vermeyi ve yenilmezliği temsil ederdi. Kazılarda, genellikle muska ya da nazarlık olarak kullanıldığı sanılan çok sayıda boğa resmi ve heykeli ortaya çıkarılmıştır. Bunlar, büyük olasılıkla, kabile tapınaklarındaki heykellerin küçültülmüş benzerleriydi.

Tarihsel dönemlerde de süren boğaya tapma, özellikle İndus Vadisi ve Girit'te önemli bir adetti.[1]

Mezopotamya[değiştir | kaynağı değiştir]

Sümerler arasında güçlü yapısından dolayı boğa, fırtına tanrısının kutsal hayvanı ve aynı zamanda kozmik düzenin sembolü kabul edilmiştir. Sümerlerde boğa, erkek-insan başlı olarak da tasvir edilmiştir. Ayın hilâl şeklindeki görünüşü ile boğanın boynuzları birbirine benzediği için Sümerler bu hayvanla ay arasında da ilişki kurmuşlardır. Asur-Bâbil kültünde de boğa güç, bereket ve dölleyiciliğin, erkeklik gücünün sembolü olarak görülür; ayrıca büyük kapıların iki yanına koruyucu heykelleri konurdu.[2]

Mısır[değiştir | kaynağı değiştir]

Mısır’da, boynuzları arasında bir güneş diski taşıyan boğa başının bereket sembolü ve Osiris’le ilintili olarak, ölüm ve yeniden doğuş tanrısı gibi kabullenildiği de bilinmektedir.

Anadolu[değiştir | kaynağı değiştir]

Hititler, boğaya hem tapıyor, hem de etini yiyorlardı; kanını da tanrılarına sunmaktaydılar. Hititler’de gök, Urartular’da savaş tanrısının kutsal hayvanı boğadır.

Girit[değiştir | kaynağı değiştir]

Boğa Girit'te varolmuş Minos Uygarlığı'nın ana temasıydı. Bu nedenle Minos sanatında da boğaya önemli bir yer ver verildi: Kumasa pişmiş toprak vazosu (İÖ 2200'e doğru), Knossos Sarayı'ndaki duvar resimleri (boğa güreşleri), Knossos Rhytonu, boyalı pişmiş topraktan Aya Triada Lahti ve Vafio altın maşrapaları (Kandiye Müzesi).

Yunan mitolojisinde, Zeus kimi kez boğa biçiminde gösterildi (Europe'nın kaçırılışı). Herakles'in on iki işinden biri Girit boğasıyla dövüşmekti (Selinus metopelerinden biri bu konuyu işler). Ksanthos'ta bulunan bir mezar, aslanlarla boğaların dövüşünü calandıran sahnelerle süslüdür. Panathenaia frizinde, kurban edilmek üzere götürülen boğalar görülür.

Ayrıca[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]