Bigalı Mehmet Çavuş

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Bigalı Mehmet Çavuş
Bigalı Mehmet Çavuş.jpg
Takma adı Mehmetçik
Doğum 1878
Plovdiv, Bulgaristan
Ölüm 3 Şubat 1964 (86 yaşında)
Biga, Çanakkale, Türkiye
Bağlılığı  Osmanlı İmparatorluğu
Hizmet dalı Osmanlı ordusu
Rütbesi Çavuş
Savaşları/Çatışmaları Balkan Savaşları
Çanakkale Savaşı (I. Dünya Savaşı)
Madalyaları Harp Madalyası
Türk Kurtuluş Savaşı haritası, 1915.
1915 yılında denizden görülen Seddülbahir Kalesi.
Türk Kurtuluş Savaşı sırasında İngilizler'in Seddülbahir'e iniş yaptığı sırada, 1915.

Bigalı Mehmet Çavuş (1878 - 3 Şubat 1964) I. Dünya Savaşı sırasında gerçekleşen Çanakkale Savaşı'nda yer alan Osmanlı ordusunda görev yapan çavuş. Osmanlı ve Türk askerleri için kullanılan Mehmetçik ve kahraman olarak hatırlanmaktadır.

İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Mehmet, 1878'de Bulgaristan'ın Filibe kentinde doğdu.[1]

93 Harbi'nin gerçekleştiği sırada Mehmet'in ailesi Anadolu'ya göç etti ve Osmanlı İmparatorluğu sınırlarında Çanakkale'nin Biga Bahçeli köyüne yerleşti.[1][2] Mehmet, Balkan Savaşları'na katılmak için gönül oldu.[1]

Savaşları[değiştir | kaynağı değiştir]

Mehmet Çavuş, Seddülbahir Kalesi ve Gelibolu Yarımadası'nda gerçekleşen Çanakkale Savaşı'nda (1915-1916) ki topçu birliklerine katıldı.[3][4] Burada Britanya Ordusu ile savaştı.[5] 4 Mart 1915'de (yerel saatle 14:45'de), beş dretnot ve İtilaf Devletleri'ne ait yedi torpido botundan bir filoyu (Seddülbahir) bombaladı. Seddülbahir'deki üç tekneye, askeri kuvvetlerinin Çanakkale Boğazı'ndan geçişini sağlamak ve Osmanlı surlarını ele geçirmek üzere mitralyöz ve bir zırhlıdan altmış asker indirdiler.[3][6] Seddülbahir'deki topçu bataryaları Osmanlılar tarafından boşaltılmasına rağmen, Bigalı Mehmet Çavuş liderliğindeki bir ekip Seddülbahir Hisarı'na konuşlandırıldı. Bölgenin savunmasından sorumlu Albay Halil Sami tarafından yönetilen 10. bölük, 3. tabur, 27. Alay'ın bir parçası olarak yer aldı. 30 Türk askerini tüfek ve el bombası ile silahlandırdı. Üç saat süren şiddetli savaş sırasında Türkler, kaledeki konumlarını sürekli olarak değiştirdiler. Bu taktik nedeniyle Müttefik birlikleri iniş gerçekleştiremedi. Savaş sırasında Mehmet Çavuş'un tüfek namlusu parçalara ayrıldı, bu yüzden kırık tüfeğini düşmana fırlattı ve bunun yerine onlara taşlarla saldırmaya başladı. Bu saldırısı sonrası başından ve sağ göğsünden yaralandı. Mehmet Çavuş'un yoldaşları onu fark ettiklerinde düşmanları üzerine ateş açtılar. Sonunda karaya inmeyi başaran Müttefik birlikleri, Türkler tarafından başlatılan bir kılıç süngüsü baskısının ardından zırhlılarına geri çekilmek zorunda kaldı. O günün akşamında Osmanlı askerleri arasında 6 ölü, 13 yaralı vardı.[4]

Daha sonraları[değiştir | kaynağı değiştir]

Haraptepe 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal, Çanakkale surlarının komutanı Cevat Çobanlı'ya bir rapor gönderdi ve Mehmet Çavuş'un madalya ile ödüllendirmesini istedi. Başkomutan Yardımcısı Enver Paşa, Çanakkale'deki askeri hastaneyi ziyaret ettiği sırada Mehmet Çavuş'u Harp Madalyası ile ödüllendirdi.[4]

Mehmet Çavuş, orduda toplamda on altı yıl görev yaptı.[1][7] Daha sonraları Çanakkale'nin Biga köyünde mütevazı bir hayat yaşadı; para için değil, ülkesi için savaştığını söyleyerek mali yardımı reddetti.[1][8] 3 Şubat 1964'de 86 yaşında öldü ve karısının köyündeki mezarının yanına gömüldü.[1][5][8]

Hatırası[değiştir | kaynağı değiştir]

Mehmet Çavuş'un kazandığı madalya "Bigalı Mehmet Çavuş Sanat Galerisi" nde sergilenmektedir.[8] Osmanlı ve Türk askeri için kullanılan “Mehmetçik” (kelimenin tam anlamıyla “Küçük Mehmet”) kelimesinin Mehmet Çavuş'tan geldiği düşünülmektedir.[5][7][9][10] 2017 yılında mezar alanı anıtsal bir mezara dönüştürüldü ve mezarının yanında savaş hatırası için bir galeri kuruldu.[7] Bazı üst düzey askeri subaylar ve yerel siyasetçiler, saygılarını göstermek için mezarını ziyaret etmiştir.[5][9] Bigalı Mehmet Çavuş, bir kahraman olarak hatırlanmaktadır.[1]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g "Seddülbahir Kahramanı Bigalı Mehmet Çavuş". Biga Belediyesi. 29 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2017. 
  2. ^ "About Plovdiv - History - Revival". Plovdiv Municipality. 4 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2017. 
  3. ^ a b Gezen, Burak & Mustafa Suiçmez (2 Ekim 2017). "Seddülbahir Kalesi'ne dolgulu koruma". Hürriyet. Erişim tarihi: 2 Ekim 2017. 
  4. ^ a b c Susam Uyar, Fikriye (15 Mart 2013). ""Bigalı Mehmet Çavuş" Çanakkale'de 30 Kişiyle Destan Yazdı". Haberler. 18 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2017. 
  5. ^ a b c d Tarı Güner, Safiye (4 Şubat 2017). "Bigalı Mehmet Çavuş mezarı başında anıldı". Hürriyet. 5 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2017. 
  6. ^ "4 Mart 1915 Çıkarması". Kültür ve Turizm Bakanlığı - Çanakkale Halk Kütüphanesi. 2 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2017. 
  7. ^ a b c "Mehmetçik'in isim babasına anıt mezar". Çanakkale Olay. 22 Mayıs 2017. 5 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2017. 
  8. ^ a b c "Seddülbahir Kahramanı Bigalı mehmet Çavuş Mezarı Başında Anıldı". Milliyet. 13 Mart 2016. 30 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2017. 
  9. ^ a b Tarı Güner, Safiye (19 Ocak 2017). "İlker Başbuğ, Bigalı Mehmet Çavuş'un mezarını ziyaret etti". Hürriyet. 22 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2017. 
  10. ^ David Nicole, (Illustrated by Christa Hook), Ottoman Infantryman 1914-18, Osprey Publishing, 2010, 978-1-84603-506-7, s. 38.