Beyaz Devrim

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şah Muhammed Rıza Pehlevi, arazinin mülkiyet belgelerini yeni sahiplerine veriyor. Beyaz Devrim, toprak reformu, 1963

Beyaz Devrim (Farsça: انقلاب سفید) veya İnkılâb-ı Sefid, İran'da 1963'te Muhammed Rıza Şah Pehlevi tarafından başlatılan ve 1979'a kadar süren geniş kapsamlı bir ulusal kalkınma programıydı. İran'ı ekonomik ve endüstriyel bir güce dönüştürmeyi amaçlıyordu. Toprak sahiplerinin sanayi kuruluşlarına ortak olması karşılığında devletleştirilen araziler parçalanarak köylülere dağıtıldı. Ayrıca hava, kara ve demir yolları ağının genişletilmesini, bir dizi baraj ve sulama projesini, sıtma gibi hastalıkların kökünün kazınmasını, kadınlara oy hakkı verilmesini, sanayinin geliştirilmesini ve toprak reformunu kapsayan bu programla birlikte kırsal alanlara sağlık ve eğitim hizmetlerini götürecek bir örgütlenmeyi başlattı. Reformlar geleneksel toprak sahibi sınıfların zenginliğini ve etkisini altüst etti, kırsal ekonomileri değiştirdi, hızlı kentleşme ve Batılılaşmaya yol açtı. 1960'larda ve 1970'lerde Şah, daha bağımsız bir dış politika geliştirmeye çalıştı, Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa ülkeleriyle ilişkiler kurdu. Sonraki yıllarda, İranlılar için kişi başına düşen gelir büyük ölçüde arttı ve petrol geliri, endüstriyel kalkınma projeleri için devlet finansmanında muazzam bir artışa neden oldu.[1]

Şah, Beyaz Devrim'i modernleşmeye doğru bir adım olarak ilan etti, ama aynı zamanda siyasi amaçları vardı; Beyaz Devrim (kansız olduğu gerçeğine atfedilen bir isim)[2] Pehlevi hanedanını meşrulaştırması için bir araçtı. Beyaz Devrim'in başlatılmasının nedenlerinden biri, Şah'ın toprak sahiplerinin etkisini ortadan kaldırmayı ve köylüler ile işçi sınıfı arasında yeni bir destek tabanı oluşturmayı ummasıydı. İran vatandaşlarının eğitimli ve müreffeh bir yaşam tarzı yaşayabilmelerini istedi.[3][4] Programın büyük kısmı, Şah'ın giderek daha düşmanca davranan orta sınıf tehdidini engellemek için müttefik olarak kazanmayı umduğu bir sınıf olan İran köylülüğünü hedefliyordu. Dolayısıyla, İran'daki Beyaz Devrim, yukarıdan reform yapma ve geleneksel güç modellerini koruma amaçlı yeni bir girişimdi. Beyaz devrimin özü olan toprak reformu sayesinde Şah, kırsal kesimdeki köylülükle ittifak kurmayı ve şehirdeki aristokrasi ile bağlarını koparmayı umuyordu.[5]

Beyaz Devrimi meşrulaştırmak için Şah, 1963'ün başlarında 5.598.711 kişinin reformlara oy verdiği ve 4.115 kişinin reformlara karşı oy kullandığı ulusal bir referandum çağrısında bulundu.[6] Şah'ın beklemediği şey, Beyaz Devrim'in, Şah'ın kaçınmayı amaçladığı sorunların çoğunu yaratmaya yardımcı olan yeni toplumsal gerilimlere yol açacağıydı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Arjomand, Said Amir (1988). The turban for the crown : the Islamic revolution in Iran. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504257-3. OCLC 16003607. 
  2. ^ "Iran: The White Revolution". Time (İngilizce). 11 Şubat 1966. ISSN 0040-781X. 
  3. ^ Siavoshi, Sussan (1989). Liberal nationalism in Iran : the failure of a movement. Boulder: Westview Press. ISBN 0-8133-7413-8. OCLC 15654928. 
  4. ^ Workers and working classes in the Middle East : struggles, histories, historiographies. Zachary Lockman. Albany: State University of New York Press. 1994. ISBN 0-585-09002-5. OCLC 42636867. 
  5. ^ Bill, James A. (Şubat 1970-XX). "Modernization and Reform From Above: The Case of Iran". The Journal of Politics. 32 (1): 19-40. doi:10.2307/2128863. ISSN 0022-3816.  Tarih değerini gözden geçirin: |tarih= (yardım)
  6. ^ Milani, Mohsen M. (1988). The making of Iran's Islamic revolution : from monarchy to Islamic republic. Boulder: Westview Press. ISBN 0-8133-7293-3. OCLC 14167882.