İçeriğe atla

Belensiye Emirliği

Koordinatlar: 39°28′12″K 00°22′35″B / 39.47000°K 0.37639°B / 39.47000; -0.37639
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Belensiye Emirliği
طائفة بلنسية
1010-1238
Belensiye Emirliği, y. 1037
Belensiye Emirliği, y. 1037
BaşkentBelensiye (Valencia)
Yaygın dil(ler)Arapça, Berberi dilleri, Mozarapça, İbranice[1]
Resmî din
İslam, Hristiyanlık (Mozarap Riti), Yahudilik
HükûmetMonarşi
Emir 
Tarihî dönemOrta Çağ
• Kurtuba halifeliğin zayıflaması
1010
• Tuleytula tarafından ilhak edilmesi
1065-1075
• El Cid tarafından fethedilmesi
1094-1102
• Murâbıtlar tarafından ilhak edilmesi
1102-1145
• Muvahhidler tarafından ilhak edilmesi
1172-1228/9
• Aragon tarafından fethedilmesi
1238
Para birimiDirhem, Dinar
Öncüller		 Ardıllar
Endülüs Emevî Devleti
Valensiya Prensliği
Murâbıtlar
Muvahhidler
Aragon Tacı
Valensiya Krallığı
Günümüzdeki durumuİspanya

Belensiye Emirliği (Arapça: طائفة بلنسية) (İspanyolca: Taifa de Valencia), İber Yarımadası'nın doğusunda yer alan bir tayfa devletiydi.[2] Belensiye Emirliği, üç taifa dönemi boyunca varlığını sürdürdü ve farkı zamanlarda dört kez kuruldu. 1010-1102 (Saklebîler [en][3] ve Âmirîler [en]), 1147–1172 (İbn Merdenîş [en]) ve 1228–1238 (Zeyyân b. Merdenîş [en]) yılları arasında. Varlığını Aragon Tacı tarafından fethedilene kadar sürdürdü (1238).[4][5]

Âmirîler'in yetiştirdği Sakâlibe komutanların kurduğu Taifa Devletleri, y. 1018

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Belensiye

[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir, MÖ 138 yılında Romalılar tarafından Valentia Edetanorum [es] adıyla Guadalaviar [en] (Vâdilebyaz) nehri kıyısında askeri garnizon olarak kurulmuştur. Endülüs'ün fethedilmesiyle 714 yılında Müslümanların eline geçti. Şehrin yöneticileri fetih sonrasında değişik zamanlarda merkezi yönetimi tanımayıp isyan çıkardılar ve bağımsız hareket ettiler.[6]

Birinci Taifa Dönemi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Birinci taifa dönemi, İkinci fitne dönemi [en] (1009-1031) ile Murâbıtlar'ın Endülüsü fethetmesine kadar olan dönemi (1009-1091) kapsamaktadır.

Kuruluş ve Saklebîler (1010-1021)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurtuba Halifeliği, ikinci Endülüs fitnesi [en] (1009-1031) olarak bilinen bir dönemde önce parçalandı sonra yıkıldı. Âmirîler [en]'in yönetimden uzaklaştırılması üzerine bu aileye bağlı diğer Saklebî komutan ve idareciler gibi Muzaffer ve Mübarek [en] kardeşler 1010 yılında Doğu Endülüs'te Belensiye Emirliği'ni kurdu.[7][8] Emirliği birlikte yöneten bu kardeşler daha önce şehrin sulama sisteminden sorumlu kişilerdi.[9] Her ikisinin peş peşe ölmesiyle halk Lebîb es-Saklebî [en]'yi yönetime getirdi (1018).[10] 1020'de Lebîb ve Saklebîlerlerden Dâniye emiri Mücâhid el-Âmirî [en][n. 1] Belensiye'yi birlikte yönetti. Lebîb, Barselona Kontu [en] ile yakın ilişkiler kurunca halk tarafından kovuldu (1021) ve şehir tamamıyla Mücâhid'e kaldı. Ancak diğer Saklebî emirler, Âmirî ailesinden Abdülazîz el-Mansûr [en]'a biat edip onu Belensiye'de tahta oturtmak istediler. Bu gelişme sonrasında Mücâhid şehri el-Mansûr'a teslim etmek zorunda kaldı (1021).[9]

Âmirîler (1021-1065, 1075-1086)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Abdülazîz el-Mansûr (1021-1061)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Abdülazîz b. Abdurrahman [en], Endülüs Emevi Devleti'nin ünlü başveziri İbn Ebû Âmir el-Mansûr [en]'un torunuydu. Tıpkı dedesi gibi el-Mansûr lakabını kullandı ve 40 yıl boyunca hüküm sürdü. Hükümdarlığı barış ve huzur içinde geçti. Ölümünden sonra oğlu Abdülmelik tahtta geçti.[9][12]

Abdülmelik el-Muzaffer (1061-1065)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Genç yaşta tahta çıkan Abdülmelik [en] el-Muzaffer ve Nizâmüddevle lakaplarını kullandı. Hükümdarlığı boyunca aynı zamanda babasının da veziri olan Muhammed b. Mervân b. Abdülazîz (İbn Ravbeş el-Kurtubî) ona naiplik yaptı.[9] 1065 yılında Leon kralı I. Ferdinand [en] (h.  1037–1065) Belensiye'ye saldırdı ve meydana gelen Paterna Muharebesi [en]'nde galip geldi. Kuşatma devam ederken I. Ferdinand hastalandı ve kuşatma kaldırıldı. Abdülmelik, Tuleytula emiri Yahyâ el-Me'mûn [en]'un (h.  1043–1075) damadıydı ve ondan askeri destek istedi.[9]

Zünnûnîler (1065-1075)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Yahyâ el-Me'mûn (1065-1075)

[değiştir | kaynağı değiştir]

El-Me'mûn yardım etmek yerine 1065 yılında Belensiye'yi ele geçirdi ve Tuleytula topraklarına kattı. Yönetimin başına da eski Belensiye veziri İbn Ravbeş el-Kurtubî'yi vali olarak atadı. El-Me'mûn'un ölümü ile yerine oğlu Yahyâ tahtta geçti.

Yahyâ el-Kâdir (1075, 1086-1092)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Tuleytula emiri Yahyâ el-Kâdir [en] (h.  1075–1080, 1081-1085) babası kadar yetenekli bir hükümdar değildi. Onun yönetiminde ciddi toprak kayıpları yaşandı. Tuleytula topraklarının bir kısmı İşbilye ve Batalyevs tarafından işgal edildi. Bu durumu fırsat bilen Ebû Bekir b. Abdülazîz Belensiye'de bağımsızlığını ilan etti ve yönetim tekrar Âmirîler'in eline geçti (1075-1086). Ebû Bekir b. Abdülazîz, 1065 yılında tahttan indirilen Abdülmelik el-Muzaffer'in kardeşiydi. Ebû Bekir'in ölümü ile (1085) oğlu Osman b. Ebû Bekir el-Kâdî tahta geçti. Yahya, daha fazla toprak kaybetmemek için León ve Kastilya Kralı VI. Alfonso ile ittifak kurdu. Karşılığında ağır haraç (Parias [en]) ödemek zorunda kaldı.[9] Alfonso önce Tuleytula [en] (1085) sonra da Belensiye'yi aldı (1086). Yahyâ el-Kâdir, 1086-1092 yılları arasında Belensiye'ye yerleşti ve orayı Alfonso'nun adına (vasal) yönetti.[13]

El Cid tarafından fethedilmesi ve Valensiya Prensliği

[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana madde: Valensiya Prensliği
Valensiya Prensliği, 1094-1102

Daha çok El Cid olarak bilinen Kastilyalı soylu ve paralı asker Rodrigo Díaz de Vivar, Belensiye'ye bir askeri garnizon kurarak Yahyâ el-Kâdir'e askeri destek sağladı. Ekim 1092'de El Cid'in şehirde olmadığı bir zamanda, Belensiye kadısı İbn Cehhâf [en] liderliğinde bir ayaklanma gerçekleşti ve el-Kâdir tahttan indirildi. İbn Cehhâf garnizonda bırakılan az sayıda bir Kastilya birliğini şehirden uzaklaştırmak için, kısa bir süre önce güneydeki Mürsiye'yi ele geçiren Murâbıtlar'dan yardım istedi. Murâbıtlar bu çağrıya cevap verdi ve küçük bir askerî birlik gönderdi. Bunun sonucunda garnizon şehri terk etmek zorunda kaldı ve sonrasında Yahyâ el-Kâdir idam edildi.[14][15]

İbn Cehhâf halkın desteğini almadan kendini emir ilan etti.[15][14] Belensiye'ye geri dönen El Cid uzun süreli bir kuşatma [en] başlattı (1092-1094). Etrafındaki köyleri yağmaladı ve mahsullere el koydu. Murâbıtlar'ın gönderdiği küçük askerî birlik bu kuşatma karşısında çaresiz kaldı. İbn Cehhâf mecburen El Cid ile uzlaşmak zorunda kaldı ve yapılan bir ön anlaşma ile haraç ödemeyi ve şehirdeki Murâbıt ordusunu göndermeyi kabul etti. Murâbıt ordusu El Cid'in adamları eşliğinde şehirden ayrıldı.[16] Aslında Murâbıtlar 1093 yılında takviye bir ordu göndermişti. Bu ordu Belensiye'ye ulaşmasına rağmen El Cid ile çatışmaya girmedi. Sebebi halen bilinmemektedir.[15]

El Cid, 1094 yılında Belensiye'yi fethettikten sonra İbn Cehhâf ve adamlarını ateşte yakarak idam ettirdi.

İbn Cehhâf haraç ödemeyi reddedince müzakereler kesildi ve şehir tekrar kuşatma altına alındı.[15] Nisan 1094'e gelindiğinde halk açlıktan ölmek üzereydi ve İbn Cehhâf mecburen şehri teslim etmeye zorunda kaldı. El Cid, 20 ay süren kuşatmanın ardından 15 Haziran 1094'te Belensiye'ye yeniden girdi. Aslında El Cid en başından beri Belensiye'yi yönetiyordu ve Yahyâ el-Kâdir sadece kukla bir hükümdardı. Kuşatma sonrasında ise kendi kurduğu Prensliği [en]'nde hüküm sürmeye başladı.[17] Murâbıtlar Ekim 1094'te Belensiye'yi kuşattı ancak El Cid'in ordusu onları yenilgiye uğrattı.[15][17] Bu zaferden sonra El Cid, ihaneti sebebiyle İbn Cehhâf'ı halkın önünde diri diri yakarak idam ettirdi.[15]

El Cid, sonraki Murâbıt saldırılarına karşı koymak için şehrin güneyinden Müslüman topraklarında doğru uzanan yollar üzerine kaleler inşa ederek savunmasını güçlendirdi.[18] 1096 yılının sonlarına doğru 30.000 kişilik bir Murâbıt ordusu bu kalelerin en güçlüsü olan Peña Cadiella'yı kuşattı (Şâtıbe'nin (Xàtiva) hemen güneyinde).[18] El Cid, Aragon'dan takviye kuvvet istedi ve kendi ordusunu Murâbıtların üzerine gönderdi. İki ordu çatışmaya girdi ancak Aragon kuvvetlerinin yaklaşmasıyla Murâbıtlar kuşatmayı kaldırdı ve geri çekildi. Murâbıtlar, Belensiye'ye geri dönmekte olan El Cid ordusuna dar bir geçitte pusu kurdu ancak bu saldırı püskürtüldü.[19] 1097 yılında Murâbıtların Şâtıbe Valisi Ali İbnü'l-Hâc [15], Valensiye topraklarına bir sefer düzenledi ancak meydana gelen savaşta yenilerek Almenara'ya sığınmak zorunda kaldı. El Cid onu takip etti ve 3 aylık bir kuşatma sonrasında Almenara'yı aldı.[19]

1097'de Murâbıt hükümdarı Yusuf bin Taşfin bir ordu ile Endülüs'e geçti. Ordu komutanı Muhammed İbnü'l-Hâc ile birlikte Kurtuba'dan yola çıkarak Tuleytula'da bulunan VI. Alfonso üzerine yürüdü. Kastilyalılar Consuegra Muharebesi [en]'nde bozguna uğratıldı. El Cid bu savaşa katılmadı, ancak oğlu Diego [en] çatışma sırasında öldürüldü.[20] Çok geçmeden Kastilyalı komutan Álvar Fáñez [en] de Kûnke (Cuenca) yakınlarında başka bir Murâbıt ordusu tarafından yenilgiye uğratıldı. Bu zaferin ardından aynı Murâbıt ordusu Valensiya çevresindeki toprakları yağmaladı ve El Cid tarafından gönderilen bir orduyu da bozguna uğrattı.[20] Murâbıtlar bu başarılara rağmen büyük bir şehir ya da kale ele geçiremedi.[21]

El Cid hükümdarlığı sırasında Valensiya'yı Hristiyanlaştırmaya çalıştı, Ulu Cami'yi kiliseye dönüştürdü ve bir Piskoposluk kurdu, ancak şehre çok sayıda yeni Hristiyan yerleşimciyi çekmeyi başaramadı.[22] El Cid 10 Temmuz 1099'da öldü ve prensliğin yönetimini karısı Jimena Díaz [en]'a bıraktı. Jimena yaklaşık 2 yıl süren ve ünlü Murâbıt komutanı Mazdali [en]'nin başlattığı kuşatmaya karşı koyamadı. VI. Alfonso'nun yardımıyla gerçekleşen bir tahliye ile kendisi ve Hristiyanlar şehirden ayrıldı. Böylece Valensiya Prensliği fiilen sonra ermiş oldu (1102). Tahliyeden sonra Belensiye Murâbıtların eline geçti.[20][21]

İkinci Taifa Dönemi

[değiştir | kaynağı değiştir]

İkinci taifa dönemi, Endülüs'te Murâbıtlar ile Muvahhidler arasındaki dönemi (1091-1147) kapsamaktadır.

1118'de Sarakusta'nın (Zaragoza) düşmesinden sonra Murâbıtların Endülüsteki hakimiyeti azalmaya başladı.[23] Murâbıtlar ayrıca 1122'de İbn Tûmert tarafından Mağrip'te başlatılan Muvahhid isyanı ile ilgilenmek zorunda kaldılar. Bu isyan sebebiyle Endülüs'teki ordunun bir kısmını Kuzey Afrika'ya gönderdiler.[24] Bu fırsattan faydalanan bazı yerel yöneticiler kendi emirliklerini ilan ederek İkinci Taifa Dönemi'ni başlattılar.[25]

Ebû Abdülmelik Mervân İbn Abdülazîz (1145)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu karışık dönemde Doğu Endülüs'ün (Belensiye ve Mürsiye) Murâbıt valisi Benî Gāniye [en] ailesinden Ebû Abdullah b. Muhammed b. Gāniye idi. Murâbıtlar'ın idari yapılanmasında kadılar en tepede yer alıyordu ve yıkılış döneminde Gırnata (Granada), Kurtuba (Córdoba), Mâleka (Málaga), Belensiye (Valencia) ve Mürsiye'de çıkan isyanlara [ca] bu şehirlerin kadıları liderlik etmişti (1144-1147).[26] 1145'te Belensiye kadısı Ebû Abdülmelik Mervân İbn Abdülazîz iktidara getirildi ancak kısa bir süre sonra halk yönetimden memnun kalmayınca, Mürsiye Emiri İbn İyâz hükümdar olarak seçildi (1145).[27]

İbn İyâz (1145–1146, 1146–1147) ve Seyfüddevle (1146)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Murâbıtlar ordusunda komutan olan İbn İyâz [en] isyanı organize eden kişilerden biriydi. İsyanın lideri ise Hûdi Hanedanı'na mensup Seyfüddevle ibn Hûd [en] idi. Seyfüddevle son Sarakusta emiri Abdülmelik İmâdüddevle [en]'nin oğluydu. Ocak 1146'da İbn İyâz, Seyfüddevle'yi Belensiye ve Mürsiye'yi yönetmesi için davet etti. Seyfüddevle halifelerin kullandığı Emîrü'l-mü'minîn lakabını kullandı ve İbn İyâz ona biat etti. Seyfüddevle'nin 5 Şubat'ta Elbasît (Albacete) yakınlarında Hristiyanlarla yapılan Albacete Savaşı [en]'nda öldürülmesiyle [28] yerine tekrar İbn İyâz geçti. Sağlığında Belensiye ve Mürsiye'nin idaresini İbn Merdenîş [en]'e devreden İbn İyâz, Ağustos 1147'de Uklîş [en] (Uclés) yakınlarında Kastilya ile yapılan bir savaşta öldürüldü.[28]

İbn Merdenîş (1147–1172)

[değiştir | kaynağı değiştir]
İbn Merdenîş'in ele geçirdiği topraklar

İbn Merdenîş, İbn İyâz'ın Mürsiye valisiydi.[29] İbn Merdenîş, Mürsiye'de hakimiyetini ilan ederek burayı başkent yaptı. Belensiye'nin yönetimine ise kardeşini (Yusuf) vali olarak atadı.[30][31] 1147 yılında Muvahhidler'in Batı Endülüsü almasıyla batı sınırında ciddi bir tehlike oluşmaya başladı.[30]

Endülüs'teki son Murâbıtlar 1155 yılına kadar Gırnata'yı (Granada) ve Kastilyalılar da 1157 yılına kadar Meriye'yi (Almería) ellerinde tuttular. Bu iki şehir ve etrafındaki topraklar o zamana kadar İbn Merdenîş ile Muvahhidler arasında bir tampon bölgesi işlevi görürken daha sonra Muvahhidler tarafından ele geçirildi. Böyece İbn Merdenîş ve Muvahhidler sınır komşusu oldular. Muvahhid tehlikesine karşı İbn Merdenîş Kastilya ile ittifak kurarak askeri destek aldı ancak iktidarı uzun sürmedi. İbn Merdenîş 1172'de öldükten sonra Muvahhidler fazla bir direniş görmeden emirliği ele geçirdiler.[30]

Üçüncü Taifa Dönemi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Üçüncü taifa dönemi, Endülüs'te Muvahhidler ile taifaların (Nasrîler'in kurduğu Gırnata Emirliği hariç) Hristiyanlar tarafından fethedilmesine kadar olan dönemi (1147-1287) kapsamaktadır. En son Minorka (Menorca) fethedildi.

Muvahhid yönetimi altındaki İbn Merdenîş'in ailesi ve torunlarına ait çok fazla bilgi olmamasına rağmen, yeni yönetime uyum sağladıkları ve Belensiye'de nüfuz sahibi oldukları anlaşılmaktadır.[32] Endülüs'teki Muvahhid yönetimi 1212'den sonra çökmeye başladı ve Muvahhid halifesi İdrîs el-Me’mûn [en] 1228'de Endülüs'ten tamamen çekildi.[33] Şehrin son Muvahhid valisi Zeyd Ebu Zeyd [en] o kadar savunmasızdı ki 1226'da Aragonlu I. James [en]'e haraç ödemek zorunda kaldı. Haraç ödenmesi halktan daha fazla vergi alınması anlamına geliyordu. 1228 yılında isyan çıktı ve Muvahhidler şehirden ayrılmak zorunda kaldı. Yönetime İbn Merdenîş'in soyundan gelen Zeyyân b. Merdenîş [en] geçti.[34]

Zeyyân b. Merdenîş, Bağdat'taki Abbâsî halifesi Müstansır'a biat etti. Endülüs'te dönemin en güçlü Müslüman hükümdarı İbn Hûd [en] ile bir çatışmaya girmedi ancak kuzeyden gelen Aragon ordusunun ilerlemesini durduramadı.[32] Zeyyân, 1236'da El Puig [en] yakınlarında meydana gelen Puig Savaşı [en]'nda yenilgiye uğradı. I. James 23 Nisan 1238'de Belensiye'yi kuşatmaya [en] başladı. Zeyyân, veziri İbnü’l-Ebbâr [en]'ı Tunus'a göndererek oradaki Hafsî Sultanı I. Ebû Zekeriyyâ Yahyâ [en]'dan yardım istedi. Hafsîler tarafından gönderilen küçük bir filonun sahile yanaşması Katalan gemileri tarafından engellenince Belensiye dışarıdan gelecek olan askeri destekten mahrum kaldı. Şehir 29 Eylül 1138'de teslim oldu ve Aragon Tacı'nın bir parçası oldu.[35][32]

Zeyyân ise sürgüne gönderildi ve bir müddet sonra Mürsiye'yi yönetti (1239-1241).[36]

Taifa Emirleri [4]

[değiştir | kaynağı değiştir]

Birinci Taifa Dönemi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Saklebîler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Âmirîler [en] (1)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Zünnûnîler [en] (1)

[değiştir | kaynağı değiştir]

Âmirîler [en] (2)

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Ebû Bekir b. Abdülazîz el-Mansûr: 1075-1085
  • Osman b. Ebû Bekir el-Kâdî: 1085-1086

Zünnûnîler [en] (2)

[değiştir | kaynağı değiştir]
Âmirîler ve Zünnûnîler[37]
el-Mansûr (Âmirîler)
Başvezir, Kurtuba Halifeliği
Abdülmelik el-Muzaffer ö.1008Abdurrahman Sanchuelo ö.1009
Başvezir, Kurtuba Halifeliği
Yahyâ el-Me'mûn (Zünnûnîler)
Tuleytula 1043-1075
(3)
Belensiye 1065-1075		Abdülazîz el-Mansûr
(1)
Belensiye 1021-1061
İsmailkızıAbdülmelik el-Muzaffer
(2)
Belensiye 1061-65		Ebû Bekir b. Abdülazîz
(4)
Belensiye: 1075-1085
Yahyâ el-Kâdir
Tuleytula 1075-1085
(6)
Belensiye 1086-1092		II. Ahmed el-Müstaîn-Billâh
Sarakusta 1085-1110		kızıOsman b. Ebû Bekir
(5)
Belensiye: 1085-86

Yahyâ el-Kâdir 1092 yılında tahttan indirildi ve yerine İbn Cehhâf geçti.

İkinci Taifa Dönemi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Üçüncü Taifa Dönemi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Galeri

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Şehir surları ve kapıları, Belensiye
    Şehir surları ve kapıları, Belensiye
  • Şehir surlarına ait bir kule, Torre del Ángel [es] (Melek kulesi)
    Şehir surlarına ait bir kule, Torre del Ángel [es] (Melek kulesi)
  • Seramik tabak, La Seu mahallesi kazıları
    Seramik tabak, La Seu mahallesi kazıları
  • Belensiye'nin fethine ait sancak, Valensiya belediye binası
    Belensiye'nin fethine ait sancak, Valensiya belediye binası

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
Notlar
  1. ^ Âmirî ailesinin azatlı komutanlarına da Âmirîler deniyordu.[11]
Dipnotlar
  1. ^ Zwartjes, Otto (2006). "Andalus". Versteegh, Kees (Ed.). Encyclopedia of Arabic Language and Linguistics. Brill Academic Publisher. s. 58. 
  2. ^ Bosch-Vilà, J. (1 Nisan 1988). Andalus (Fransızca). Éditions Peeters. ss. 641-647. ISBN 2857443196. 
  3. ^ a b "Ahmet Taşağıl, Sakālibe, İslam Ansiklopedisi". 29 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2024. 
  4. ^ a b Kremp 1996, s. 318.
  5. ^ Bosworth 1996, s. 19-20.
  6. ^ "İbrahim Harekât, BELENSİYE, İslam Ansiklopedisi". 30 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2025. 
  7. ^ Kennedy 1996, s. 130.
  8. ^ Kennedy 1996, s. 133.
  9. ^ a b c d e f Lévi-Provençal 1960.
  10. ^ Fernández, Luis Suárez (1976). Historia de Espana antigua y media (İspanyolca). Ediciones Rialp. ISBN 9788432118821. 
  11. ^ "Abdülkerim Özaydın, ÂMİRÎLER, İslam Ansiklopedisi". 1 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2025. 
  12. ^ Kennedy 1996, s. 140.
  13. ^ Kennedy 1996, ss. 153, 165.
  14. ^ a b Bennison 2016, s. 46.
  15. ^ a b c d e f g Kennedy 1996, s. 165.
  16. ^ Messier 2010, ss. 114–115.
  17. ^ a b Messier 2010, s. 115.
  18. ^ a b Messier 2010, s. 116.
  19. ^ a b Messier 2010, ss. 116–117.
  20. ^ a b c Messier 2010, ss. 117–118.
  21. ^ a b Kennedy 1996, s. 166.
  22. ^ Messier 2010, ss. 117-118.
  23. ^ Bennison 2016, ss. 55–56.
  24. ^ Bennison 2016, ss. 58–61.
  25. ^ Kennedy 1996, s. 189.
  26. ^ "İsmail Yiğit, MURÂBITLAR, İslam Ansiklopedisi". 15 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2025. 
  27. ^ Kennedy 1996, ss. 192–193.
  28. ^ a b Kennedy 1996, s. 194.
  29. ^ "Mehmet Özdemir, İBN MERDENÎŞ, İslam Ansiklopedisi". 5 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2025. 
  30. ^ a b c Kennedy 1996, s. 195.
  31. ^ Guichard, Pierre (2017). "Ibn Mardanīsh". Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett (Ed.). Encyclopaedia of Islam, Three (İngilizce). Brill. ISBN 9789004161658. 
  32. ^ a b c Kennedy 1996, s. 270.
  33. ^ Kennedy 1996, ss. 265–266.
  34. ^ Kennedy 1996, ss. 269–270.
  35. ^ Flood, Timothy M. (2018). Rulers and Realms in Medieval Iberia, 711–1492 (İngilizce). McFarland. s. 132. ISBN 978-1-4766-7471-1. 27 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2025. 
  36. ^ Kennedy 1996, s. 271.
  37. ^ Fletcher, Richard A. (1991). The Quest for El Cid (İngilizce). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-506955-6. 
Kullanılan kaynaklar
Wikimedia Commons'ta Belensiye Emirliği ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

39°28′12″K 00°22′35″B / 39.47000°K 0.37639°B / 39.47000; -0.37639

"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Belensiye_Emirliği&oldid=35843751" sayfasından alınmıştır