Bayati

Vikipedi, özgür ansiklopedi
18.52, 7 Nisan 2015 tarihinde Mavrikant Bot (mesaj | katkılar) tarafından oluşturulmuş 15347319 numaralı sürüm (→‎Köken bilimi: Ülkemizde->Türkiye'de AWB ile)
Bayâtî makam notaları

Bayati (Bayâtî veya Beyâtî; Uygurca: بايات مۇقامى, bayat muqami, байат муқами), Klasik Türk müziğinde uşşak dörtlüsüne buselik beşlisi katılmasıyla yapılmış eski bir makam veya bayatlı ya da bayata ait olan . Kur'an da bir kıraat makamı.

Köken bilimi

Bayat (günümüzdeki anlamı), "taze olmayan, güncelliğini, önemini, özelliğini yitirmiş, çok söylenmiş" anlamındadır. Ancak bayat kelimesinin kadim Türkçe'deki anlamı, "varlıklı, devletli" demektir. Bu anlamda Bayat boyu Oğuz Türklerinin 24 boyundan en varlıklı olanlarından biridir ki Türkiye'de bu boy ve makamdan adını alan ilçelerimiz vardır. Mesela Bayat, Afyonkarahisar; Afyonkarahisar ilinin bir ilçesi gibi veya Bayat, Tosya: Kastamonu Tosya ilçesinin bir köyü gibi veya Bayat, Çorum: Çorum ilinin bir ilçesi olması gibi. Bu beldelere veya kazalara bağlı olan veya kökeni o belde veya kazadan olan anlamında Bayâtî de denilmektedir. Doğu Türkistan'da, Mehemmet Zunun ve Abdukerim Rahman, Bayat Makamı'nın tanyeri ağarırken icra edildiğini kaydetmektedir[1]. Uygur On İki Makam'larında, Bayat makamı ondokuz nağmeden oluşmuştur.

Bayat makamı ile birleşik makamlar

Buselik

Uşşak

Bayatiaraban

Bayatibuselik

Pençgah

Kur'an tilaveti ve bayati makamı

Kur'an okunurken de bayati makamı devletli bir makam olarak okunur[2]. Bu makam halen geçerli olan olup kuran eğitimlerinde talim edilir.[3]. Bu eğitimde notayla talim esastır[4]. Zaman zaman Mustafa İsmail gibi karilerin piyano ile ses ve makam ayarı yaptığı bilinmektedir[4]. Ramazan ve Kurbân Bayramlarında "sabah namazı" ile "bayram namazı" arasında müezzin mahfelinden bestesi Hatip Zâkiri Hasan Efendi'ye ait olan Bayram salâsı Bayâtî makamında okunur.

Notlar

  1. ^ Mehemmet Zunun, Abdukerim Rahman, Uyğur Helk Eğiz Edebiyatining Asasliri, Şincang Helk Neşriyatı, Urumçi 1982, sayfa 256.
  2. ^ [1]
  3. ^ [2]
  4. ^ a b [3]

Dış bağlantılar