Barış Pehlivan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Barış Pehlivan
Journalist Baris Pehlivan.jpg
Doğum 10 Temmuz 1983 (1983-07-10) (37 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Eğitim İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi
Meslek Gazeteci

Barış Pehlivan (10 Temmuz 1983, İstanbul), Türk gazeteci ve yazardır. Türkiye siyasetine dair araştırma haberleriyle ve kitaplarıyla biliniyor. Gazetecilik faaliyetlerinden dolayı hakkında birçok kez dava açıldı. Bu davalar kapsamında 2011 ve 2020 yıllarında cezaevine girdi.[1][2][3][4]

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nden mezun oldu. 2004 yılında Leman Dergi Grubu'na bağlı kültür sanat dergisi Kaçak Yayın'da muhabirlik yaptı. CNN Türk televizyon kanalında yayınlanan 'Paranın Seyir Defteri', 'Şair Ceketli Çocuk: Kazım Koyuncu', 'Nohut Oda Bakla Sofa' adlı belgesellerde sırasıyla asistanlık, yönetmen yardımcılığı ve editörlük görevlerinde bulundu. 5N1K programı için “Yabancılara Toprak Satışı”, “Şah Mesud Suikastı” gibi dosya ve haberlere imza attı. Karşı gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. Haberleri ve kitapları nedeniyle birçok kez yargılandı, cezaevine girdi.

Türkiye’nin en önemli gazetecilik ödüllerine layık görüldü. Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı’nın Yönetim Kurulu Üyeliği’ni yapıyor. 2007 yılından beri Odatv.com haber sitesinin Genel Yayın Yönetmenliğini sürdürüyor.

2005–2010 yılları arasında CNN Türk için Oradaydım belgeselini hazırladı. Oradaydım belgeselinde; Türkiye'nin yakın tarihine yansıyan 250’den fazla olayı tanıklarıyla ekrana taşıdı.[5]

Barış Terkoğlu ile birlikte Sızıntı: Wikileaks’te Ünlü Türkler, Mahrem ve Metastaz adlı araştırma kitaplarına imza attı. Üç kitap da yayınlandıkları dönemde çok tartışıldı ve uzun süre en çok satanlar listesinde yer aldı.[6][7][8]

Davaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Gazetecilik hayatı boyunca, Recep Tayyip Erdoğan’dan Fettullah Gülen’e kadar bir çok ismin şikayetiyle hakkında onlarca dava açıldı.

Oradaydım belgeselinin 24 Şubat 2007 tarihinde yayınlanan bölümünde, 12 Eylül sonrası Diyarbakır Cezaevi’nde yaşanan olaylar ekrana geldi. Programı hazırlayan Barış Pehlivan hakkında ‘Halkı Kin ve Düşmanlığa Alenen Tahrik Etme’ suçundan dava açıldı.[9] Kasım 2008 tarihinde görülen 2. duruşmada beraat etti.[10]

14 Şubat 2011 tarihinde, Ergenekon soruşturması kapsamında evinde ve Odatv.com haber sitesinde yapılan arama sonrasında gözaltına alındı. Gözaltında üç gün kaldıktan sonra çıkarıldığı özel yetkili mahkeme tarafından tutuklandı. Tutuklandıktan 9 ay sonra hakim karşısına çıkabildi. OdaTV iddianamesinin temelini oluşturan dijital dokümanların, bilgisayar korsanlığı yoluyla tutuklu gazetecilerin bilgisayarlarına yüklendiği ve tutuklu gazetecilere ait olmadığı; üç ayrı Türk üniversitesi (Boğaziçi, Yıldız Teknik Üniversitesi, ODTÜ) ile bir Amerikalı bilişim şirketi (Data Devastation) tarafından kanıtlandı.[11][12] Sahte belgelerle gazetecilerin tutuklandığı Odatv davası, tüm dünyanın dikkatinin Türkiye’ye çevrilmesine yol açtı. Sınır Tanımayan Gazeteciler'e göre bu dava, Türkiye’de basın özgürlüğü alanında yaşanan baskıların sembolü oldu.[13][14]

14 Şubat 2011'de, gözaltına alınıp Odatv davası kapsamında Silivri Cezaevi'nde 19 ay tutuklu kaldıktan sonra, 14 Eylül 2012'de görülen duruşmada tahliye edildi.[15][16][17][18]

Odatv Davası’nda, Prof. Dr. Yalçın Küçük, Soner Yalçın, Doğan Yurdakul, Barış Pehlivan, Barış Terkoğlu, Müyesser Yıldız, Mümtaz İdil, Nedim Şener, Ahmet Şık, Hanefi Avcı, Sait Çakır, Coşkun Musluk, Kaşif Kozinoğlu ve İklim Bayraktar sanık olarak yargılanmaktaydı.14 sanıkla başlayan davada, Kaşif Kozinoğlu cezaevinde hayatını kaybetmişti.[19]

12 Nisan 2017'de 18. Ağır Ceza Mahkemesi Odatv Davası’ndan yargılanan 13 sanık hakkında beraat kararı verdi. Mahkeme, Odatv kumpasını kuranlar hakkında suç duyurusunda bulunulmasına hükmetti.[20] Odatv’ye yapılan bu operasyonun bir kumpas olduğu ve devlet içine sızmış FETÖ üyeleri tarafından gerçekleştirildiği ortaya çıktı. Gazetecileri suçsuz yere hapiste tutan polisler, savcılar ve hakimler hakkında dava açıldı.[21][22]

Libya’daki Mit şehidinin cenaze törenine dair 3 Mart 2020’de Odatv’de yayımlanan bir haberden dolayı hakkında soruşturma başlatıldı. İfade vermek için gittiği  İstanbul Çağlayan Adliyesi’nde 6 Mart 2020 tarihinde tutuklandı. Kendisini tutuklayan hakime "Bu hukuksuzluğun perde arkasını da yazacağım, hiç şüpheniz olmasın" dedi. Savunmalarında 9 yıl sonra yeniden tutuklanmasının nedeninin kitap çalışmaları olduğunu belirtti. Hazırlanan iddianamede, kendisiyle birlikte yargılanan 8 gazetecinin 19 yıla kadar hapsi istendi.[23] Tutuklanmasının ardından götürüldüğü Silivri Cezaevi’nde darp edildiği ortaya çıktı. Cezaevine ait kamera kayıtlarının yayımlanmasının ardından, sorumlular hakkında soruşturma başlatıldı.[24]

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görüşülen ve cezaevindekilerin erken tahliyesini sağlayan kanundan, tutuklu gazetecilerin yargılandığı suç maddesi son anda çıkarıldı. Yapılan bu ‘’kişiye özel’’ değişiklik, kamuoyunda büyük tepki yarattı.[25] Genel Yayın Yönetmeni olduğu OdaTV, bu yeni operasyon sonrasında mahkeme kararıyla erişime engellendi. 13 yıldır Türkiye’nin en etkili haber sitesi olan OdaTV, farklı adresler üzerinden yayın hayatına devam ediyor.[26][27]

Yargılandığı davanın 9 Eylül 2020'deki ikinci duruşmasında, OdaTV muhabiri Hülya Kılınç ve Yeniçağ gazetesi yazarı Murat Ağırel ile birlikte Barış Pehlivan'ın da tahliyesine karar verilerek tutukluluğu sonlandırıldı. Mahkemede Murat Ağırel, Aydın Keser, Ferhat Çelik, Hülya Kılınç, Barış Terkoğlu ve Eren Ekinci ile birlikte Barış Pehlivan, “Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri açıklama” suçlamasından beraat etti. Ancak Hülya Kılınç ile birlikte "istihbarat faaliyeti ile ilgili bilgi ve belgeleri ifşa etmek" suçundan 3 yıl 9 ay hapis cezasına mahkûm edildi.[28] Karar üzerine Barış Pehlivan, "Bu davada suç yok, bizim gazetecilik hayatımızı cezalandırma amacı var." demecini vermiştir.[29]

Kitapları[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Çağdaş Gazeteciler Derneği Rafet Genç Haber Ödülü 2016[30]

Yeditepe Üniversitesi En İyi Çıkış Yapan Kitap Ödülü 2018[31]

Türkiye Yayıncılar Birliği 2019 Düşünce ve İfade Özgürlüğü Yazar Ödülü[32]

Dil Derneği Emin Özdemir Ödülü 2019[33]

Çağdaş Gazeteciler Derneği İnceleme Araştırma Ödülü 2020[34]

Halit Çelenk Hukuk Ödülü 2020[35]

Fikir Kulüpleri Federasyonu Yılın Umut Veren Gazetecilik Ödülü 2020[36]

Belgesel filmleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Gündemi sarsan olayları tanıkların ve yaşayanların anlatımıyla ekrana getiren, Soner Yalçın’ın yapımcılığında, Barış Pehlivan’ın hazırladığı, Engin Yıldız’ın yönetmenliğini yaptığı Oradaydım Belgeseli’nin müzikleri Sina Koloğlu’na ait.

Oradaydım belgeseli, 2005 yılında Radyo Televizyon Gazetecileri Derneği’nin (RTGD) verdiği Radyo-Televizyon Oskarları bünyesinde, 2006 yılında Kabataşlılar Derneği "Yılın En İyileri" ödülleri kapsamında ve Aydın Üniversitesi Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu 2006-2007 İletişim Ödülleri kapsamında ‘En İyi Belgesel Programı’ ödüllerini kazandı.

Oradaydım bölümlerinden bazıları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • HALİT ÇELENK: Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın idam edildiği gecenin tüm ayrıntılarını avukatları olarak anlatıyor.[37]
  • TÜRKAN ŞORAY: Türk sinemasının unutulmayan filmi Selvi Boylum Al Yazmalım'ın perde arkasında yaşananları anlatıyor.[38]
  • NURETTİN YILMAZ: 12 Eylül darbesi sonrası Diyarbakır Cezaevi’nde yaşananları anlatıyor.
  • TARIK AKAN: 1982 yılında Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye ödülü alan, Yılmaz Güney’in senaryosunu yazdığı ‘Yol’ filminin perde arkasını anlatıyor.
  • NİLÜFER KIŞLALI: Cumhuriyet Gazetesi yazarı Ahmet Taner Kışlalı’nın arabasına bırakılan bomba sonucu öldürüldüğü anı anlatıyor.[39]
  • FAZIL SAY: 2003 yılında sahneye konan Metin Altıok Ağıtı’nın sansürlenme öyküsü ekrana geliyor. Dünyaca ünlü Türk sanatçı Fazıl Say, Madımak Katliamı’nın 10. yıldönümünde bestelediği ve şair Metin Altıok’un hayatını anlatan bu eserin finalinin nasıl sansürlendiğini ‘Oradaydım’ Belgeseli’nde anlatıyor.

Diğer filmografisi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Paranın Seyir Defteri (2004), yönetmen yardımcısı
  • Şair Ceketli Çocuk: Kazım Koyuncu (2005), yönetmen yardımcısı
  • Nohut Oda Bakla Sofa (2007), hazırlayan

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Soner Yalçın ile 2 yönetici tutuklandı". CNN Türk. 20 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  2. ^ "Barış Pehlivan tutuklandı!". www.cumhuriyet.com.tr. 7 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  3. ^ "6 yıllık Odatv davasında tüm sanıklar beraat etti". T24. 13 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  4. ^ Gazetesi, Evrensel. "Gazetecilerin yargılandığı davada 3 gazetecinin tutukluluğunun devamına karar verildi". Evrensel.net. 25 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  5. ^ "Barış Pehlivan", Kamera Arkası. Erişim: 26 Nisan 2012
  6. ^ D&R. Erişim: 27 Nisan 2012
  7. ^ "Mahrem kitabının yazarları Barış Pehlivan ve Barış Terkoğlu İzmir Kitap Fuarı'nda". odatv. 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  8. ^ "Metastaz yeniden listeye girdi". odatv. 24 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  9. ^ "Oradaydım Belgeseline Dava Açıldı", Odatv, 5 Temmuz 2008. Erişim: 26 Nisan 2012
  10. ^ "Oradaydım Belgeseli Beraat Etti", Odatv, 18 Kasım 2008. Erişim: 26 Nisan 2012
  11. ^ "Bilirkişi Raporları", Odatv, 25 Aralık 2011. Erişim: 27 Nisan 2012
  12. ^ "DataDevastation Report"[ölü/kırık bağlantı], Wordpress, 03 06 2012. |Erişim: 2012-06-03
  13. ^ "Gazeteciler" 23 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 7 Ocak 2012. Erişim: 27 Nisan 2012
  14. ^ "Türkiye Gazeteciler Sendikası", 29 Aralık 2011. Erişim: 27 Nisan 2012
  15. ^ "Cezaevinden gazete hazırladılar", CNN Türk, 1 Ocak 2012. Erişim: 30 Nisan 2012
  16. ^ "Two Investigative Journalists Threatened on Twitter" (Sınır Tanımayan Gazeteciler bas.). 19 Mart 2012. 11 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2012. 
  17. ^ "Müyesser Yıldız'a tahliye" (Posta bas.). 18 Haziran 2012. Erişim tarihi: 18 Haziran 2012. 
  18. ^ [ http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=21469778]
  19. ^ AKIN/İSTANBUL, Arda. "ODA TV sanığı cezaevinde hayatını kaybetti". www.hurriyet.com.tr. 21 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  20. ^ Arslan, Rengin (12 Nisan 2017). "Oda TV davasında karar: Tüm sanıklar beraat etti". BBC News Türkçe. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  21. ^ "Odatv kumpası davası'nda kırmızı bülten kararı". AA. AA. 16 Ekim 2019. 27 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2020. 
  22. ^ "Odatv kumpas davasında neler yaşandı... Zarrab'ın ismi neden geçti". odatv. 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  23. ^ "OdaTV Genel Yayın Yönetmeni Barış Pehlivan tutuklandı!". www.sozcu.com.tr. 7 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  24. ^ "Odatv, Barış Pehlivan'ın darp edilme anı görüntülerini yayınladı". birgun.net. 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  25. ^ "MİT Kanunu: Gazetecileri içeride tutmak için kişiye özel yasa çıkardılar". Tele1. 13 Nisan 2020. 19 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  26. ^ "OdaTV'ye erişim engeli!". Sözcü. 6 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  27. ^ "Odatv'nin kapatılması hukuksuzdu şimdi tam hukuksuz oldu". OdaTV. 18 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  28. ^ "Tutuklu gazeteciler tahliye edildi". BirGün gazetesi. 9 Eylül 2020. Erişim tarihi: 11 Eylül 2020. 
  29. ^ "Gazeteci Barış Pehlivan: Bu davada suç yok, gazetecilik hayatımızı cezalandırma amacı var". Sputnik haber ajansı. 10 Eylül 2020. Erişim tarihi: 11 Eylül 2020. 
  30. ^ Öztürk, Fundanur (20 Mart 2017). "ÇGD ödülleri sahiplerine verildi". BBC News Türkçe. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  31. ^ "Yeditepe Üniversitesi 2018 Dilek Ödülleri Sahiplerini Buldu | Yeditepe Üniversitesi". www.yeditepe.edu.tr. 12 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  32. ^ "Türkiye Yayıncılar Birliği 2019 Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülleri sahiplerini buldu". birgun.net. 9 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  33. ^ ""DİL DERNEĞİ EMİN ÖZDEMİR ÖDÜLÜ" METASTAZ KİTABIYLA BARIŞ PEHLİVAN VE BARIŞ TERKOĞLU'NA VERİLDİ". www.dildernegi.org.tr. 20 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  34. ^ "Çağdaş Gazeteciler Derneği'nden BBC Türkçe'nin Ahmet Türk Belgeseli'ne ödül". BBC News Türkçe. 4 Mart 2020. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  35. ^ Gazetesi, Evrensel. "Halit Çelenk ödülü alan gazeteciler Barış Pehlivan ve Barış Terkoğlu'dan mektup". Evrensel.net. 17 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  36. ^ "FKF'den Gezi'nin 7'nci yılına özel yayın ve "Umut Ödülleri" töreni". dokuz8HABER. 31 Mayıs 2020. 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  37. ^ "Oradaydım belgeseli - Halit Çelenk". Erişim: 26 Nisan 2012
  38. ^ "Oradaydım belgeseli - Türkan Şoray". Erişım: 26 Nisan 2012
  39. ^ "Oradaydım belgeseli - Nilüfer Kışlalı". Erişim: 26 Nisan 2012
  40. ^ Pehlivan, Barış. "Barış Pehlivan Tüm Yazıları". odatv.com. 8 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020. 
  41. ^ "Video: Halk TV'de Barış Pehlivan'ın doğum günü kutlandı". odatv (İngilizce). 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2020.