Atropat

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atropates'in Büyük İskender ile görüşmesi. Azerbaycan Ulusal Tarih Müzesi

Atropates (Yunanca Aτρoπάτης, Eski Farsça Aturpat "Atar'ın koruyucusu"ndan;[1] c. M. Ö. 370 M.Ö. – M. Ö. 321'den sonra), önce III. Darius'a daha sonra Büyük İskender'e hizmet etmiş, sonunda kendi adını taşıyan bağımsız bir krallık ve hanedan kurmuş olan bir Fars[2] veya Türk[3][4] asilzade idi. Diodorus (18.4) ona 'Atrapes' olarak atıft

Atropat
Atropat.jpg
Atropatena'nın Atropatid Hanedanından ilk hükümdarı
Hüküm süresi MÖ 323/321—MÖ 300
Önce gelen Yoktur
Sonra gelen Bilinmiyor
Hanedan Atropatidler

a bulunurken, Quintus Curtius (8.3.17) yanlışlıkla onu 'Arsaces' olarak anmıştır.

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ahameniş İmparatorluğu'nun sonlarına doğru Atropates, Medya'nın Ahameniş vilayetinin valisi (satrap) haline geldi. Darius ve İskender arasında geçen Gaugamela Savaşı'nda (M. Ö. 331 yılının Ekim ayı) Atropates, Medya ve Sacasene'nin Ahameniş birliklerini komuta etti.

Atropates, İskender'in ölümünden sonra Babil'in Bölünmesi'nde (MÖ 323) Medya'nın Helenistik satraplığına tahsis edildi.

Bu savaştaki yenilgisinin ardından Darius, Medya başkenti Ekbatan'a kaçtı ve burada Atropates ona konukseverlik gösterdi. Darius, yeni bir ordu kurmaya çalıştı ancak M. Ö. 330 yılının Haziran ayında Ekbatan'dan kaçmak zorunda kaldı. Darius'un bir ay sonra Bessus'un ölümünden sonra Atropates, İskender'e boyun eğdi.[1] İskender başlangıçta Oxydates'i Medya'nın satrapı olarak seçti, ancak M. Ö. 328-327'de İskender Oxydates'in sadakatine olan güvenini kaybetti ve Atropates eski konumuna geri döndü.[5] 325-324'te Atropates, İskender'e Pasargad'dayken Baryaxes'i (bölgenin aranan isyancısı) teslim etti. İskender'in valiye olan saygısı o kadar yükseldi ki, kısa süre sonra Atropates'in kızı, M.Ö. 324 yılının Şubat ayında Susa'daki ünlü toplu düğünde İskender'in sırdaşı ve süvari komutanı Perdiccas ile evlendi.[1]

O yılın ilerleyen günlerinde İskender, hastalanıp M. Ö. 324 yılının Ekim ayında ölen dostu ve ikinci komutanı Hephaestion ile Ekbatan'daki Atropates'i ziyaret etti. Bu sırada, "bazı yazarlar, Atropates'in bir gün İskender'e Amazon olduğu söylenen yüz kadın sunduğunu söyledi; ama Arrian ([Anabasis] vii. 13) bu hikayeye inanmadı"[6]

İskender sekiz ay sonra 10 Haziran 323'te öldü ve Atropates'in yeni damadı Perdikkas, İskender'in üvey kardeşi III. Philip'in naibi seçildi. M. Ö. 323'te "Babil'in Bölünmesi"nin ardından, Medya iki kısma ayrıldı: Güneydoğudaki büyük kısım, Perdikkas'ın generali Peithon tarafından yönetilecekti, kuzeybatıda ise daha küçük bir kısım (esas olarak Araxes Nehri havzası) Atropates'e verildi. Bundan sonra bir noktada, Atropates diadohoilere sadakat göstermeyi reddetti ve Medya'nın bir bölümünü bağımsız bir krallık haline getirdi; bu arada, damadı Perdikkas sonunda M. Ö. 320 yazında Peithon tarafından öldürüldü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c Chaumont 1987, ss. 17–18.
  2. ^ Fredricksmeyer 2002, s. 92; Schippmann 1987, ss. 221–224; Roisman 2002, s. 187
  3. ^ Bosworth, A.B., and Baynham, E.J. Alexander the Great in Fact and Fiction. Oxford, 2002, sayfa 92
  4. ^ Jona Lenderig - Atropat - Livius
  5. ^ Roisman 2002, s. 189.
  6. ^ Smith, William, (Ed.) (1867), "Atropates", Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, Boston 

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Justin, Epitome of the Philippic History of Pompeius Trogus.
  • Strabon, Coğrafya .

Modern eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Boyce, Mary (2000). "Ganzak". Encyclopaedia Iranica, Vol. X, Fasc. 3. pp. 289–290.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Chaumont, M. L. (1987). "Atropates". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 1. pp. 17–18.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Bosworth, A. B., (Ed.) (2002). Alexander the Great and the Kingship of Asia. Alexander the Great in Fact and Fiction: Oxford University Press. ss. 1-370. ISBN 9780199252756. 
  • de Planhol, X. (1987). "Azerbaijan i. Geography". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 2. pp. 205–215.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Schippmann, K. (1987). "Azerbaijan iii. Pre-Islamic History". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 2. pp. 221–224.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Brill's Companion to Alexander the Great. London and New York: Edinburgh University Press. 2002. ss. 1-436. ISBN 9789004217553.