İçeriğe atla

Arazi kullanımı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Arazi kullanım değişikliğinden kaynaklanan kümülatif CO2 emisyonları (2021 itibarıyla). Arazi kullanım değişikliğinden kaynaklanan emisyonlar, bu değişikliklerin karbon salımına (haritada kahverengi, pozitif) veya karbon tutmasına (haritada yeşil) bağlı olarak pozitif veya negatif olabilir.

Arazi kullanımı, bir arazi parçasında olup bitenleri tanımlayan genel bir terimdir. Arazi kullanımından elde edilen faydaların yanı sıra insanların orada gerçekleştirdiği arazi yönetimi faaliyetlerini de kapsar.[1] Arazi kullanımı için şu kategoriler kullanılır: orman arazisi, ekili arazi (tarım arazisi), otlak, sulak alanlar, yerleşim yerleri ve diğer araziler.[2] İnsanların araziyi kullanma biçimi ve arazi kullanımının nasıl değiştiği, çevre üzerinde birçok etkiye sahiptir.[3][4] İnsanların arazi kullanım tercihlerinin ve değişikliklerinin etkileri arasında örneğin kentsel yayılma, toprak erozyonu, toprak bozulması, arazi bozulması ve çölleşme yer alır.[5] Arazi kullanımı ve arazi yönetimi uygulamaları, su, toprak, besin maddeleri, bitkiler ve hayvanlar dahil olmak üzere doğal kaynaklar üzerinde büyük bir etkiye sahiptir.[6][7]

Arazi kullanımındaki değişim, "bir arazi kullanım kategorisinden diğerine geçiş" anlamına gelir.[2] Arazi kullanımındaki değişim, fosil yakıt kullanımıyla birlikte, baskın bir sera gazı olan karbondioksitin başlıca antropojenik kaynaklarıdır.[8] İnsan faaliyetleri, arazi örtüsü değişiminin en önemli nedenidir ve insanlar bu değişikliklerin çevresel sonuçlarından doğrudan etkilenirler.[9] Örneğin, ormansızlaşma (önceden ormanlık alanların sistematik ve kalıcı olarak başka amaçlar için dönüştürülmesi), tarihsel olarak arazi kullanımı ve arazi örtüsü değişiminin başlıca kolaylaştırıcısı olmuştur[10][11]

Arazi değişiminin incelenmesi, çok çeşitli verilerin ve çeşitli veri toplama yöntemlerinin sentezlenmesine dayanır.[12] Bunlar arasında arazi örtüsünün izlenmesi ve değerlendirilmesi, risk ve kırılganlığın modellenmesi ve arazi değişimi modellemesi yer alır.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ FAO Land and Water Division (İngilizce)
  2. ^ a b IPCC, 2022: Annex II: Glossary 14 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. [Möller, V., R. van Diemen, J.B.R. Matthews, C. Méndez, S. Semenov, J.S. Fuglestvedt, A. Reisinger (eds.)]. In: Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change 28 Şubat 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, UK and New York, NY, USA, pp. 2897–2930, doi:10.1017/9781009325844.029.
  3. ^ Meyfroidt, P.; Roy Chowdhury, R.; de Bremond, A.; Ellis, E. C.; Erb, K. -H.; Filatova, T.; Garrett, R. D.; Grove, J. M.; Heinimann, A.; Kuemmerle, T.; Kull, C. A. (1 Kasım 2018). "Middle-range theories of land system change" (PDF). Global Environmental Change (İngilizce). Cilt 53. ss. 52-67. Bibcode:2018GEC....53...52M. doi:10.1016/j.gloenvcha.2018.08.006 Özgürce erişilebilir. ISSN 0959-3780. 
  4. ^ Ellis, Erle C. (18 Ekim 2021). "Land Use and Ecological Change: A 12,000-Year History". Annual Review of Environment and Resources. 46 (1). ss. 1-33. doi:10.1146/annurev-environ-012220-010822 Özgürce erişilebilir. ISSN 1543-5938. 
  5. ^ UN Land Degradation and Land Use/Cover Data Sources 11 Temmuz 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 26 Haziran 2007'de erişildi
  6. ^ Ameztegui, Aitor; Coll, Lluis; Brotons, Lluis; Ninot, J.M. (2016). "Land-use legacies rather than climate change are driving the recent upward shift of the mountain tree line in the Pyrenees" (PDF). Global Ecology and Biogeography. 25 (3). ss. 263-273. Bibcode:2016GloEB..25..263A. doi:10.1111/geb.12407. hdl:10459.1/65151 Özgürce erişilebilir. 9 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)8 Eylül 2022. 
  7. ^ "Chapter 1 - Meaning of Land" (PDF). Global Land Outlook. United Nations Convention to Combat Desertification. 2017. s. 21. ISBN 978-92-95110-48-9. 20 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Eylül 2022. 
  8. ^ "UN Report on Climate Change" (PDF). 3 Şubat 2007 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2007. 
  9. ^ "The Science of LCLUC | LCLUC". lcluc.umd.edu. 17 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2021. 
  10. ^ Mayer, Audrey L.; Buma, Brian; Davis, Amélie; Gagné, Sara A.; Loudermilk, E. Louise; Scheller, Robert M.; Schmiegelow, Fiona K.A.; Wiersma, Yolanda F.; Franklin, Janet (27 Nisan 2016). "How Landscape Ecology Informs Global Land-Change Science and Policy". BioScience. 66 (6). ss. 458-469. doi:10.1093/biosci/biw035 Özgürce erişilebilir. hdl:11122/8174 Özgürce erişilebilir. ISSN 0006-3568. 
  11. ^ Derouin, Sarah (2019). "Deforestation: Facts, Causes & Effects". livescience.com (İngilizce). 20 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2021. 
  12. ^ Magliocca, Nicholas R.; Rudel, Thomas K.; Verburg, Peter H.; McConnell, William J.; Mertz, Ole; Gerstner, Katharina; Heinimann, Andreas; Ellis, Erle C. (Şubat 2015). "Synthesis in land change science: methodological patterns, challenges, and guidelines". Regional Environmental Change (İngilizce). 15 (2). ss. 211-226. Bibcode:2015REnvC..15..211M. doi:10.1007/s10113-014-0626-8 Özgürce erişilebilir. ISSN 1436-3798. PMC 4372122 Özgürce erişilebilir. PMID 25821402. 
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Arazi_kullanımı&oldid=36672760" sayfasından alınmıştır