Araba Kullanmayı Nasıl Öğrendim

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Araba Kullanmayı Nasıl Öğrendim
How I Learned to Drive
Oyunun afişi
Oyunun afişi
Yazar Paula Vogel
Karakterler Li'l Bit
Peck Enişte
İlk gösterim 16 Mart 1997
Vineyard Theatre
New York
Ülke ABD
Orijinal dil İngilizce

Araba Kullanmayı Nasıl Öğrendim (İngilizce How I Learned to Drive), Amerikalı oyun yazarı Paula Vogel'in 1997'de yazdığı tiyatro oyunu. Oyun ilk defa 16 Mart 1997'de bir Off Broadway tiyatrosu olan Vineyard Theatre'da sahnelendi. Yazar bu oyunuyla 1998'de Drama Dalında Pulitzer Ödülü kazandı.

Oyunda Li'l Bit ile teyzesinin eşi Peck Enişte arasındaki gergin cinsel ilişki ele alınır. Bu ilişki, Li'l Bit'in çocukluk döneminden ergenliğine, üniversite yıllarına ve daha sonrasına uzanır. Oyunda araba kullanma metaforu üzerinden pedofili, ensest, kadın düşmanlığı gibi konular işlenir.

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

Li'l Bit 1960'larda Maryland kırsalında geniş bir ailede büyümektedir. Ufak yaşta hamile kalmış olan annesi, çok erken evlendirilmiş olan ve tanrı korkusuyla yaşayan büyükannesi, cinsiyet ayrımcılığı yapan umursamaz büyükbabası, savaş anılarının etkisinde kalan ve tedavi aşamasındaki bir alkolik olan Peck Enişte ve kocasının sorunlu davranışlarını görmezden gelen Mary Teyze ile birlikte yaşar. Li'l Bit 11 yaşına geldiğinde Peck Enişte'den sürücülük dersleri almaya başlar, ancak adam dersler sırasında küçük kızı taciz eder. Li'l Bit olanları anlayamayacak kadar küçük yaştadır. Annesi ise Peck'in yeğenine karşı sağlıksız bir ilgi duyduğunu fark eder, ancak hiçbir şey yapmaz.

Yıllar geçer ve Li'l Bit ergenlik dönemine girer. Oldukça zeki olmasına rağmen yaşıtları arasında sürekli büyük göğüsleriyle ilgi çeker. Bu sırada Peck genç kızı taciz etmeye devam etmekte, amatör stüdyosunda kızın fotoğraflarını çekmektedir. Li'l Bit bunlardan rahatsız olsa da, ailede sadece Peck ona iyi davranmakta ve kızın üniversiteye gitme planlarını desteklemektedir. Bu arada sürücülük dersleri devam eder ve Li'l Bit araba kullanmayı daha iyi öğrendikçe, evdeki hayatında mevcut olmayan kontrol duygusunu hissetmeye başlar.

Peck Li'l Bit'i birlikte olmaya ikna etmeye çalışır ancak kız gönülsüzce de olsa reddeder. Her ikisi de aile içinde "yabancı" gibidir ve bu sebeple genç kız adama karşı aslında bir tür bağlılık hissetmektedir. Li'l Bit üniversiteye gitmek için evden ayrılır, ancak Peck Enişte'den mektuplar ve hediyeler almaya başlar. On sekiz yaşını doldurduğunda Peck ile yüzleşir. Peck, artık reşit olan kızın kendisiyle birlikte olmayı kabul edeceğini hatta kendisiyle evleneceğini düşünmektedir. Li'l Bit onu reddeder ve ilişkilerini sona erdirir.

Oyun boyunca olanları anlatan bir yetişkin olan Li'l Bit sonunda üniversiteden uzaklaştırılmıştır. Peck Enişte ise yeniden alkole başlamış ve bu yüzden ölmüştür. Li'l Bit geçmişteki bu deneyimini gözden geçirir ve Peck'in hatalarını affeder. Adamın kendisine önemli bir şey kazandırdığı sonucuna varır: Araba sürerkenki özgürlük hissi.

Sahnelenme geçmişi[değiştir | kaynağı değiştir]

Oyunun ilk prodüksiyonu New York'taki Vineyard Theatre'da Mart 1997'de gerçekleştirildi. Mark Brokaw yönetimindeki bu sahnelemede Li'l Bit rolünde Mary-Louise Parker, Peck Enişte rolünde ise David Morse yer aldı. Her iki oyuncu ile yönetmen, 1996-1997 sezonundaki bu prodüksiyon ile Obie Ödülü'ne layık görüldü.

Türkiye'de ise ilk kez 2005-2006 tiyatro sezonunda Tiyatro Fora tarafından sergilenmiştir.

Ödüller[değiştir | kaynağı değiştir]

Oyun ve ilk prodüksiyon aşağıdaki ödülleri kazandı ya da aday gösterildi.[1]

Ödül Kategori Sonuç
1997 Outer Critics Circle Award En iyi aktör, David Morse Adaylık
En iyi aktris, Mary-Louise Parker Adaylık
En iyi Off-Broadway oyunu Kazandı
1996-97 New York Drama Critics Award En iyi oyun Kazandı
1997 Lucille Lortel Awards En iyi oyun Kazandı
En iyi aktris, Mary-Louise Parker Kazandı
En iyi aktör, David Morse Kazandı
En iyi yönetmen, Mark Brokaw Kazandı
1997 Drama Desk Awards En iyi oyun Kazandı
En iyi aktör, David Morse Kazandı
En iyi yönetmen, Mark Brokaw Kazandı
1998 Pulitzer Ödülü Drama Dalında Pulitzer Ödülü Kazandı
1996-1997 Obie Ödülleri En iyi oyun yazarı, Paula Vogel Kazandı
En iyi aktris, Mary-Louise Parker Kazandı
En iyi aktör, David Morse Kazandı
En iyi yönetmen, Mark Brokaw Kazandı
1997 Drama Critics' Circle Award En iyi oyun, Paula Vogel Kazandı

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "How I Learned to Drive". Lortel Archives. 17 Nisan 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2010. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]