Antroposen

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Txcvxcvtttttttt.jpg

Antroposen, insanoğlunun dünyaya olan etkisinin en üst düzeye çıktığı Sanayi Devrimi’nden bugüne olan süreç ve devam edecek bu duruma İnsan Çağı da denen döneme verilen isim. Çünkü dünyamız artık geri döndürülmesi çok zor bir sürece girmiştir. Yani bir anlamda insanoğlu önceleri dünyadan etkilenirken şimdi dünyayı etkilemektedir. Nitekim dünyamızın tarihsel sürecine baktığımızda milyon yıllarla ifade edilirken Antroposen’in son üç yüzyıllık bir sürece tekabül ettiğini görmemiz gerçekten de müthiş bir değişimin var olduğunun göstergesidir. Antroposen’in yeni bir çağ olarak nitelendirilmesi bilim insanlarına göre dünyamızın geri döndürülemez bir değişime girdiği savıdır.

Tarihsel süreçte[değiştir | kaynağı değiştir]

Antorosen teriminden ilk defa Stoppani 1873 yılında insanların dünya ekolojisi üzerinde giderek artan etkisine değinerek, “Antroposen Çağı" deyimini ortaya atmıştır.[1] Bu önerisi görmezden gelinmiş ve unutulmuştur. Ancak, Stoppani'nin ölümünden 99 yıl sonra, 1990 yılında Paul Crutzen yeni jeolojik dönemin adının athropozoik olmasını yeniden önermiştir. .

2002’de Nature dergisindeki makalesiyle Antroposen terimini literatüre sokan Crutzen’e göre Antroposen; içinde bulunduğumuz jeolojik devir olan Holosen’den çıkmakta olduğuna ve bu çıkışının büyük ölçekte insan etkileri sebebiyle; yani insanın küresel çapta belirleyici gücü olan, biyolojik, kimyasal ve jeolojik bir aktör haline gelmesi sebebiyle gerçekleştiğini öne süren döneme denk düşüyordu.[2]

İnsanlık Tarihi.jpg

Antroposen'de insan etkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Biyoçeşitlilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünya nüfusu.jpg

Dünya ilk oluşumundan bugüne kadar birçok canlı türü yok olmuştur. Bunda iklimsel değişiklikler, yerin iç yapısının faaliyetleri (volkanizma, deprem vb.) etkili olmuştur.Daha sonraları insanın dünya sahnesine çıkması ve yaşamını devam ettirmek için beslendiği ve tehlikeli gördüğü birçok canlı türünün yok olmasına sebep olmuştur.Bu süreç günümüze dek artarak devam etmiştir. Antroposen döneminde ise yeryüzünün birçok alanı da insanoğlundan nasibini almıştır.[3]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünyamız Kuvaterner oyunca birçok buzul ve buzularası dönem yaşamıştır. son buzul çağı günümüzden 11 bin yıl önce sona ermiş ve Holosen'in başlangıcıyla birlikte halen buzul arası dönem içerisindeyiz. Bu dönemde insanoğlu iklimin elverişli olması sayesinde hem nüfus olarak çoğaldı hem de dünyamızın birçok keşfedilmemiş yerlerine dağılış sergilediler. Antroposen devrinin başlamasıyla dünyamızın karbondioksit yayılımı artmıştır. Bu durum dünyamızın giderek ısınan bir seriye sahip olmasına neden olmuştur.[3]

Jeomorfoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Devreler on milyonlarca yıla yayılsa da yazının başında da bahsettiğimiz gibi jeolojik ölçekte kısa zaman dilimleridir.Tüm jeolojik zamanların, devrelerin, devirlerin ve çağların tanımlanmasın da tortul tabakalar arasındaki değişimler(örneğin ortaya çıkan ya da ortadan kaybolan fosiller) göz önüne alınmıştır.[3] Ancak Antroposen’de durum tamamen farklıdır. Çünkü eğer şu an yaşadığımız devrenin Antroposen olarak adlandırılması kabul edilirse, Antroposen kayaç kayıtları henüz tamamlanmamış bir devre olacaktır.[2]

Antroposen dönemi CO2 salınımı.jpg

Antroposen'de zamansal kavram[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuvaterner’e ait bir devre olarak kabul edilmesi halinde, Antroposen’in ne zaman başladığı ya da başlayacağı hakkında. Crutzen, Antroposen’in 18. yüzyılın sonlarına doğru karbondioksit düzeylerinin kesintisiz bir yükselişe geçtiği dönemde başladığını söylüyor.[2]

Erken Antroposen görüşü[değiştir | kaynağı değiştir]

Virginia Üniversitesi'nden paleoiklim uzman William Ruddiman 8 bin yıl kadar önce tarımın icat edilmesiyle Antroposen'i başlattığımızı belirtiyor. Bu görüş insanların tarımsal faaliyete geçişlerinin yeryüzünü etkilediği savıdır. Bu görüşe destek olarak insanlar o dönemden başlayarak tarım alanları ve ormanları tahrip etmişler, bazı hayvan türlerinin yok olmasına neden olmuşlardır.[2]

Antik Çağ görüşü[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı bilim insanları ise yeryüzünde Antroposen'in başlangıcını büyük uygarlıkların kurulmasıyla başladığını savunmuşlardır. Onlara göre büyük toplumların dünyayı daha hızlı ve sistemli bir şekilde etkileyebildiğinden yeryüzünde büyük uygarlıkların başlangıcını kabul etmişlerdir.[3]

Sanayi Devrimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralarındaki en yaygın ve desteklenen görüştür. Bilim insanları sanayi devriminde ortaya konan teknolojik gelişme ve fosil yakıt kullanımının dünyamızı çok hızlı bir şekilde etkilediği görüşüdür. Fosil yakıt kullanımı ve doğal ve kaynakların hızla tüketimi dünyamızın daha fazla CO2 salınımına, sera gazlarına ve küresel ısınmaya sebep olmuştur.[2]

Referans[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Antonio Stoppani
  2. ^ a b c d e Jeolojik İmzamız:Antroposen, Esra Gürbüz, Ankara Üniversitesi
  3. ^ a b c d https://en.wikipedia.org/wiki/Anthropocene