Ani Kuşatması (1124)
| Ani Kuşatması | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Gürcü-Selçuklu savaşları | |||||||||
 Ani'nin planı | |||||||||
| |||||||||
| Taraflar | |||||||||
| Gürcistan Krallığı |
Büyük Selçuklu İmparatorluğu Şeddâdîler | ||||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||||
| IV. Davit | Ebu'l Eşver Şavur bin Menuçehr | ||||||||
| Güçler | |||||||||
| 60.000 | Bilinmiyor | ||||||||
Ani Kuşatması (Gürcüce: ანისის ალყა), Ağustos 1124'te Kral IV. Davit önderliğindeki Gürcü ordusunun, eski Ermeni başkenti Ani'yi ve kuzey Ermenistan'ı Müslüman emirlerden almasıdır.[1]
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]Ani, 1064'te Alp Arslan tarafından ele geçirilmesinden beri Müslümanların kontrolü altındaydı ve Şeddâdîlere satılmasının ardından şehirde zorla İslamlaştırma gerçekleşti ve bu durum yerel Hristiyan nüfus arasında hoşnutsuzluğa yol açmıştı.[2]
Ani şehri, bu dönemde Yakın Doğu'nun önemli bir ekonomik merkeziydi ve 1118'de babası Menuçehr bin Şavur'un yerine geçen Ebu'l Eşver Şavur bin Menuçehr'e aitti.[3] Dönemin Ermeni tarihçisi Vardan Areveltsi, Ebu'l Eşver'ı Hristiyanlara zulmetmek ve Ani'yi Selçuklu Kars emirine satmaya çalışmakla suçlamıştır.[4] Ayrıca Ani Katedrali'nin kubbesine bir hilal yerleştirdi.[5][6]
Bunun üzerine Ani'nin Ermenileri, Kral IV. Davit'e Ani'yi ele geçirmesi için başvurdular.[5][7] Bu fırsatı değerlendiren IV. Davit, tüm ordularını toplayarak şehri ele geçirmek için 60.000 adamla Ermenistan'a girmiştir. Tek bir çatışma yaşanmadan, Ani'nin Ermeni nüfusu kapıları Gürcülere açmıştır.[8] Gürcüler, emir Ebu'l Eşver Şavur bin Menuçehr'i yakalayıp ailesiyle birlikte Abhazya'ya sürgün ettiler. Samuel Anetsi, "kan dökülerek tek bir can bile zarar görmedi" diye belirtiyor. Bölge daha sonra Meskhet soylularının, General Ebulet ve oğlu İvan'ın yönetimine bırakılmıştır.[9]
Ermeni aileler (birçok mülksüzleştirilmiş soylu da dahil olmak üzere[10]) daha sonra Gürcistan'ın iç kesimlerine yerleştiler ve kraliyet gücü onlar için Gori şehrini inşa etmiştir.[11] Böylece Kuzey Ermenistan ilhak edilerek ve Gürcistan Krallığı'na dahil edilmiştir, bu da IV. Davit'in bölgedeki gücünü artırmıştır.[12] Gürcistan'ın Kuzeydoğu Ermenistan'ı fethi, Güney Kafkasya'yı Türk tehdidine karşı güvence altına alma projesini nihayet tamamlamıştır. İlk kez, tüm Kafkasya kültürel, manevi ve siyasi olarak tek bir hükümdarın, yani Gürcistan'ın egemenliği altında birleşmiştir.[13]
Kral IV. Davit, Ani Katedrali'ni daha sonra Hristiyan kullanımına geri döndürmüştür.[5][6] Katedrali inşa eden Yunanların kraliçesi Katranide oraya gömülmüştür. Davit, Katolikos ve piskoposlarla birlikte ölen kişiye baktı ve mezarı üç kez "Sevin, kutsal kraliçe, çünkü Tanrı tahtını haksızların elinden kurtardı." diye bağırmıştır.[12]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Özel
- ^ Pubblici 2022, s. 20.
- ^ René Grousset (1947). Histoire de l'Arménie des origines à 1071. Paris: Payot. s. 615. ISBN 978-2-228-88912-4..
- ^ Metreveli 2011, s. 113.
- ^ Peacock 2011.
- ^ a b c Hasratyan 2002.
- ^ a b "The Cathedral of Ani". virtualani.org. Virtual Ani. 7 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "The Cathedral of Ani". virtualani.org. Virtual Ani. 7 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Asatiani & Bendianashvili 1997, s. 125.
- ^ Minorsky 1953, ss. 84–85.
- ^ Bedrosian 1997, s. 251.
- ^ Sparapet Sempad. Chronicle
- ^ a b Metreveli 2011, s. 114.
- ^ Asatiani & Janelidze 2009, ss. 86–87.
- Genel
- Asatiani, Nodar; Bendianashvili, Alexandre (1997). Histoire de la Géorgie. Paris: L'Harmattan. ISBN 2-7384-6186-7.
- Asatiani, Nodar; Janelidze, Otar (2009). History of Georgia. Tbilisi: Publishing House Petite. ISBN 978-9941-9063-6-7.
- Bedrosian, Robert (1997). "Armenian during the Seljuk and Mongol Periods". Hovannisian, Richard G. (Ed.). The Armenian People From Ancient to Modern Times. I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century. St. Martin's Press.
- Hasratyan, Murad (2002). "Անիի Մայր Տաճար (Cathedral of Ani)". Ayvazyan, Hovhannes (Ed.). "Քրիստոնյա Հայաստան" հանրագիտարան ("Christian Armenia" Encyclopedia) (Ermenice). Armenian Encyclopedia Publishing. ss. 63–64.
- Minorsky, Vladimir (1953). Studies in Caucasian History. New York: Taylor’s Foreign Press. ISBN 0-521-05735-3.
- Pubblici, Lorenzo (2022). Mongol Caucasia: Invasions, Conquest, and Government of a Frontier Region in Thirteenth-Century Eurasia (1204-1295). Brill.
- Metreveli, Roin (2011). Saint David the Builder. Tbilisi. ISBN 9789941425509.[ölü/kırık bağlantı]
- Peacock, Andrew (2011). "Shaddadids". Encyclopædia Iranica.