Amerika Birleşik Devletleri diplomatik belge sızıntısı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Julian Assange önderliğindeki WikiLeaks organizasyonu, ABD Dışişleri Bakanlığı ve dünya genelindeki ABD büyükelçilikleri arasındaki ayrıntılı yazışmalardan oluşan 251.287 gizli belgenin bir önbelleğini elde etti ve belgeleri yayınladı. Belgeleri beş büyük gazetenin (El País, Le Monde, Der Spiegel, The Guardian ile The New York Times) desteği altında dağıttı ve ilk 220 diplomatik belge 28 Kasım 2010 tarihinde yayımlandı.[1][2][3] Belgelerin yaklaşık 100 bini "hizmete özel" (confidential), 15 bini "gizli" (secret) olarak sınıflandırılırken, "çok gizli" (top secret) sıfatını taşıyan hiçbir belge yayınlanmadı. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın toplam 270 büyükelçilik ve konsolosluklarla günlük yazışmalarına dayanan belgeler içinde Washington'dan sonra 7918 belge ile en fazla belge ABD Ankara büyükelçiliği tarafından hazırlananlardan oluşmaktadır. Belgelerin çoğu, ABD ile Orta Doğu ülkeleri arasındaki diplomatik ilişkilere dayanmaktadır.[4] WikiLeaks, birkaç ay içinde aşamalı olarak belgelerin tamamını yayımlamayı planlamaktadır.[2]

28 Kasım günü belgelerin planlanan açıklanmasına bir saat kadar kala, WikiLeaks bir dağıtık hizmet aksatma saldırısına uğramakta olduğunu açıkladı;[5] fakat belgelerin yine de dünyaya duyurulacağını söyledi.[6]

Belgelerin açıklanmasıyla birlikte Wikileaks ve en yetkili ismi Julian Assange üzerindeki maddi ve manevi baskılar arttı. Wikileaks sitesi sürekli olarak saldırılara maruz kaldı ve site alan adı ve sunucusuyla ilgili sorunlar yaşadı.[7] PayPal, Amerikan hükümetinden gelen baskı iddialarıyla Wikileaks'in hesabını dondurarak bağışları engelledi.[8][9][10] MasterCard ve Visa da Wikileaks'e para akışının önünü kesti.[11][12] Jullian Assange hakkında tecavüz suçlamasıyla Interpol tarafından kırmızı bülten çıkartıldı ve Londra'da gözaltına alındı.[13][14] 9 gün tutuklu kalan Assange, kefaletle serbest bırakıldı.[15]

İçeriği[değiştir | kaynağı değiştir]

ABD[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelere göre 1979 İran Devrimi'nden sonra bu ülkeyle diplomatik ilişkilerini kesen ABD, İran ile ilgili olarak özellikle Dubai üzerinden istihbarat edinmeye çalışmıştır. [16]
  • Belgelere göre 2003 yılındaki Irak'ın işgali sırasında ABD Silahlı Kuvvetleri tarafından öldürülen İspanyol gazeteci Jose Couso'nun ailesi tarafından İspanya'da başlatılan hukukî sürecin durdurulması için ABD hükümeti İspanya hükümetine baskı yapmıştır.[17]

Azerbaycan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in eşi Mihriban Aliyeva'nın özel hayatı hakkında ayrıntılı bilgiler verilirken, kendisinin ve Paşayev ailesinin muazzam mal varlığına dikkat çekiliyor.[18]
  • Ülkenin az sayıdaki güçlü aile tarafından Orta Çağ Avrupasındaki gibi feodal bir şekilde yönetildiği ileri sürülmüştür.[18]
  • Belgelere göre Azerbaycan'da petrol çıkartan British Petroleum şirketi BP Deepwater Horizon petrol sızıntısından önce de benzer bir olayı bu ülkede yaşamış ancak felaket örtbas edilmiştir. Ayrıca Azeri hükümeti şirketi ülkeyi dolandırmakla itham etmiştir.[19]

Beyaz Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Birleşik Arap Emirlikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Birleşik Krallık[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Birleşik Krallık tarafından Afganistan'da yürütülen askeri operasyonlar ABD'li diplomatlarca eleştiriliyor.[23] Gizlice yürütülen ABD uçuşları, Birleşik Krallık'ın adının geçmiş olabileceğin işkence vakaların yaşandığı bir hava üssünden yapılıyor.[23]
  • York Dükü Prens Andrew: "Amerikalılar coğrafyadan anlamıyor. Hiç anlamadılar. Dünyanın en iyi coğrafya öğretmenleri Birleşik Krallık'ta!"[24]
  • Belgelerde Bangladeş'de yargısız infazlardan sorumlu tutulan Rapid Action Battalion adlı silahlı özel kuvvetin İngiltere'de eğitildiği öne sürülüyor.[25]

Birleşmiş Milletler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton ve selefi Condoleezza Rice, Amerikalı diplomatlardan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon ve üst düzey BM yetkililerine ait olan ve resmi iletişim amaçlı hem kişisel hem de ticari ağlarda kullanılan biyometrik bilgi, parola ve kişisel şifreleme anahtarı hakkında istihbarat toplamalarını istedi.[26]

Brezilya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde, 2010 yılında Brezilya Devlet Başkanı seçilen Dilma Rousseff'in 2005 yılından beri ABD tarafından incelendiği ortaya çıkmıştır. Kişiliği, sağlığı ve 1964-1985 yılları arasında iktidarda bulunan askeri diktatörlüğe karşı verdiği gerilla mücadelesi dönemine dair bilgiler ABD Dışişleri Bakanlığına iletilmiş, çalışmalar bakan Hillary Clinton tarafından övgüyle karşılanmıştır.[27]

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Çin'li yetkililer Kuzey Kore'nin "şımarık çocuk" gibi davrandığını ve Güney Kore yönetiminde birleşik bir Kore'den yana olduklarını dile getiriyor.[28][29][23]
  • Çin, Afrika'da özellikle ABD'nin karşı olduğu rejimlerin iktidarda olduğu Sudan ve Zimbabve gibi ülkelerde ekonomik yatırım yaparak bu rejimleri desteklemekle suçlanıyor.[30]

Ekvador[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Ekvador Devlet Başkanı Rafael Correa'nın önerdiği ve kendi ülkesinde uygulamaya koyduğu, dünya çapında vizenin kaldırılmasına yönelik girişime dair ABD yetkililerinin duyduğu endişe dile getiriliyor.[31]

Ermenistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransa[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Fransa'daki Nicolas Sarkozy hükümeti II. Dünya Savaşından sonraki dönemde ABD ile en uyumlu yönetim olarak tanımlanmıştır. Buna rağmen nükleer silahsızlanma ile ilgili olarak iki ülke arasında anlaşmazlık ortaya çıkmıştır.[34]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Hindistan güvenlik kuvvetlerinin, sorunlu Keşmir bölgesinde gözaltına aldıkları kişilere sistematik olarak işkence yaptıkları ve kötü muamele ettikleri iddia edilmektedir.[35]

Honduras[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde 28 Haziran 2009 tarihindeki darbe ile iktidardan alaşağı edilen anayasal devlet başkanı Manuel Zelaya hakkında, darbeden önce Honduras'da görev yapan ABD Elçisi Charles Ford tarafından kaleme alınan gizli kodlu 15 Mayıs 2008 tarihli mesajda Zelaya'dan lider bozuntusu, ihtiyar devrimci, güven vermeyen ve sinsi olarak bahsediliyor. Zelaya sürekli olarak Küba ve Venezuela ile temas halinde olmasından ve ABD'nin bölgede attığı her attığı adımı sorgulamasından dolayı eleştiriliyor.[36]

İran[değiştir | kaynağı değiştir]

İspanya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde İspanya kralı I. Juan Carlos'un yanı sıra İspanyol Başbakanı Zapatero ve kabine üyeleriyle ilgili kişisel değerlendirmeler yeralmıştır.[41]
  • Belgelerde İspanya açıklarında bulunan İspanyol İmparatorluğuna ait eski bir gemi batığında bulunan altınlardan bahsedilmiştir. Buna göre İspanya'nın hak ettiği batıktan çıkan altınlar batığı bulan şirket tarafından ABD'ye götürülmüştür. ABD hükümeti ise batıkta bulunanlardan İspanyol hükümetine bir miktarının verilmesi karşılığında Nazi dönemi altınlarının akıbetiyle ilgili İspanyol hükümetinden bilgi istemiş, istek reddedilmiştir.[42]
  • 1998-1999 Kosova Savaşına NATO saflarında katılan ve silahlı kuvvetlerini bu savaşa gönderen İspanya, Kosova'nın Şubat 2008'de bağımsızlığını ilan etmesi üzerine bölgede görev yapan askerlerini çekmiştir. Bu karar ABD ile İspanya hükümeti arasında gerginiğe sebep olmuştur.[43]

Katalunya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Başkenti Barselona olan İspanya'daki özerk bölge Katalunya, belgelerde radikal İslamcıların yoğun olarak örgütlenmeye başladığı bir yer olarak geçmektedir. Bu konuyla ilgili olarak ABD'nin bölgede gizli bir istihbarat üssü açtığı da iddia edilmektedir.[44]

İsrail[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İsrail nükleer silahlanmış İran'a saldırmaya hazırdı ve 2010 yılı bunun için önemli bir noktaydı.[45]
  • 2008'de Condoleezza Rice Orta Doğu'daki dış işleri çalışanlarından Filistinli önderler hakkında gizlice kişisel bilgi toplamalarını ve İsrail'in askeri ve telekomünikasyon yeteneklerini yakından takip etmelerini istedi.[46] Bir belgede ise Rice'ın ABD'li diplomatlara İsrail'in gerilla mücadele operasyonlarıyla ilgili askeri taktik, teknik ve süreçler hakkında rapor vermelerini istiyor.[47]

İtalya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • ABD'li bir diplomat Silvio Berlusconi'yi "beceriksiz, mağrur ve çağdaş bir Avrupa önderi olarak etkisiz" şeklinde tanımlıyor. Fiziksel ve siyasi olarak güçsüz olan Berlusconi'nin gece yarısı partilerinden dinlenemediğine değiniliyor.[48]

Kolombiya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kolombiya'nın başkenti Bogota'daki ABD Elçiliğinden gönderilen mesajda devlet başkanı Alvaro Uribe'nin bölgesel değerlendirilmeleri konu ediliyor. Buna göre Uribe, özellikle Venezuela Devlet Başkanı Hugo Chavez'in halk arasında artan popülaritesini eleştirerek onu Hitler'e benzetiyor.[49] Ayrıca Uribe, Kolombiya'da faaliyet gösteren Kolombiya Devrimci Silahlı Güçlerinin Chavez ile bağlantılı olduğunu iddia ediyor.[50]
  • Belgelerde Kolombiya'da seçimle başa gelen yeni Devlet Başkanı Juan Manuel Santos'un, ABD'nin kullanımı için açılmasına karar verilen yedi askeri üs ile ilgili anlaşmayı Venezuela'nın baskısıyla dondurma zorunda kaldığı öne sürülür.[51]

Kuveyt[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kuveyt Emiri Şeyh Sabah IV Al-Ahmet Al-Cabir Al-Sabah ABD'li yetkililere Guantanamo Kampı'ndaki Kuveytliler'den bahsediyor: "Bu insanlarla uğraşamayacağımızı siz bizden iyi biliyorsunuz. Onları göz altına alamam. Pasaportlarına el koyarsam dava edip geri alacaklar. Önümüzdeki hafta sizle bir rehabilitasyon merkezinin kurulması hakkında konuşabilirim ancak bu olmayacak. Biz Suudi Arabistan değiliz. İnsanları çölün ortasında veya adanın birinde tecrit edemeyiz. Burada kalmaya zorlayamayız. Bu adamlar 'yaramaz' ise yaramazdır. En iyisi onlardan kurtulmak. Bunları Afganistan'a götürüp savaşın orta yerinde bırakın." [52]

Küba[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelere göre ABD, Venezuela'da gönüllü enternasyonalist görev yapan Kübalı eğitimci ve doktorlar başta olmak üzere görevli personelin ABD'ye iltica etmelerini sağlamak için kaynak ayırmış durumda. İltica etmek isteyen Kübalılara çok büyük olanaklar sağlanıyor.[53]
  • Belgelerde 2006 yılında sağlık sorunları yaşayan Küba eski Devlet Başkanı Fidel Castro'nun rahatsızlığının ortaya çıkışı da ayrıntılı şekilde anlatılmış. İddialara göre Fidel Castro, Holguín ile Havana arasında uçakla seyahat ederken rahatsızlanmış ve uçak zorunlu iniş yapmak durumunda kalmıştır. Bölgeye getirilen uzman doktorlar Castro'ya ilk müdahaleyi yapmıştır.[54]
  • Belgelerde Küba hükümetinin Michael Moore'un yönettiği Sicko adlı belgeselin ülkede gösteriminin yasaklandığı iddia edilir. Buna göre belgeselde Küba'daki sağlık hizmetleri olduğundan daha iyi gösterilmiştir. Bu iddialar Moore tarafından reddedilmiş ve belgeselin Küba'da yasaklanmadığı belirtilmiştir.[55][56]

Liberya[değiştir | kaynağı değiştir]

Libya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Libya lideri Muammer Kaddafi belgelerde uzun olarak tahlil edilmiştir. Buna göre Kaddafi başına buyruk, korkuları olan, ilginç istekleri biranda talep edilen bir kişi olarak tariflenmiştir. Batı dünyasında çoğunlukla alay edilen bir lider olan tanımlanan Kaddafi'nin ise Afrika kıtasında korkulan bir lider olduğu ve öne sürdüğü Birleşik Afrika Devletleri projesinin tepki topladığı iddia ediliyor.[58]

Meksika[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Meksika hükümetinden yapılan açıklamalara atıfta bulunarak Venezuelalı ve Kübalı sağlık ekipleri tarafından kıta çapında yoksul kişilere yönelik ücretsiz göz ameliyatları yapan Misión Milagro kampanyası eleştirilerek yoksulllar arasında ABD karşıtlığının örgütlendiği iddia edilir.[59]

Mısır[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Mısır Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek'in ülkedeki siyasi denetimi elinden bırakmayacağı ve seçimleri yeniden kazanacağı belirtiliyor.[60]

NATO[değiştir | kaynağı değiştir]

Nijerya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Nijerya'da petrol çıkartma faaliyetini elinde tutan Royal Dutch Shell şirket temsilcilerinin ABD'li yetkililere yaptığı açıklamalar yer alıyor. Buna göre şirket, hükümetin her kurumunda gizli bir temsilciye sahip ve hükümetin atacağı her adımdan haberdar oluyor. İddialara göre şirket bu bilgileri ABD gizli servisleriyle de paylaşmakta.[63][64] Ayrıca ünlü ilaç şirketi Pfizer'in onaylanmamış ilaçlarını Nijeryalı çocuklar üzerinde denediği iddia ediliyor.[64]

Panama[değiştir | kaynağı değiştir]

Portekiz[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Rus hükümeti ile organize suç örgütleri arasında bağlantılar olduğu iddia ediliyor.[23]
  • Kremlin, Türkiye'yi istikrarsızlaştırmak için Rus mafyası aracılığıyla PKK'ya silah sağladı.[67][68][69]

Sırbistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Sırbistan hükümeti tarafından Bosna Savaşı sırasında yaptıklarından ötürü savaş suçlusu olarak aranan Ratko Mladiç'in Rusya ve yerel mafya tarafından korunduğu ve saklandığı iddia ediliyor.[70]

Sri Lanka[değiştir | kaynağı değiştir]

Sudan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerde Sudan Devlet Başkanı Ömer el-Beşir'in İngiltere'deki banka hesaplarında ülkesinden kaçırdığı 9 milyar dolar parasının bulunduğu iddia edilmektedir.[71]

Suriye[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Henüz kamuoyuna açıklanmamış ancak Yedioth Ahronoth gazetesinde haberleştirilen[72] belgelere göre Suriye'deki nükleer tesisler 6 Eylül 2007 tarihinde gerçekleştirilen hava saldırısında İsrail savaş uçakları tarafından vurulmuştur. Saldırı öncesinde Türk hava sahasının kullanılmasına dair izin verildiği de iddialar arasında yer almaktadır.[73][74]

Suudi Arabistan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Suudiler, El Kaide gibi örgütlerin ana mali destekçisi olarak gösteriliyor.[77][78]

Tibet[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelere göre ABD'nin Hindistan Elçisine açıklamalarda bulunan Tibet ruhanî lideri Dalay Lama, küresel ısınmanın daha acil ve önemli bir sorun olduğunu belirterek Tibet'teki siyasi çözüm için beş ila on yıl beklenebileceğini dile getirmiştir.[79]

Türkiye[değiştir | kaynağı değiştir]

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın toplam 270 büyükelçilik ve konsolosluklarla günlük yazışmalarına dayanan belgeler içinde Washington'dan sonra 7918 belge ile en fazla belge ABD Ankara büyükelçiliği tarafından hazırlananlardan oluşmaktadır.

  • "Recep Tayyip Erdoğan, karizmatik ve halkla güçlü bir bağı mevcut. Olağanüstü bir yüz hafızası var ve ülke çapındaki binlerce partiliyi ismen tanıyor."[84]
  • Türkiye Avrupa Birliği'ne hiçbir zaman üye olamayacak. Bunun sebebi yüksek nüfus, din ve birlik sınırlarının Irak ve İran gibi ülkelere kadar ulaşacak olması. Buna rağmen AB, Türkiye'den Gümrük Birliği, enerji konuları ve NATO-AB güvenlik ortaklığı gibi konularda faydalanmak için üyelik sürecini sürekli diri tutmaya çalışıyor. İtalya Dışişleri Bakanı Franco Frattini, Türkleri AB ve İran arasında ikili oynamakla suçluyor.[85][86]
  • Eski Danimarka Başbakanı Anders Fogh Rasmussen, Türkiye'nin NATO Genel Sekreterliği konusunda kendisine karşı tutumundan vazgeçmesi durumunda Roj TV'nin Danimarka'daki faaliyetlerini durduracağına söz verdi.[90]
  • Recep Tayyip Erdoğan, dostu Cihan Kamer'in Savk Elektrik adlı şirketine EPDK'dan onay verilerek İran'dan elektrik almasının yolu açıldı.[91] TÜPRAŞ'ın özelleştirilmesinden "doğrudan" çıkar sağladı.[92] Recep Tayyip Erdoğan'ın Antalya Belediye Başkanı'ndan ricası üzerine tramvay hattı inşaatı ihalesi Sadık Albayrak'a verildi.[92]
  • Faruk Özak, Trabzonspor'un daha iyi oyuncular alabilmesi için Recep Tayyip Erdoğan aracılığıyla örtülü ödenekten kulübe para aktardı.[93]
  • 2004 yılında ABD'nin Ankara Büyükelçisi Eric Edelman tarafından kaleme alınan rapora göre AKP hükümetinden bazı kişiler yolsuzluklara karışıyor.[81][96][97]
Üçüncüsü yolsuzluk. AKP yolsuzluğun kökünü kazıma vaadiyle iktidara geldi. Ancak artan sayıda AKP'li, bakanlardan başlamak üzere ve partiye yakın kişiler; ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde, bakanların yakın aile fertleri arasında çıkar çatışmaları ve ciddi yolsuzluklar olduğunu söylüyorlar. İki kaynağımızdan duyduğumuz kadarıyla Erdoğan'ın İsviçre bankalarında sekiz hesabı var. Servetinin oğlunun düğününde verilen hediyelerden kazanıldığını ve bir Türk iş adamının ABD'de eğitim gören dört çocuğunun da giderlerini karşıladığını söylemesi hiç de inandırıcı değil. Bize adı yolsuzluğa karıştığı söylenen isimler arasında göze çarpanlar ise İçişleri Bakanı Abdülkadir Aksu, Dış Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Kürşat Tüzmen ve AKP İstanbul İl Başkanı Mehmet Müezzinoğlu.
  • ABD'li diplomat John Kunstadter: "Abdülkadir Aksu'nun Kürt yanlısı olması, eroin kaçakçılığı bağlantıları, 20 yaş altı kızlara olan düşkünlüğü ve oğlunun açık mafya ilişkileri onu kabinede zayıf bir halka haline getiriyor."[99]
  • Belgelerden birinde 'Füze Savunma Kalkanı' için kulis yapmaya Türkiye'ye gelen bir diplomat ABD konsolosluğu tarafından “Hükümetin, herhangi bir füze savunma programının özel olarak İran’a karşı ve bariz biçimde İsrail’ı destekleme amaçlı olmadığını açıkça gösterebilmeli.” diye tembihleniyor.[100] Sistemin NATO komutasında olduğunun Türk yöneticilere bildirilmesinin gerekli olduğu'nun altı çizilirken, Rusya ve İran’ın füze kalkanına tepki gösterebileceği ve Ankara hükümetinin zor durumda kalabileceği belirtiliyor. Rapor şöyle devam ediyor: "Türk hükümeti, bazı önemli sonuçlar aldığımız, nükleer silahların yayılmasını önleme çabalarımızda güçlü bir ortaktır. Politik olarak, Türkiye kendini İran ile bizim ve Rusya’nın durduğu yerde konumlandıracak. Sıkıştırılır ve zorlanırsa, bizim yanımıza kayacak."[100][101]
  • Belgelere göre ABD Ankara Büyükelçisi Eric Edelman'ın talebi üzerine Yeni Şafak gazetesi genel yayın danışmanı Fehmi Koru aynı gazetede yazan İbrahim Karagül'ün görevden alınması için gazete yönetimine baskı yapsa da başarılı olamamıştır.[102][103]
  • Aralık 2011'de Alman 'Die Welt' gazetesi 8 Haziran 2006 tarihli wikileaks belgesine dayanarak, Türk hükümetinin 2002-2006 yılları arasında, Amerikan Merkezi Haberalma Teşkilatının (CIA) terör zanlılarını taşıdığı tartışmalı uçuşlarına izin verdiğini" ileri sürdü. Yakalanan İslamcı terör zanlılarını ABD hukukunun gözaltında olan kişilere tanıdığı savunma haklarından yararlanmasını engellemek için, sorgulamalar uçaklarda ve gizli üslerde yapılmış, işkenceye varan teknikler kullanılmıştı. Telegraf dönemin ABD Büyükelçisi Ross Wilson tarafından yazılmış ve telgrafa göre 2002-2006 yılları arasında CIA uçakları, 24 kez İncirlik üssünü kullandı. Fakat bu izin, 2006 Şubat ayında Türk tarafınca sessiz bir şekilde iptal edildi. 'Die Welt' gazetesi haberinde Türkiye'nin operasyonlarda bizzat rol almadığı ama uçuşlar için topraklarını kullandırmasının kamuoyu baskısından çekindiği için gizlediğine işaret edildi. Dönemin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Namık Tan'ın söz konusu uçuşları yalanladığı belirtilmiş.[104][105][106][107][108][109]

Vatikan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Vatikan hükümeti devlet yapısını kullanarak uluslararası siyasete çeşitli şekilde müdahale ediyor:[110]
  • 2004 yılında o zaman kardinal olan Joseph Ratzinger, Avrupa Birliği anayasasında Hristiyanlık dininin birliğin ortak değeri olarak yazılması çabaları çerçevesinde, Türkiye'nin AB'ye tam üye olmak yerine AB dışında tutularak birlikle özel bir tür ilişki kurmasını yeğlediğini belirtiyor.[111]
  • Avrupa'da düşüşe geçen Katoliklik inancına bağlılığı artırmak için yoğun Katolik nüfusa sahip olan Polonya'nın Avrupa Birliği içindeki öneminin artırılması isteniyor.
  • Belgelerde Vatikan'ın İrlanda'daki Katolik Kilisesini, mensupları hakkında ortaya çıkan taciz skandalının ardından desteklemediği ve kendi mensuplarını koruduğu iddia ediliyor.[113]

Venezuela[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelere göre Hugo Chavez hükümeti kamulaştırdığı ulusal petrol şirketi PDVSA yüzünden yabancı petrol kartelleri tarafından sıkıştırılmaya çalışılmakta.[114][53]

Zimbabve[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belgelerdeki iddialara göre Birleşmiş Milletler eski Genel Sekreteri Kofi Annan Zimbabve'de iktidarda bulunan Devlet Başkanı Robert Mugabe'ya emekli olması ve iktidarı bırakması halinde yurtdışında huzurlu bir emeklilik vaat etmiş, teklif Mugabe tarafından reddedilmiştir.[115]
  • Belgelerde muhalif lider ve Başbakan Morgan Tsvangirai hakkında da bilgiler yer almaktadır. Zimbabve'nin eski ABD Elçisi, ülkedeki muhalif siyaset için vazgeçilmez olarak tanımlanırken aynı zamanda kararsız, güven vermeyen ve yeni fikirlere kapalı olarak nitelenmiştir.[116]

Tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

ABD[değiştir | kaynağı değiştir]

  • ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton: "Belgelerin açığa çıkarılması sadece Amerika'nın dış politikasına değil, aynı zamanda uluslararası topluma da bir saldırıdır. ... Bu olay kişilerin hayatlarını tehlikeye atıyor, ulusal güvenliğimizi tehdit ediyor ve ortak sorunların diğer ülkelerle birlikte çözümünü hiçe sayıyor." [117]

Avustralya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Avustralya başsavcısı Robert McClelland, bu belgelerin açığa çıkmasının Avustralya için büyük bir endişe kaynağı olduğunu söyledi.[118]

Azerbaycan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • WikiLeaks sitesi Azerbaycan'da 1 Aralık 2010 tarihinden itibaren yasaklanmıştır.[kaynak belirtilmeli]

Brezilya[değiştir | kaynağı değiştir]

Kanada[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kanada Dışişleri Bakanı Lawrence Cannon, bu tür sorumsuz sızıntıların kimsenin ulusal çıkarların hizmet etmediğini ve bu sızıntının ülkesinin ulusal güvenliğini tehdit edebileceğini söyledi.[120]

Türkiye[değiştir | kaynağı değiştir]

Sızıntıyı takip eden dönemde yasal takibata uğrayan kişilerin durumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Julian Assange[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Julian Assange

Bulunduğu Londra kentinde hakkındaki tecavüz suçlamalarından ötürü ifade vermeye gittikten sonra tutuklanan WikiLeaks kurucusu Assange 9 gün hapis yattıktan sonra İsveç hükümetinin karşı çıkmasına rağmen kefaletle serbest bırakılır.[122]

Bradley Manning[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Bradley Manning

ABD Silahlı Kuvvetleri personeli olan Er Bradley Manning, gizli belgeleri WikiLeaks'e sızdırmak suçundan tutuklandığı 2010 yılı Haziran ayından beri yargılanmayı bekliyor. Hakkında 52 yıl hapis cezası istenen asker tutuklu bulunduğu Virginia'daki bir askeri üs cezaevinde hücrede tutulmaktadır. Yakınlarının ifadelerine göre maruz kaldığı tutum nedeniyle fiziksel ve ruhsal bir çöküntü içindedir.[123] Tek başına tutulduğu hücresinden avukatı David Coombs aracılığıyla 11 sayfalık bir açıklama gönderen Manning, intihar etmesine karşı önlem adı altında her gece elbiselerinin, gözlüğünün alındığını ve gardiyanlar tarafından aşağılanmaya maruz kaldığını bildirmiştir.[124] Askeri davanın 16 Aralık 2011 tarihinde görüleceği bildirilmiştir.[125]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Leaked Cables Offer Raw Look at U.S. Diplomacy
  2. ^ a b "1,796 memos from US embassy in Manila in WikiLeaks 'Cablegate'". ABS-CBN News. http://www.abs-cbnnews.com/nation/11/29/10/1796-memos-us-embassy-manila-wikileaks-cablegate. 
  3. ^ Although the New York Times said "we did not get the documents directly from WikiLeaks" but from an anonymous intermediary. NYT worked ‘several weeks’ on leaked cables; WikiLeaks wasn’t direct source for docs - Yahoo! News
  4. ^ Australia on Wikileaks 'cablegate' | News.com.au
  5. ^ "Wikileaks 'hacked ahead of secret US document release'". BBC News. 28 Kasım 2010. http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-11858637. Erişim tarihi: 28 Kasım 2010. 
  6. ^ "Twitter / WikiLeaks: El Pais, Le Monde, Speigel". Twitter.com. http://twitter.com/wikileaks/status/8924979961798657. Erişim tarihi: 28 Kasım 2010. 
  7. ^ Amazon, WikiLeaks’i kovdu!
  8. ^ WikiLeaks’e bağış darbesi
  9. ^ PayPal itiraf etti: Baskı altındayız!
  10. ^ PayPal: WikiLeaks'in parasını vereceğiz
  11. ^ Visa ve MasterCard siteleri de çökertildi!
  12. ^ http://www.ntvmsnbc.com/id/25158448
  13. ^ 'Bay sızıntı' için kırmızı bülten
  14. ^ Ve Assange tutuklandı
  15. ^ Assange'ın tutukluluğu bitti
  16. ^ 11 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 12 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  17. ^ 13 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 13 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  18. ^ a b 12 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 14 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  19. ^ 15 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 16 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  20. ^ 20 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 21 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  21. ^ 24 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 25 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  22. ^ Asıl yazışma metni (İngilizce) 25 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  23. ^ a b c d Wikileaks cables reveal China 'ready to abandon North Korea
  24. ^ 08BISHKEK1095, CANDID DISCUSSION WITH PRINCE ANDREW ON THE KYRGYZ
  25. ^ 21 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 22 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  26. ^ US diplomats spied on UN leadership
  27. ^ 10 Aralık 2010 tarihli Prensa Latina haberi 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  28. ^ VICE FOREIGN MINISTER HE DISCUSSES G-20, DPRK, IRAN, AF/PAK, UNSC REFORM, TAIWAN, TIBET WITH CHARGE
  29. ^ US embassy cables: China reiterates 'red lines'
  30. ^ 9 Aralık 2010 tarihli El Cezire haberi (İngilizce) 9 Artalık 2010 tarihinde erişilmiştir
  31. ^ 17 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 18 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  32. ^ Washington'dan Erivan'a İran fırçası
  33. ^ Washington'dan Erivan'a İran fırçası
  34. ^ 23 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İngilizce) 24 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  35. ^ a b 16 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 17 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  36. ^ 10 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  37. ^ Ian Black and Simon Tisdall. "Saudi Arabia urges US attack on Iran to stop nuclear programme | World news". guardian.co.uk. http://www.guardian.co.uk/world/2010/nov/28/us-embassy-cables-saudis-iran. Erişim tarihi: 28 Kasım 2010. 
  38. ^ WikiLeaks: Dagan wanted to topple Iranian regime; Ynet News. 28 Kasım 2010 tarihinde erişilmiştir.
  39. ^ Ian Black, Middle East editor. "Arab states scorn 'evil' Iran | World news". guardian.co.uk. http://www.guardian.co.uk/world/2010/nov/28/arab-states-scorn-iranian-evil?intcmp=239. Erişim tarihi: 28 Kasım 2010. 
  40. ^ Saudi king urged U.S. to attack Iran: WikiLeaks; Reuters. 28 Kasım 2010 tarihinde erişilmiştir.
  41. ^ 5 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 6 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  42. ^ 8 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 9 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  43. ^ 13 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 13 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  44. ^ 10 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  45. ^ Israel primed to attack a nuclear Iran
  46. ^ Rice State Dept. sought info on Palestinian leaders
  47. ^ 08STATE116392, S) REPORTING AND COLLECTION NEEDS: PALESTINIAN
  48. ^ Wikileaks: US allies unruffled by embassy cable leaks
  49. ^ 10 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  50. ^ 10 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  51. ^ 18 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 19 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  52. ^ 09KUWAIT110, THE INTERIOR MINISTER'S REMEDY FOR TERRORISTS: "LET THEM DIE."
  53. ^ a b 9 Aralık 2010 tarihli Yiğit Günay imzalı soL haberi 9 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  54. ^ 15 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 16 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  55. ^ 17 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 19 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  56. ^ 19 Aralık 2010 tarihli Yiğit Günay makalesi soL 19 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  57. ^ 17 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 18 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  58. ^ 7 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 9 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  59. ^ 18 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 19 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  60. ^ 9 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  61. ^ 09BERLIN1433, NATIONAL SECURITY ADVISOR HEUSGEN ON AFGHANISTAN
  62. ^ NATO: Belgelerin yayınlanması yasadışı
  63. ^ 8 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 9 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  64. ^ a b 10 Aralık 2010 tarihli CNN Türk haberi 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  65. ^ 17 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 18 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  66. ^ 15 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 16 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  67. ^ US embassy cables: Russia is virtual 'mafia state', says Spanish investigator
  68. ^ WikiLeaks cables: Russian government 'using mafia for its dirty work'
  69. ^ Wikileaks: Rusya PKK'ya silah sattı
  70. ^ 10 Aralık 2010 tarihli El Pais haberi (İspanyolca) 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  71. ^ 17 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 18 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  72. ^ 24 Aralık 2010 tarihli Yedioth Ahronoth haberi (İngilizce) 24 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  73. ^ 24 Aralık 2010 tarihli soL haberi 24 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  74. ^ 24 Aralık 2010 tarihli Birgün haberi 24 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  75. ^ Leaks offer less-than-flattering look at some world leaders
  76. ^ Saudi Arabia urges US attack on Iran to stop nuclear programme
  77. ^ Obtained by WikiLeaks Shine Light Into Secret Diplomatic Channels - Page 2
  78. ^ Saudi king urged U.S. to attack Iran: WikiLeaks
  79. ^ 16 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 17 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  80. ^ WİKİLEAKS BELGELERİNDE DAVUTOĞLU NASIL TANIMLANIYOR?
  81. ^ a b 04ANKARA7211, ERDOGAN AND AK PARTY AFTER TWO YEARS IN POWER
  82. ^ Wikileaks cables leave Europe angry and irritated
  83. ^ Wikileaks cable release 'attack on world
  84. ^ WikiLeaks'teki Erdoğan ile ilgili bölümler
  85. ^ WikiLeaks'ten yeni belgeler
  86. ^ Fransa: 70 milyon Müslüman Avrupa’ya giremez
  87. ^ 'Türkiye Hindistan'ı istememiş'
  88. ^ Turkey did not invite India for meet on Afghanistan to appease Pak: WikiLeaks'
  89. ^ Turkey kept India out to please Pak
  90. ^ Opposition: Fogh R. horse trading
  91. ^ 09ANKARA321, DEALS WITH IRAN BENEFIT PM ERDOGAN'S FRIENDS
  92. ^ a b c 04ANKARA348, turkish p.m. Erdogan goes to washington: how strong a leader in the face of strong challenges?
  93. ^ 05ANKARA3199, CABINET SHUFFLES AND THE LONG SQUEEZE: PM ERDOGAN
  94. ^ TÜRKİYE AZERBAYCAN İLİŞKİLERİNDE HİÇBİR ŞEY ESKİSİ GİBİ OLMAYACAK!
  95. ^ WikiLeaks'ten yeni belgeler
  96. ^ "Erdoğan'ın İsviçre'de banka hesapları mı var?" (Türkçe). sol.org.tr. 29 Kasım 2010. http://haber.sol.org.tr/devlet-ve-siyaset/erdoganin-isvicrede-banka-hesaplari-mi-var-haberi-36281. Erişim tarihi: 29 Kasım 2010. 
  97. ^ "Rüşvete en çok karışan Türk bakanlar" (Türkçe). ntvmsnbc.com. 29 Kasım 2010. http://www.ntvmsnbc.com/id/25154935/. Erişim tarihi: 29 Kasım 2010. 
  98. ^ 08ANKARA1643, TURKEY: CHARITY FUND SCANDAL PROMPTS PM ERDOGAN
  99. ^ 05ANKARA3199, CABINET SHUFFLES AND THE LONG SQUEEZE: PM ERDOGAN
  100. ^ a b Füze Savunma Planları [09ANKARA1472
  101. ^ 15 Ocak 2011 tarihli soL haberi 15 Ocak 2011 tarihinde erişilmiştir
  102. ^ 24 Aralık 2010 tarihli soL haberi 24 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  103. ^ 24 Aralık 2010 tarihli Birgün haberi 24 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  104. ^ [1] Anadolu Ajansı, CİA uçaklarına izin iddiası
  105. ^ [2]Deutsche Welle (Alman uluslarası haber portalı), Wikileaks: Türkiye, CIA uçuşlarına izin verdi, 17.01.2011
  106. ^ [3]Euractiv - AB haber ve politika portalı, 17.01.2011, Wikileaks'ten son bomba: Türk hükümeti terörist taşıyan CIA uçuşlarına izin verdi
  107. ^ [4]Haberturk, 17.01.2011, Türkiye 2002-2006'da CIA uçuşlarına izin verdi
  108. ^ [5]Hürriyet, 17.01.2011, Türk hükümeti CIA uçuşlarına izin verdi
  109. ^ [6] 'Die Welt' gazetesi, 17.01.2011, Türkei duldete geheime Gefangenentransporte der CIA
  110. ^ 10 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  111. ^ Papa: Müslüman Türkiye AB'ye katılmamalı
  112. ^ 10 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  113. ^ 10 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 11 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  114. ^ 9 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 9 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  115. ^ 18 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 19 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  116. ^ 3 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 19 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  117. ^ Obama aides condemn WikiLeaks; Obama orders review
  118. ^ "Doorstop on leaking of US classified documents by Wikileaks". Attorney-General's Department. 29 Kasım 2010. http://www.attorneygeneral.gov.au/www/ministers/mcclelland.nsf/Page/Transcripts_2010_FourthQuarter_29November2010-DoorstoponleakingofUSclassifieddocumentsbyWikiLeaks. Erişim tarihi: 29 Kasım 2010. 
  119. ^ 10 Aralık 2010 tarihli BBC haberi (İngilizce) 13 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  120. ^ "WikiLeaks reveals undiplomatic U.S. critiques". CBC. 28 Kasım 2010. http://www.cbc.ca/world/story/2010/11/28/wikileaks-release.html. Erişim tarihi: 28 Kasım 2010. 
  121. ^ Fatura Türk medyasına
  122. ^ 17 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 17 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  123. ^ 16 Aralık 2010 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 17 Aralık 2010 tarihinde erişilmiştir
  124. ^ 11 Mart 2011 tarihli The Guardian haberi (İngilizce) 11 Mart 2011 tarihinde erişilmiştir
  125. ^ 22 Kasım 2011 tarihli BBC haberi (İngilizce) 22 Kasım 2011 tarihinde erişilmiştir

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]