Alitretinoin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Alitretinoin
Alitretinoin2DACS.svg
Sistematik (IUPAC) adı
(2E,4E,6Z,8E)-3,7-dimetil-9-(2,6,6-trimetil-
1-sikloheksenil)nona-2,4,6,8-tetraenoik asit
Kimlik belirteçleri
CAS numarası 5300-03-8
ATC kodu D11AH04, L01XX22
PubChem 449171
DrugBank DB00523
Kimyasal özellikler
Kimyasal formül C20H28O2
Moleküler ağırlık 300.435 g/mol
SMILES search in eMolecules, PubChem
Farmakokinetik özellikler
Proteine bağlanma Yüksek[1]
Metabolizma Hepatik (CYP3A4-ile oksidasyon veya tretinoine izomerize olur.)[1]
Yarılanma ömrü 2-10 saat[1]
Atılma İdrar (64%), dışkı (30%)[1]
Tedavi bilgileri
Gebelik kategorisi ABD - D
Yasal durum POM(UK) -only(ABD)
Uygulama yolu Topikal, oral

Alitretinoin veya 9-cis-retinoik asit, A vitamini vitameridir. Ayrıca, ilaç olarak Ligand Pharmaceuticals tarafından geliştirilen bir antineoplastik (anti-kanser) ajan olarak kullanılır. Birinci nesil retinoiddir. Ligand firması, 1999 yılının şubat ayında alitretinoin için Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) onayı aldı.

Sentez[değiştir | kaynağı değiştir]

Alitretinoin (9-cis-retinoik asit), all-trans retinoik asitten paladyum katalizörleri ile elde edilebilir:

all-trans-retinoik asitten 9-cis-retinoik asit eldesi

Tıbbi kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaposi sarkomu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Kaposi sarkomu

Amerika Birleşik Devletleri'nde, AIDS ile ilişkili Kaposi sarkomunda deri lezyonlarının tedavisi için topikal alitretinoin (jel biçiminde Panretin markası) endikedir. Kaposi sarkomuna karşı sistemik tedavi gerektiğinde alitretinoin endike değildir.[2] Bu endikasyon için EMA (11 Ekim 2000) ve FDA (2 Mart 1999) onayını almıştır.[3][4]

Kronik el egzeması[değiştir | kaynağı değiştir]

Toctino (GSK tarafından pazarlanır, UK) ticari adı altında, İngiltere'de (08/09/2008) kronik el egzemasında oral kullanımı için reçete hakları verilmiştir.[5] Mayıs 2009'da Ulusal Sağlık ve Klinik Mükemmellik Enstitüsü (NICE) erişkinlerde şiddetli kronik el ekzemasının tedavisi için Alitretinoin kullanımına ilişkin ön kılavuz[6] yayınladı. Bu öneri, potent topikal kortikosteroidlere, oral immünsüpresanlara veya fototerapiye yanıt vermeyen şiddetli kronik el ekzeması olan hastaların ilacı alması gerektiğini belirtmiştir.

Etki mekanizması[değiştir | kaynağı değiştir]

İnsan alfa retinoid x reseptörü (RXR) ligand bağlayıcı alanın kristal yapısı. Doğal ligandı 9-cis retinoik aside bağlanmıştır.[7]. Alitretinoin molekülleri parlak sarı renk ile işaretlenmiştir.

Alitretinoinin, retinoid X reseptörü için endojen ligand (doğal olarak vücutta bu reseptörü aktive eden bir madde) olduğuna inanılmaktadır, fakat aynı zamanda retinoik asit reseptörünü de aktive etmektedir.[1][8][9]

Yan etkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıklıklarına göre yan etkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sistemik kullanım, kronik el egzaması tedavisinde[1][4]

Çok yaygın (>10%):

  • Baş ağrısı
  • Hipertrigliseridemi
  • Yüksek dansiteli lipoprotein düşmesi
  • Hiperkolesterolemi

Yaygın (1-10%):

Yaygın olmayan (0.1-1%):

Seyrek (<0.1%):

Bilinmeyen:

  • Anafilaktik reaksiyonlar
  • Aşırı duyarlılık
  • Depresyon
  • Ruh hali değişiklikleri
  • İntihar düşüncesi
  • Düşük gece görüşü

Topikal kullanımında, kaposi sarkomu tedavisinde[10]

Çok yaygın (>10%):

Yaygın (1-10%):

Kontrendikasyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Hamilelik, diğer A vitamini ürünlerinin çoğunda olduğu gibi mutlak bir kontrendikasyon olup, doğurganlık potansiyeli olan ve hamileliği önlemek için önlem almayan kadınlarda sistemik kullanımından kaçınılmalıdır.[1] Toctino (alitretinoinin oral kapsül formülasyonu) soya yağı ve sorbitol içerir. Yer fıstığı, soya alerjisi veya nadir kalıtsal fruktoz intoleransı olan hastalar bu ilacı almamalıdır.[1] Ayrıca emziren annelerde de kontrendikedir.[1] Alitretinoinin oral formülasyonu şu hastalarda kontrendikedir:[1]

İlaç etkileşimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu ilaç bir CYP3A4 substratıdır ve dolayısıyla bu enzimin herhangi bir inhibitörü veya indükleyicisi, alitretinoinin plazma seviyelerini değiştirebilir.[1] A vitamini fazlalığı olan hastalara verilmemelidir, çünkü retinoid X reseptörü üzerindeki etkilerinin daha da kötüleşmesi olasıdır.[1] Aynı zamanda tetrasiklin ile etkileşime girerek benign intrakranial hipertansiyon 'a neden olabilir.[1]

Doz aşımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Alitretinoin, A vitamini formudur. Alitretinoin, onkolojik klinik çalışmalarda, kronik el ekzeması için verilen terapötik dozun 10 katından fazla dozlarda uygulanmıştır. Gözlenen yan etkiler retinoid toksisite ile uyumludur ve şiddetli baş ağrısı, diyare, yüz kızarması ve hipertrigliseridemidir. Bu etkiler tedavi edilebilirlerdir.[1]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n "Toctino 10mg and 30mg soft capsules - Summary of Product Characteristics (SPC)". electronic Medicines Compendium. Stiefel. 30 Ağustos 2013. 23 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2014. 
  2. ^ "Panretin (Alitretinoin) Drug Information". RxList. 21 Kasım 2000. 18 Aralık 2008 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2009. 
  3. ^ "Panretin : EPAR - Product Information" (PDF). European Medicines Agency. Eisai Ltd. 14 Eylül 2012. 23 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  4. ^ a b "PANRETIN (alitretinoin) gel [Eisai Inc.]". DailyMed. Eisai Inc. Mart 2012. 2 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2014. 
  5. ^ Ruzicka, Thomas; Larsen, Frederik Grønhøj; Galewicz, Dorota; Horváth, Attila; Coenraads, Peter Jan; Thestrup-Pedersen, Kristian; Ortonne, Jean Paul; Zouboulis, Christos C.; Harsch, Martin; Brown, Thomas C.; Zultak, Maurice (2004). "Oral Alitretinoin (9-cis-Retinoic Acid) Therapy for Chronic Hand Dermatitis in Patients Refractory to Standard Therapy. Results of a Randomized, Double-blind, Placebo-Controlled, Multicenter Trial". Arch Dermatol. 140 (12), s. 1453-1459. doi:10.1001/archderm.140.12.1453. PMID 15611422. 
  6. ^ "NICE guidance documentation". 28 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ Şablon:Cytuj pismo
  8. ^ Rowe, A (Şubat 1997). "Retinoid X receptors". The International Journal of Biochemistry & Cell Biology. 29 (2), s. 275-8. doi:10.1016/S1357-2725(96)00101-X. PMID 9147128. 
  9. ^ Dawson, MI; Xia, Z (Jan 2012). "The retinoid X receptors and their ligands". Biochimica et Biophysica Acta. 1821 (1), s. 21-56. doi:10.1016/j.bbalip.2011.09.014. PMC 4097889 $2. PMID 22020178. 
  10. ^ "Panretin, (alitretinoin topical), dosing, indications, interactions, adverse effects, and more". Medscape Reference. WebMD. 23 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2014.