Achaea Ligi
| Achaea Ligi Koinon ton Achaion (κοινὸν τῶν Ἀχαιῶν) |
||||
| — Şehir Devletleri Konfederasyonu — | ||||
|
||||
| M.Ö. 150'de Achaea Ligi | ||||
| Başkent | Aigion (toplantı mevkii) | |||
| Dil(ler) | Dorik Koine Grekçe Achaea lehçesi Antik Koine Grekçe |
|||
| Din | Antik Yunan çok tanrılı dinleri | |||
| Yönetim | Seçilmiş "Stretegos" idaresinde cumhuriyet | |||
| Tarihi | ||||
| - Aigon liderliğinde "Makadonyalıları kovmak hedefi ile" yeniden kurulma | M.Ö. 280 | |||
| - Sicyon sehrinin baglanması | M.Ö. 251 | |||
| - Philopoemen'in Sparta'yi fethi | M.Ö. 188 | |||
| - Roma Cumhuriyeti tarafından fethi ve devletin kaldırılması | M.Ö. 146 | |||
| Para birimi | Grek drahması | |||
Achaea Ligi (M.Ö. 280 - M.Ö. 149) Helenistik dönem'de kuzey ve orta Peloponez Yarımadası'nda bulunan Grek şehir devletlerinin belli bir dönem için seçilmiş bir "strategos" ve bir federasyon meclisi tarafından yönetilen bir cumhuriyet şeklindeki konfederasyonu. Bu konfederasyon M.Ö. 280 ile M.Ö. 149 döneminde bağımsız bir devlet olarak hüküm sürmüştür. Bazan "İkinci Achaea Ligi" olarak da anılmaktadır çünkü M.Ö. 5. yüzyılda aynı bölgede daha zayıf federasyon bağları bulunan şehir devletlerinden oluşmuş bir "Achaea Ligi"'de hüküm sürmüş bulunmaktaydi. Bu devlet içinde bulunduğu topraklara verilen bir coğrafi bölge ismi olan Achaea bölgesinden adını almaktadır.
İçindekiler
Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]
Birinci Achaea Ligi belgelre göre M.Ö. 5. yüzyılda bulunmaktadır. Antik tarık=hcı Herodotus'a göre bu müttefik şehirler federasyonu 12 şehirden oluşmaytaydı: Pellene, Egira, Vergina, Bouras, Helice, Aegium, Rhypes, Patras, Perez, Olenos, Dyme, Trite. Sonra Rhypes ve Aigeai bu şehirler federasyonu listesinden kaybolmaktadırlar ama bunların yerine Léontion ve Cerynee listeye girmektedirler. Bu federasyon üyeleri arasındaki bağlantılar hakkında bilgiler ve belgeler elimizde bulunmamaktadır. Büyük olasılıkla bağlantıların fazla politik olmayıp daha çok dinsel olduğu belirtilmektedir. Birinci Achaea Ligi Helenistik dönemde Makedonya Kralları olan I. Demetrius Poliotcetes ile Cassandara Makadonyalı'nın dönemlerinde sona erdi. Bu krallar lig şehirlerinin çoğuna kendi adamlarını tiran-diktatör yetkilerle baş idareci olarak seçtirdiler ve birçok şehirlere de zorla Makedon askeri garnizonları yerleştirdiler. Bu nedenle şehir-devleti üyeleri ya Makedonya hegomonyasina geçtiler veya imkanları varsa federasyondan ayrıldılar. Birinci Achaea Ligi böylelikle sona erdi.
İkinci Achaea Ligi daha sıkı askeri ve idari bağlantılarla kurulmuştur. Buna nedenin bu yeni condefedarsayon üyesi şehirleini daha öncek ligin başarısızlığını önlemek için olduğu kabul edilmektedir.[1] M.Ö 280'de Makedonya Kral Demetrius Poliorcetes'in oğlu olan II. Antiganos Gonayas Makedonya'yı eline geçirmiş olan Ptolemius Ceraunus'dan tekrar krallığı eline geçirmek için mücadeleye girişmişti ve bu Makaedonya Krallığı'nın Peloponez'de güçlerini ve etkilerini zayıflatmıştı. Merkeziyetçi Makedonya Krallığı'nın zayıflığından istifade etmek isteyen Achaea topraklarında bulunan şehir-devletleri M.Ö. 280'de şehirlerinde garnizonları olan Makedonyalıları ve Makedonyalılara dayanan tiran-diktatör idarecileri şehirlerinden çıkartıp atmayı başardılar. Bu şehirler ikinci "Achaea Ligi" kurdular. Bu lig önce Peloponez Yarımadası'nın kuzey doğusunda bulunan şehir devletleri arasında kurulup önce Dyme, Patras, Tritée ile Pharée'den oluşmaktaydı. Bundan sonraki 30 yıl içinde birinci şehir devletieri grubuna Aegium, Bura, Leontium, Égita, Pellène şehri-devletleri de katıldı.[1]
M.Ö. 244'de şehir-devleti olan Sicyon bu devletin idarecisi olan Arestes Sicyonlu ile Achaea Ligi'ne katıldı.,[1] Arestes Sicyonlu M.Ö. 244 - M.Ö. 212 arasında 14 defa 2-yıllık dönem için Acaea Ligi Stretagos görevinde bulundu. Achaea Ligi hemen Makedonya Krallığı aleyhine büyümeye başladı ve Peleponez Yarımadası'nda bulunan şehir-devletlerini hepsini idaresi altına aldı. Lig Strategosu olan Arestes Sicyonlu Mısır'dan mali yardım aldı. M.Ö.243'de yine bu idareci Korint şehri kalesindeki Makedonya askerleri garnizonun atılamasına neden oldu ve Korint M.Ö. 243'de Lige katıldı. Sonra Argopolis bölgesinde Epidarus, Tröezen ve Korint kıstağı üzerindeki Megara da lige dahil oldular. M.Ö. 239-M.Ö. 235 döneminde lig Makedonya Kralı ile anlamazlığa düşüp savaşa girme tehlikesi geçirdi. M.Ö. 235'de tiran Lydiadas'ın kararı ile Megapolis gönüllü olarak lige katıldı. Lydiades bundan sonra tekrar tekrat ligin Stretagos'luk görevine seçildi. Bazan Lydiadas bazan Aratus Sicyonlu ile işbirliği yaptı bazan da ona rskip oldu. M.Ö 229'da Makadonya Kralı ile anlaşmazlık olduğu sırada MakedonYa Kralı Demetrius'un ölmesi Achaea Ligi'nin zirve noktasian erişmmesin yol açtı. M.Ö.237-238 de daha önce ligden ayrılmış olan Megara tekrar lige katıldı. {{Aegina]] ve tiran Aristomachos idaresindeki Argos M.Ö.228'da Achaea Ligi'ne katıldılar.[2]
Ligin büyümesi daha büyük vatandaş ordusu ve daha çok sayıda paralı asker tutabilmek için daha büyük bütçe sağladı. Fakat çok geçmeden Achaea Ligi aynı yarımadada yerleşik bulunan Sparta Kralı II. Cleomenes ile anlaşmazlığa düştü. O zaman Achaea Ligi strategosu ölan Arates Synodlu, Makadonya Kralı Antigonus Doson'dan destek istemek zorunda kaldı. Makadonyalıların desteği ile Sparta devletine karşı "Sellasia Muharebesi"'ndi kazandı. Fakat Makedonya Kralı Achaea bölgesinde eski prestij ve gücünü tekrar kazanmış oldu. M.Ö. 220'de Achaea Lig'i Aetolia Ligi ile savaşa girdi ve "İkinci Müttefikler Savaşı" adı verilen bu savaş M.0. 220- 217 döneminde sürdü. Genç Makadonya Kralı V. Philip Makedonyalı Achaea Ligi tarafini tutmakla beraber arabuluculuk için Korint'te bir Panhelenik Konferansı topladı ve bu konferansda Aetolian Ligini tenkit etti.[2]
Bu ligin ünlü devlet adamı Aratus Sicyonlu bu sırada öldü. Ama Achaea Ligi politikacıları M.Ö 215-205 Birinci Makedonya Savaşı sırasında Makadonya Krali'nin Romalılara yenik düşmesinden faydalandılar. Strategos Philopemen idaresi altında "Nabiler Savaşı" dolayısıyla çok zayıflamış olan Sparta şehir-devletini eline geçirdiler. Böylece Achaea Ligi Peloponez yarımadasının tümünü hükmü altına aldı.[2]
Achaea Ligi'nin önemi uzun zaman devam etmedi. M.Ö. 171-168 döneminde Üçüncü Makedonya Savaşı için Lig Makaedonya Kralı Persesus ile bir ittifak yapmayı düşündüğü için Romalılar tarafından cezalandırıldı. Roma Cumhuriyeti ligin Roma'ya daha uygun davranması için bazı ilerigelenleri rehine olarak aldılar. Bunlar arasında ünlü Helenistik tarihci olan ve Roma Cumhuriyeti'nin kuruluş ve yukselmesi hakkında ünlü tarih kitabını yazan Polybius da bulunmaktaydı.
Dördüncü Makedonya Savaşı'nda Romalılar tarafından M.Ö. 169'da feshedilen Makedonya Krallığı'na Andriscus adlı bir Grek Romalılar tarafından Makedonya Kralı Perseus'un oğlu olduğunu iddia edep hak iddia etti ama İkinci Pıida Muharebesi'nde yenilip Makedonya Krallığı tarihe karıştı. Ama bundan hemen sonra Achaea Ligi Romalilara savaş ilan etti. Romalı general "Lucius Mummius Achaicus" Achaea Ligi ordusunu M.Ö. 146'da Korint Muharebesi'nde darmadağın etti.[2]
Roma Cumhuriyeti'nin O zamana kadar 'nin takip edilen stratejik ve taktik tutumu bundan sonra değiştirildi. Roma Cumhuriyeti eskisi gibi yörel devletleri tolere edeceğine Yunanistan'ı tamamen Roma Cumhuriyeti'ne ilhak etti. İdaresel olarak Achaea Ligi arazileri "Achaea" adı verilen Romalı eyaleti olarak yönetilmeye başlandı.[2]
Roma Cumhuriyeti'ne bağlı bir eyalet olarak Achaea Ligi ismi bu eyaletin ismi olarak devamla kullanılmıştır.
Devlet idaresi[değiştir | kaynağı değiştir]
İkinci "Achaea Ligi" olarak kurulan şehir-devletleri birliği için cumhuriyetçi konfederasyon devlet şekli, merkeziyetçi Helenistik krallıklara karşı durabilmek için en uygun bir devlet şekli olduğu belirtilmektedir. Bu lige katılan her şehir-devletinin birbirine eşit olduğu prensibi kabul edilmektedi. Lige katıldıktan sonra diğer şehir-devletleri ile ayrı ayrı müzakerelere ve antlaşmalara girmemeyi ve tek bir konfederasyon olarak müzakerelere katılmayı kabul ettemekteydiler. Lige katılanlar şehir-devletlerine politik tedbirler almada ne kadar otonomi tanınacağı kuvvet gösterisi olmayacığında anlaşılmışdi ve lige katılanlar bu sorunları bir "federal meclis"te dostça görüşmeyi ve her şehir-devletine esneklik tanımayı kabul ettiler.
MO 255-254'den itibaren "Federasyon Meclis" yılda dört "genel toplantı" ("synodos") veya olağanüstü özel toplantılar ("synketos") yapmaya başladı ve bu toplantılsr sırasında "idare grubu" ile "halk meclis ("ecclesia") yi bir araya getirme imkanları doğdu. Konfederasyonun günlük idare işleri için iki sene görev verilen ve her iki senede bir seçimle getirilen bir "general (stretagois)" görevlendirildi. Önce bu strategois'un ancak iki dafa tekrar seçilebilemesi ön görüldü ama sonradan garet iyi idareci olan Aratos Siçyonlu tekrar tekrar seçildi. Bu idareciye tavsiyeler vermek için bu stretegois kendine bağlı "idare grubu" kurulmakta idi.
Ordu[değiştir | kaynağı değiştir]
Katılan şehir devletleri listesi[değiştir | kaynağı değiştir]
Achaea bölgesi[değiştir | kaynağı değiştir]
- Dyme (M.Ö.281)
- Patras (M.Ö.281)
- Pharae (M.Ö.280)
- Tritaia (M.Ö.280)
- Aegium (M.Ö.275)
- Boura (~ M.Ö.270)
- Cerynea (~ M.Ö.270)
- Leontion (~ M.Ö.265)
- Aegira (~ M.Ö.265 )
- Pellene (~ M.Ö.265)
- Olenus (?)
- Helike (M.Ö.373'den önce)
Korintiya bölgesi[değiştir | kaynağı değiştir]
- Sicyon (M.Ö.251)
- Korint ( M.Ö.243- M.Ö.224 , tekrar M.Ö.197 )
- Stymphalos
- Tenea
Argolis bölgesi[değiştir | kaynağı değiştir]
- Troezen ( M.Ö.243)
- Epidaurus ( M.Ö.243)
- Cleonae ( M.Ö. 235)
- Argos]] ( M.Ö.229)
- Ermioni ( M.Ö.229)
- Phlius ( M.Ö.229)
- Alea
- Asine
Arkadya bölgesi[değiştir | kaynağı değiştir]
Antik Arkadya, modern Arkadya ile aynı değildir.
- Megalopolis (M.Ö.235)
- Mantineia (M.Ö.235/227)
- Orchomenus (M.Ö.235 BC)
- Heraea (M.Ö.236'de fetihle)
- Caphyae (M.Ö.228'de fetihle)
- Alipheira
- Asea
- Callista
- Cleitor
- Dipaea
- Gortyna
- Lusi
- Methydrium
- Pallantium
- Pheneus
- Phigaleia
- Tegea
- Teuthis
- Theisoa
- Thelpusa
Diğer bölgeler[değiştir | kaynağı değiştir]
- Megara ( M.Ö.243- M.Ö.223)
- Aegina ( M.Ö.228 )
- Kydonia (M.Ö.219'den sonra)
İdareci generaller (Strategos) listesi[değiştir | kaynağı değiştir]
Şu liste bu devleti idare eden seçilmiş generaller (Strategos) isimlerini, asıllarını ve seçilme dönemlerini göstermektedir:
- Margos Ceryneali M.Ö. 256 - M.Ö. 255
- Aratus Sicyonlu I M.Ö. 245 - M.Ö. 244
- Aratus Sicyonlu II M.Ö. 243 - M.Ö. 242
- Aegialeas M.Ö. 242 - M.Ö. 241 (?)
- Aratus Sicyonlu III M.Ö. 241 - M.Ö. 240
- Aratus Sicyonlu IV M.Ö. 239 - M.Ö. 238
- Aratus Sicyonlu V M.Ö. 237 - M.Ö. 236
- Dioedas M.Ö. 236 - M.Ö. 235 (veya M.Ö. 244 - M.Ö. 243)
- Aratus Sicyonui VI M.Ö. 235 - M.Ö. 234
- Lydiadas Megalopolisli I M.Ö. 234 - M.Ö. 233
- Aratus Sicyonlu VII M.Ö. 233 - M.Ö. 232
- Lydiadas Megalopolis]] II M.Ö. 232 - 231
- Aratus Sicyonlu VIII M.Ö. 231 - M.Ö. 230
- Lydiadas Megalopolisli III M.Ö. 230 - M.Ö. 229
- Aratus Sicyonlu IX M.Ö. 229 - M.Ö. 228
- Aristomachos Argoslu M.Ö. 228 - M.Ö. 227
- Timoxenos M.Ö. 223 - M.Ö. 222 (?)
- Aratus Sicyonlu XII M.Ö. 222 - M.Ö. 221
- Timoxenos M.Ö. 221 - M.Ö. 220
- Aratus of Sicyonlu XIII M.Ö. 220 - M.Ö. 219
- Genc Aratus Sicyonlu M.Ö. 219 - M.Ö. 218
- Epiratos Pharaeli 218 - M.Ö. 217
- Aratus Sicyonlu XIV M.Ö. 217 - M.Ö. 216
- Timoxenos M.Ö. 216 - M.Ö. 215
- Aratus Sicyonlu XV M.Ö. 215 - M.Ö. 214
- Aratus Sicyonlu XVI M.Ö. 213 - M.Ö. 212
- Cycliadas Pharaeli M.Ö. 210 - M.Ö. 209
- Philopoemen Megalopolisli M.Ö. 209 - M.Ö. 208
- Cycliadas Pharaeli M.Ö. 200 - M.Ö. 199
- Aristaenos Megalopolisli M.Ö. 199 - M.Ö. 198
- Nicostratus M.Ö. 198 - M.Ö. 197
- Aristaenos Megalopolisli M.Ö. 195 - M.Ö. 194
- Philopoemen Megalopolisli M.Ö. 193 - M.Ö. 192
- Diophanes Megalopolisli M.Ö. 192 - M.Ö. 191
- Philopoemen Megalopolisli M.Ö. 191 - M.Ö. 186
- Aristaenos Megalopolisli M.Ö. 186 - M.Ö. 185
- Lycortas Megalopolisli M.Ö. 185 - M.Ö. 184
- Archon, Achaean Ligi lideri M.Ö. 184 - M.Ö. 182
- Philopoemen Megalopolisli - M.Ö. 183 - M.Ö. 182
- Lycortas Megalopolisli M.Ö. 182 - M.Ö. 181
- Calicrates M.Ö. 180 - M.Ö. 179
- Xenarchos M.Ö. 175 - M.Ö. 174
- Archon, Achaean Ligi lideri M.Ö. 172 - M.Ö. 169
- Menalkidas Spartali M.Ö. 151 - M.Ö. 150
- Diaeos Megalopolisli M.Ö. 150 - M.Ö. 149
- Damocritus M.Ö. 149 - M.Ö. 148
- Diaeus Megalopolisli M.Ö. 148 - M.Ö. 146
- Critolaos Megalopolisli M.Ö. 147 - 146
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ a b c P.J. Rhodes, s.6. Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi: "Rhodes_page6" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış. (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ a b c d e Griffith, G.T. (1935) The Mercenaries of the Hellenistic World Cambridge:Cambridge University Press s.105. Sınırlı referans:The Mercenaries of the Hellenistic World - Guy Thompson Griffith - Google Books
- İngilizce Wikipedia "Achaean_League" maddesi - Achaean League - Wikipedia, the free encyclopedia
Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]
| Wikimedia Commons'ta Achaea Ligi ile ilgili medyaları bulabilirsiniz. |
- Rhodes, P.J. (1997), The Greek City States: A Source Book, Second Edition, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-85049-0 (İngilizce)
- Sabin; Van Wees; Whitby (eds.) (2007), The Cambridge History of Greek and Roman Warfare, Cilt I (İngilizce)
- Sage, Michael M. (1996), Warfare in Ancient Greece: A Sourcebook (İngilizce)
- Walbank, F.W (1933), Aratos of Sicyon
- Walbank, F.W (1967), A Historical Commentary on Polybius, Cilt III (İngilizce)
- Walbank; Astin; Frederiksen; Ogilvie (1984), The Cambridge Ancient History, Cilt VII, Bolum I" (İngilizce)
- Encyclopædia Britannica, 1911