Narenciye

Vikipedi, özgür ansiklopedi
18.55, 1 Kasım 2020 tarihinde Makina86 (mesaj | katkılar) tarafından oluşturulmuş 23946621 numaralı sürüm (Takso bitki kutusuna ek bilgiler yazıldı)
Narenciye
Citrus fruits.jpg
Citrus paradisi (Grapefruit, pink) white bg.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae
Bölüm: Magnoliophyta
(Kaplı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida
(İki çenekliler)
Takım: Sapindales
Familya: Rutaceae
Alt familya: Aurantioideae
Oymak: Citreae
Cins: Citrus
L.

Atalara ait türler:
Citrus maximaPomelo
Citrus medicaCitron
Citrus reticulataMandarin orange
Citrus micrantha – a papeda
Citrus hystrixKaffir lime
Citrus cavaleriei - Ichang papeda
Citrus japonica - Kumquat


Önemli melezler:
Citrus × aurantiifoliaKey lime
Citrus × aurantiumAcı portakal
Citrus × latifoliaİran misket limonu
Citrus × limonLimon
Citrus × limoniaRangpur
Citrus × paradisiGrapefruit
Citrus × sinensisTatlı portakal
Citrus × tangerinaMandalina
Diğer türler ve melezler için ayrıca aşağıya bakınız.

Narenciye ya da turunçgiller, turunç, portakal, mandalina, greyfurt ve limon gibi ekonomik değeri yüksek olan Citrus cinsi meyve ağacı türlerini de içine alan bir bitki topluluğudur.

Yetiştiği yerler

Vatanı Çin ve Hindistan olan, fakat bugün hemen hemen ılıman iklime sahip bütün memleketlerde kültür şekilleri yetiştirilmektedir. Türkiye'de güney ve güneybatı Anadolu ile kuzeydoğu Akdeniz bölgelerinde tarımı yapılır.

Özellikleri

Yaprak dökmeyen, uçucu yağ taşıyan küçük ağaçlardır. Yaprakları tam, yumurtamımsı, parlak ve derimsidir. Çanak ve taç yaprakları beş parçalıdır. Taç yaprakları etli, beyaz veya pembe renkli, hoş kokuludur.

Meyveler sarı ve turuncu renkli, çok gözlü ve etlidir ve kış meyveleridir. Meyvelerin tadı ekşidir ve C vitamini açısından zengindirler. %3 yağ içerirler.

Bazı narenciye türleri

Bu türlerin hepsi de Citrus (C.) cinsi bitkilerdir:

Turunç (Citrus aurantium)
Bergamot (C. aurantium var. bergamia)
Limon (C. x limon)
Mandalina (C. reticulata)
Portakal (C. x sinensis)
Lim (Citrus aurantifolia)
Greyfurt (Citrus paradisi)
Şadok (Pomelo) (Citrus maxima)
Ağaç kavunu (Citrus medica)
Kamkat (Citrus fortunella)

Bu tür ise bazılarınca Citrus cinsi içinde bazılarınca Citrus cinsi dışında ayrı bir cinsin (Poncirus cinsi) türü olarak görülmektedir.

Poncirus trifoliata (Üç yaprak)

Kullanıldığı yerler

Bu bitkilerin meyvelerinden gıda olarak faydalanıldığı gibi, meyve kabuklarından, yapraklarından veya çiçeklerden, parfümeride koku ve lezzet vermekte kullanılan uçucu yağlar da elde edilir. Citrus, deodorant ve göz kremleri karışımlarında da kullanılmaktadır.