2020 Dağlık Karabağ çatışmaları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
2020 Dağlık Karabağ çatışmaları
Dağlık Karabağ sorunu
QarabaghWarMap(2020).svg
  Ermenistan kontrolündeki bölgeler dahil olmak üzere, Dağlık Karabağ'ı çevreleyen Dağlık Karabağ Cumhuriyeti


  Dağlık Karabağ Cumhuriyeti tarafından talep edilen ancak Azerbaycan tarafından kontrol edilen bölge

  Azerbaycan tarafından ele geçirilen bölgeler
Tarih27 Eylül - devam ediyor
Bölge
Coğrafi
Değişiklikler
  • Dağlık Karabağ Cumhuriyeti tarafından, bazı bölgelerden, özellikle güney cephesinden "taktiksel geri çekilme" yapıldı[11] ve stratejik tepeler dahil bazı yerler geri alındı.[12][13](Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'ne göre)
  • Azerbaycan Cebrayıl, Hadrut ve Füzuli kentlerini[14], 58 yerleşimi ve aralarında Murovdağ'ın da olduğu bazı tepeleri geri aldı (Azerbaycan'a göre)[15][16][17][18]
Taraflar

 Azerbaycan
Silah yardımı:

 Dağlık Karabağ Cumhuriyeti
 Ermenistan
Ermeni diasporası[5][6]

Silah yardımı:

Komutanlar ve liderler
Azerbaycan İlham Aliyev (Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Başkomutan)
Azerbaycan Zakir Hasanov (Azerbaycan Savunma Bakanı)
Azerbaycan Necmeddin Sadıkov (Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı)
Azerbaycan Mais Berhudarov[19]
Azerbaycan Hikmet Hasanov[20]
Arayik Harutyunyan (Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, Başkomutan)
Jalal Harutyunyan (Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Bakanı)
Karen Jalavyan
Nikol Pashinyan
(Ermenistan Başbakanı, Başkomutan)
David Tonoyan (Ermenistan Savunma Bakanı)
Onik Gasparyan (Ermenistan Genelkurmay Başkanı)
Çatışan birlikler

Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri

İddia Edilen:

Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Ordusu
Ermenistan Silahlı Kuvvetleri

İddia edilen:

Güçler

Bilinmiyor
İddia edilen:

300 savaşçı[31][b]
Bilinmiyor
Kayıplar

Azerbaycan'a göre:

  • Bilinmiyor

Ermenistan'a göre:[33][34]

  • 6109 asker ve Suriyeli savaşçı öldürüldü

Diğer kaynaklara göre:

  • 107 Suriyeli savaşçı öldü (SOHR)[35]

Ermenistan'a göre:

  • 710 ölü asker[36]
  • 2 asker ele geçirildi[37]
[38]

Azerbaycan'a göre:[39][40]

  • 2300+ ölü veya yaralı asker

41 Azeri[44] ve 27 Ermeni[45] sivil öldürüldü; 207 Azeri[44] ve 100 Ermeni[45] sivil yaralandı
2 Fransız gazeteci [46], 3 Rus gazeteci[47] 1 İranlı sivil yaralandı.[48]

70000-75000 Ermeni yer değiştirdi (Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'ne göre)[49]
Bölgenin haritası

2020 Dağlık Karabağ çatışmaları, Dağlık Karabağ'da Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri ve Ermenistan Silahlı Kuvvetleri arasında devam eden bir silahlı çatışmadır. Dağlık Karabağ temas hattındaki çatışmalar 27 Eylül 2020 sabahı başladı. Her iki taraf da askeri ve sivil kayıplar bildirdi. Çatışmalara yanıt olarak, Ermenistan ve Dağlık Karabağ Cumhuriyeti, sıkıyönetim ve topyekûn seferberlik ilan ederken,[50][51] Azerbaycan ise sıkıyönetim, sokağa çıkma yasağı ve sınır hattı boyunca savaş hali ilan etti.[52][53]

Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

Çatışmalar, Dağlık Karabağ sorununun bir parçasıdır ve şu anda Azerbaycan'ın uluslararası alanda tanınan bölgesi olan[54][55][56][57] Dağlık Karabağ konusundaki anlaşmazlıktan kaynaklanmaktadır. Dağlık Karabağ Savaşı, 1994 yılında ateşkesle sonuçlandı. Savaş, Dağlık Karabağ bölgesinin yanı sıra Azerbaycan'ın çevre şehirleri olan Ağdam, Cebrayıl, Füzuli, Kelbecer, Kubadlı, Laçın ve Zengilan'ın Ermenilerin işgaliyle sonuçlandı. Cenevre Uluslararası İnsani Hukuk ve İnsan Hakları Akademisi tarafından hazırlanan 2018 savaş raporuna göre, "Ermenistan Dağlık Karabağ üzerindeki yetkisini, kendini ilan eden Dağlık Karabağ Cumhuriyeti ve kuvvetlerine donanım, finansman veya eğitim ve operasyonel destek sağlayarak kullanır. ama aynı zamanda askeri ve paramiliter faaliyetlerinin genel planlamasını koordine etmekte ve yardım etmekte."[58] Otuz yıl boyunca ateşkesin birden fazla ihlali meydana geldi, en ciddi olanı 2016 Dağlık Karabağ çatışmaları ve Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki sınırda başlayan Temmuz 2020 çatışmalarıydı.[59]

23 Temmuz 2020'de Ermenistan, Rusya ile ortak hava savunma sistemi tatbikatlarının ve Temmuz 2020 çatışmalarının analizlerinin başladığını duyurdu.[60] Azerbaycan da bir hafta sonra 29 Temmuz'dan 10 Ağustos'a[61] kadar, Türkiye'nin de katılımıyla[62] Eylül ayı başlarına kadar süren bir dizi askeri tatbikat gerçekleştirdi. Eylül sonlarında Ermenistan, Rusya Federasyonu'nun güney topraklarında, Ermenistan'da ve ayrıca Abhazya ve Güney Osetya'da, her ikisi de Gürcistan'ın ulusal sınırları içinde tartışmalı olan ortak askeri tatbikatlara katıldı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 75. oturumunda Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan ve Gürcistan'ın toprak bütünlüğünü destekleyen bir açıklama yaptı.[63][64]

Çatışmaların yeniden başlamasından önce, Hamza Tümeni'nden Suriye Millî Ordusu mensuplarının Azerbaycan'a nakledildiği iddiası ortaya atıldı.[65] Türk kaynakları tarafından ise Irak ve Suriye'den birçok YPG ve PKK mensubunun Ermeni milislerini Azerbaycan'a karşı eğitilmesi için Dağlık Karabağ'a gittiği savı dile getirildi.[66]

Çatışmalar[değiştir | kaynağı değiştir]

27 Eylül[değiştir | kaynağı değiştir]

Saat 08.03'te Dağlık Karabağ Cumhuriyeti cumhurbaşkanı basın sekreteri Vahram Poğosyan, Azerbaycan'ın Hankendi dahil barışçıl yerleşim bölgelerine füze ve hava saldırıları yaptığını söyledi. Yetkililer, halkı sığınaklarda saklanmaya çağırdı.[67]

Azerbaycan tarafı, yerel saatle 06.00 sularında, Ermenistan Silahlı Kuvvetlerinin, Azerbaycan ordusunun tüm cephe hattı boyunca ve Azerbaycan yerleşim yerlerinde bulunan çeşitli kalibrelerde büyük kalibreli silahlar, havan ve topçu binekleri ile yoğun bir bombardımana başladığını belirtti.[68] Azerbaycan, Ermeni tarafının saldırdığını ve buna karşılık Azerbaycan'ın karşı saldırı başlattığını söyledi.[69] Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in kıdemli danışmanı Hikmet Hacıyev, Ermeni güçlerini cephe hattında "kasıtlı ve hedefe yönelik" saldırılar düzenlemekle suçladı.[70] Ermenistan Savunma Bakanlığı, yine Hankendi'yi hedef alan Azerbaycan saldırısının yerel saatle 08.10'da (GMT 04.10) başladığını söyledi.[50] Azerbaycan hücumda insan gücü, tank ve roket topçu birimleri, havacılık ve İHA'ları konuşlandırdı.[71] Kendi kendini ilan eden Dağlık Karabağ Cumhuriyeti, sıkıyönetim ilan etti ve erkek nüfusunu seferberliğe çağırdı.[72] Aynı gün Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev, çatışmalarla ilgili millete seslendi.[73] Öğleden sonra Azerbaycan'da da sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı getirildi. Azerbaycan'da sıkıyönetim 28 Eylül gece yarısından itibaren, sokağa çıkma yasağı ise Bakü'de, büyük şehirlerde ve bazı bölgelerde yerel saatle 21.00-06.00 arasında geçerli. Çatışmalarda Azerbaycan ordusu cephe hattının yakınında tanklar, toplar, füze sistemleri ve uçaklar konuşlandırdı ve Ermenistan işgali altındaki toprakların derinliklerine indi.[74] Dağlık Karabağ'daki sivillerin ise sığınaklara girmeleri istendi.[75] Artsrun Hovhannisyan'a göre, sabah Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri de Ermenistan topraklarında Vardenis yönüne saldırdı.[76] 27 Eylül öğleden sonra Azerbaycan Savunma Bakanlığı, Dağlık Karabağ’da yedi köyün geri alındığını bildirdi: Garakhanbaylı, Garvand, Horadiz, Yuxarı Əbdürrəhmanlı, Aşağı Əbdürrəhmanlı, Boyuk Marcanli ve Nuzgar.[77][78] Dağlık Karabağ Savunma Bakanlığı, "Azerbaycan Savunma Bakanlığı'nın, Azerbaycan ordusunun 6 yerleşimi işgal ettiği iddia edilen açıklaması gerçekle uyuşmuyor" ve "Azerbaycan tarafından [çalkalanan] olağan kışkırtıcı bilgilerdir" diyerek bu iddiaları yalanladı.[79] 16.29'da bakanlık, Azerbaycan Askeri Komutanlığının "Ağdara yerleşiminde Ermenistan Silahlı Kuvvetlerinin garnizonunu tamamen yok etmemesi ve artırmaması için bu doğrultuda Ermeni komutanlığına direnmeme ve teslim olmama" önerisinde bulunduğunu açıkladı.[80] Öğleden sonra, Azerbaycan Savunma Bakanlığı Murovdağ sıradağlarında bir dağ zirvesinin ele geçirildiğini bildirdi.[81] Bakanlık ayrıca Azerbaycan kuvvetlerinin Dağlık Karabağ ve Ermenistan'ı birbirine bağlayan Vardenis-Akdere Rayonu/Ağdara karayolu üzerinde "görsel kontrolün yanı sıra ateşli silah ve topçu kontrolünü" aldığını bildirdi.[82] Stepanyan bu iddiaları yalanladı.[83] Ardından Azerbaycan Savunma Bakanlığı, "Ermenistan Silahlı Kuvvetlerine ait silah ve mühimmat deposu"nu imha eden bir Azerbaycan insansız hava aracının videosunu yayınladı.[84]

28 Eylül[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerbaycan Savunma Bakanlığı 01.00 sularında, Ermeni askeri teçhizatının temas hattının farklı yönlerinde "Azerbaycan Ordusu birliklerinin kesin saldırıları sonucunda" imha edildiğini gösteren bir video yayınladı.[85] Hemen ardından bakanlık, Ermenistan Savunma Bakanlığı’nın Azerbaycan Ordusu’ndaki kayıpların sayısıyla ilgili yaydığı bilgilerin temelsiz olduğunu ve gerçeği yansıtmadığını belirterek, herhangi bir Ermeni iddiasını yalanladı. Bu, Azerbaycan ordusunun başarısı karşısında Ermeni nüfusundaki tedirginliği ve kaosu hafifletmeyi amaçlamaktadır."[86]

4 Ekim[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerbaycan ordusu Dağlık Karabağ'a birçok cepheden saldırılarını sürdürürken; Türkiye Savunma Bakanlığı, Twitter'dan yaptığı açıklamada "Azerbaycan ordusu Büyük Mercanlı, Maralyan ve Şeybey köylerinden sonra Karabağ bölgesinde kritik öneme sahip Cebrail kentini de işgalden kurtardı." cümlelerine yer verdi.[87] İlerleyen saatlerde başka bir açıklama yapan Türkiye Savunma Bakanlığı, Türk ordusunun savaşa direkt dahil olduğunu yalanladı. Bölgeye PKK ve YPG militanlarının getirildiğine dikkat çeken Türkiye Savunma Bakanlığının açıklamasında bu konuyla ilgili "Masum sivilleri hedef alan Ermeni Teröristlerle işbirliği yapan PKK-YPG’li teröristler, derhâl bölgeyi terk etmelidir. Aksi takdirde her zaman olduğu gibi yine hüsrana uğrayacaklardır." cümleleri yer aldı.[88]

10 Ekim[değiştir | kaynağı değiştir]

10 Ekim'de, Moskova'da, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ve Ermenistan Dışişleri Bakanı Zohrab Mnatsakanyan'ın yaptığı yaklaşık 10 saatlik bir görüşmeyle, rehine değişimi ve cenazelerin teslimi için insani ateşkes yürürlüğe girdi. Ateşkes açıklamasını Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov yaptı. Ceyhun Bayramov, cenaze değişiminin bitmesiyle ateşkesin de biteceğini ve Azerbaycan'ın Karabağ'daki daha fazla bölgeyi kontrol etmesini umduğunu söyledi.[89] Türkiye, Azerbaycan'ı destekelemeye devam ettiğini duyurdu.[90]

24 saat geçmeden iki ülke de birbirini ateşkes ihlali ile suçladı. Azerbaycan, Ermenistan'ın Gence'ye füze fırlatıp yedi sivilin canını almakla suçlarken; Ermenistan, "Azerbaycan'ın iddiaları tamamen yalan" dedi ve Azerbaycan'ın, Karabağ'daki Ermenilerin yaşadığı yerlere vurduğunu iddia etti. Ayrıca Türkiye de Ermenistan'ı suçlayarak, Millî Savunma Bakanlığı'nın resmî Twitter hesabında yapılan bir paylaşımla "Uluslararası kamuoyu Ermenistan’a karşı sesini yükseltmelidir." dedi.[91]

15 Ekim[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerbaycan Cumhuraşkanı İlham Aliyev, Twitter hesabından yaptığı bir paylaşımla "Kahraman Azerbaycan ordusu Fuzuli ilinin Arış, Cebrail ilinin Doşulu, Hocavend ilinin Edişe, Düdükçü, Edilli, Çiraguz köylerini işgalden kurtardı." ifadelerine yer verdi.[92]

17 Ekim[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından Twitter hesabından yaptığı paylaşımla, Füzuli bölgesinde birçok yerleşim bölgesinin ele geçirildiğini söyledi.[93] Azerbaycan Savunma Bakanlığı, 17 Ekim tarihinde Karabağ'da yaşanan çatışmalar neticesinde, Ermenistan ordusuna ait 2 adet S-300 Füze Rampası, 5 adet T-72 Tankı, 3 adet BM-21 Grad, 1 adet D-20 Topçu, 1 adet KS-19 Uçaksavar, 6 adet Askeri kamyonu imha edildiğini belirtti.[94]

17 Ekim'de İlham Aliyev, Ermenistan'ı sivillere saldırmakla suçladı. AFP, saldırıları onayladı ve saldırıların Azerbaycan'ın Handeki'deki bombardımanına karşılık verilmesi için gerçekleştiğini belirtti. Azerbaycan Başsavcılığı, 13 sivilin hayatını kaybettiğini ve 50'den fazla sivilin yaralandığını açıkladı. Saldırıların ardından Bakü İran Büyükelçiliği Ermenistan'ı kınadı.[95]

Kayıplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Karabağ'dan insan hakları savunucusu Artak Beglaryan, 27 Eylül'de Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ'ın Martuni ilinde sivil yerleşim yerlerine saldırması sonucu bir kadın ve bir çocuğun öldürüldüğünü söyledi. Beglaryan'a göre okullar bombalandı ve birçok yerleşim yerinde sivil altyapıya büyük çaplı hasar verildi.[96] Ayrıca Beglaryan: "Sadece Hankendi'de çocuklar ve kadınlar da dahil olmak üzere 10'dan fazla yaralı var" dedi.[97] Azerbaycan Savunma Bakanlığı bu iddiaları yalanladı.[98] Azerbaycan Cumhuriyet Başsavcısı, 27 Eylül itibariyle yaptığı açıklamada "toplam 19 sivilin çeşitli yaralarla hastaneye kaldırıldığını" bildirdi.[99] Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Basın Servisi'ne göre, Qaşaltı Karaqoyunlular, Naftalan sakinleri, 69 yaşındaki Elbrus Gurbanov ve ailesinden dört kişi, 64 yaşındaki Shafayat Gurbanova, 14 yaşındaki Fidan Gurbanova, 13 yaşındaki Shahriyar Gurbanov ve 39 yaşındaki Afag Amirova, Ermenistan Silahlı Kuvvetlerinin topçu ateşi sonucu hayatını kaybetti.[100]

Azerbaycan'a göre 550'den fazla Ermeni askeri öldürdü veya yaraladı, 22 tank ve diğer zırhlı araçları imha etti, 15 Ermeni 9K33 Osa uçaksavar birimi, 8 topçu silahı, 18 İHA ve 3 mühimmat deposu[101] ve bir helikopter kaybetti. Ancak ekibi çatışmalardan sağ çıktı.[68] Dağlık Karabağ'daki ayrılıkçı yetkililer, askerlerinin 16'sının öldüğünü, 100 kişinin de yaralandığını söyledi.[50] Ermenistan başlangıçta dört Azerbaycan helikopteri, on tank ve IFV'nin yanı sıra 15 insansız hava aracının ortadan kaldırılmasını talep etti.[102] Daha sonra 200 askeri öldürdüğünü ve 30 civarında tankı ve 20 civarında insansız hava aracını imha ettiğini iddia ettiği[103] görüntüler yayınladı.[104]

Analiz[değiştir | kaynağı değiştir]

27 Eylül'de bölge uzmanı Thomas de Waal verdiği bir röportajda, düşmanlıkların Ermeni tarafı tarafından başlatılmasının pek olası olmadığını belirtti. De Waal, "Temelde, Ermeniler 1990'ların savaşını kazandılar, istedikleri tüm topraklara sahipler" dedi. "Teşvikleri statükoyu normalleştirmek." Azerbaycan çeşitli nedenlerden dolayı askeri harekatın bir şey kazanacağını hesaplıyor” dedi.[105]

İlham Aliyev, Türk SİHA'larının çatışmalarda Azerbaycan'a güç kattığını belirtti.[106]

Ermenistan'a ait aracın Bayraktar TB2 ile vurulması

Dışarıdan katılım iddiaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye ve Suriye Milli Ordusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ermenistan Rusya Büyükelçisi Vardan Toghanyan Türkiye'nin Suriye'den Azerbaycan'a 4000 savaşçı yolladığını iddia ederken[107], bazı SMO üyeleri ve Suriye İnsan Hakları Gözlemevi[108], özel bir Türk güvenlik şirketinin Suriye'deki gönüllüleri Karabağ'da Azerbaycan'ın yanında[109] savaşmaya gönderdiğini iddia etti.[110] Azerbaycan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Hikmet Hacıyev, bu iddialara "saçmalık" dedi.[107] 29 Eylül'de, Ermenistan Savunma Bakanlığı Basın Sözcüsü Shushan Stepanyan, Ermenistan'a ait SU-25 tipi savaş uçağının bir Türk F-16'sı tarafından vurulduğunu iddia etti.[111] Fahrettin Altun, "Ermenistan böyle ucuz propaganda oyunlarına başvuracağına, bir an önce işgal ettiği topraklardan çekilsin" dedi. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, Türkiye'nin çatışmalara taraf olmadığını belirtirken[111], Ermenistan Cumhurbaşkanı Nikol Paşinyan, Türkiye'nin çatışmalara aktif olarak katıldığını ve bunun Ermeni soykırımınının bir parçası olduğunu iddia etti.[112]

YPG ve PKK militanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Çatışmalardan önce, Türk kaynakları, Irak ve Suriye'den PKK ve YPG'li militanların Iran içinden Karabağ'a, Azerbaycan'a karşı gönderildiğini iddia etmişti.[113] Ayrıca 30 Eylül'de Türk kaynakları 300 PKK üyesinin İran içinden Karabağ'a gönderildiğini iddia etti.[114][115][116] Ancak, Washington Post yorumcusuna göre, Türkiye'nin daha önceden PKK ve YPG ile ilgili şüpheli açıklamalar yapması sebebiyle, bu iddialar da şüphelidir.[117]

Resmi beyanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ermenistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Ermenistan Meclis Başkanı Ararat Mirzoyan (soldan ikinci) 2020 Dağlık Karabağ çatışmalarında zarar görmüş Ermeni askerleri ve sivilleri anısına saygı duruşunda.

27 Eylül'de Ermenistan başbakanı Nikol Paşinyan, Azerbaycan yetkililerini geniş çaplı bir provokasyonla suçladı. Başbakan, "Azerbaycan liderliğinin son zamanlardaki agresif açıklamaları, Türkiye ile büyük çaplı ortak askeri tatbikatlar ve AGİT'in izleme önerilerinin reddedilmesi, bu saldırganlığın önceden planlandığını ve geniş çaplı bir provokasyon teşkil ettiğini açıkça göstermektedir." dedi.[118]

28 Eylül'de Ermenistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, "Dağlık Karabağ halkının Türkiye-Azerbaycan ittifakıyla savaş halinde olduğunu" iddia eden bir açıklama yaptı.[119] Ermenistan'ın Rusya Büyükelçisi Vardan Toganyan, Ermenistan'ın yeni silah tedariği için Rusya Federasyonu'na dönebileceğini reddetmedi.[120]

6 Ekim'de Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Fransız haber ajansı AFP'ye verdiği bir röportajda, savaşa Türkiye'nin aktif katılımının sebep olduğunu ve bu katılımın Ermeni soykırımının bir parçası olduğunu iddia etti.[121] 8 Ekim'de Time dergisine verdiği bir mülakatta, Türkiye'nin bölgedeki angajmanının son bulması ve paralı askerlerin çekilmesi durumunda ateşkesi kabul edeceğini söyledi.[89]

Azerbaycan[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 27 Eylül'de Güvenlik Konseyi ile görüşmesi.

Azerbaycan Savunma Bakanlığı'na göre 26 Eylül'de saldırıdan bir gün önce, Ermeni ordusu büyük kalibreli makineli tüfekler ve keskin nişancı tüfekleriyle cephe hattı boyunca farklı yönlere ateş ederek ateşkesi 48 kez ihlal etti. Azerbaycan, önce Ermeni tarafının saldırdığını, ardından Azerbaycan kuvvetlerinin karşı saldırı başlattığını bildirdi.[122]

27 Eylül'de Azerbaycan cumhurbaşkanı kıdemli danışmanı Hikmet Hacıyev, Ermeni güçlerini cepheye "kasıtlı" olarak saldırmakla[123] ve "kasıtlı olarak yerleşim alanlarını hedef almakla" suçladı.

28 Eylül'de Hacıyev, "Ermenistan'ın şu ana kadar izlediği politikanın müzakere sürecinin yıkılmasına yol açtığını belirtti. Bu, Azerbaycan'a yönelik başka bir saldırı olarak değerlendiriliyor."[124] "Azerbaycan'a savaş açıldı. Azerbaycan halkı böylesine zor bir dönemde seferber oluyor. Bu Azerbaycan halkının Büyük Vatanseverlik Savaşıdır."[125] Hacıyev daha sonra "Ermenistan Silahlı Kuvvetlerinin Dağlık Karabağ’a konuşlandırılmasının bölgesel barış için bir tehdit olduğunu" belirterek, Ermenistan’ı "çok yanlış ve gereksiz bilgiler" hazırlamakla suçlayarak, "Ermeni halkının kendilerinin silahlı kuvvetlere güvenmediğini" sözlerine ekledi. Ayrıca Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri uluslararası hukuk ilkelerine göre hareket ediyor." şeklinde açıklama yaptı.[126] Devlet Aile, Kadın ve Çocuk İşleri Komitesi yaptığı açıklamada, "Bu askeri saldırı sonucunda yaralı ve öldürülen sivil halk arasında kadın ve çocukların kasıtlı olarak hedef alınmasının Ermeni vandalizmini bir kez daha dünya toplumuna gösterdiğini" söyledi.[127] Ayrıca Azerbaycan Dışişleri Bakanı, "Türkiye'nin müdahalesi" iddialarını yalanlayarak, "Türkiye ile Azerbaycan arasında askeri-teknik işbirliğinden bahsediyorsak, o zaman Azerbaycan'ın bazı ülkelerle askeri-teknik işbirliği var ve hatta daha fazlası var" dedi.[128]

Tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerbaycan[değiştir | kaynağı değiştir]

Baku, Azerbaijan after the successes on the front, 29 September 2020 (2).png
Baku, Azerbaijan after the successes on the front, 29 September 2020 (1).pngBaku, Azerbaijan after the successes on the front, 29 September 2020 (4).png
Baku, Azerbaijan after the successes on the front, 29 September 2020 (3).png
Cephede yapılan başarılı operasyonların ardından Bakü ve diğer birçok bölgede Azerbaycan Ordusu'na destek amacıyla Azerbaycan bayrakları asıldı.

Azerbaycanlı yetkililer çatışmaların başlamasından kısa bir süre sonra tüm ülkede internete erişimi kısıtladılar.[129] Azerbaycan Cumhuriyeti Diaspora ile Çalışma Devlet Komitesi de yurtdışında yaşayan Azerbaycanlıları sosyal ağlar, elektronik medya ve diğer medyada gayri resmi, belirsiz ve önyargılı bilgileri kullanmamaya çağırdı.[130] Askeri durumla ilgili olarak Azerbaycan Cumhuriyeti Millî Meclisi, 28 Eylül günü saat 00.00'dan itibaren Bakü, Gence, Göygöl, Yevlah ve bazı ilçelerde sokağa çıkma yasağı ilan etti.[131][132]

Ermenistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Ermenistan Sivil Havacılık Komitesi, 27 Eylül 2020'de kabul edilen 1585N sayılı karar uyarınca 55 yaşın altındaki kişiler için bir çağrı yaptı. Bu çağrılar nedeniyle Ermenistan'daki 18-55 yaş arası erkekler, ancak bölge askeri komiserlerinin yazılı izni ile ülkeyi terk edebilirler.[133]

Uluslararası tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Uluslar üstü kuruluşlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  •  Birleşmiş Milletler - Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres "derhal kavgayı durdurma, gerginlikleri azaltma ve gecikmeden anlamlı müzakerelere dönme" çağrısında bulundu.[134]
  • Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, her iki tarafı da askeri harekatları durdurmaya ve müzakerelere dönmeye çağırdı.[135]
  •  Türk Konseyi - Türk Konseyi Genel Sekreteri Bağdad Amreyev, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin işgal altındaki topraklarındaki askeri çatışmalardan duyduğu derin endişeyi ifade etti. Türk Konseyi, Azerbaycan'ın uluslararası kabul görmüş sınırlarının toprak bütünlüğü ve dokunulmazlığı çağrısında bulundu ve Ermenistan Silahlı Kuvvetlerinin Azerbaycan'ın tüm işgal edilmiş topraklarından derhal, koşulsuz ve tam olarak çekilmesini talep etti.[136]

BM üyesi ülkeler[değiştir | kaynağı değiştir]

  •  Türkiye - Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanı Hulusi Akar, Azerbaycan'ın yanında olduklarını söyleyerek Kafkasya'da barış ve istikrarın önündeki en büyük engelin Ermenistan'ın konumu olduğunu vurguladı.[137] Adalet ve Kalkınma Partisi sözcüsü Ömer Çelik, resmi Twitter hesabından Ermenistan'ın Azerbaycan'a yönelik saldırılarını şiddetle kınadı. Cumhurbaşkanlığı sözcüsü İbrahim Kalın da Twitter hesabından Azerbaycan'ın yanında olduklarını açıkladı.[138] Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise: "Ermeni halkını, kendilerini felakete sürükleyen hükûmetlere karşı çıkmaya ve onları kukla olarak oynayanlara, geleceklerini sahiplenmeye çağırıyorum. Tüm dünyayı işgal ve zulme karşı mücadelede Azerbaycan'ın yanında olmaya çağırıyorum. Yaklaşık 30 yıldır konuyu görmezden gelen AGİT Minsk Grubu eşbaşkanları maalesef sorunu çözmek için çalışmaktan çok uzak. Ermenistan, bölgedeki barış ve istikrar için en büyük tehdit olduğunu bir kez daha gösterdi. Türk milleti her zaman olduğu gibi bugün de tüm imkanları ile Azerbaycanlı kardeşlerimizin yanında." dedi.[139] 28 Eylül'de Uluslararası Deniz Hukuku ve Doğu Akdeniz Sempozyumu'nda da Erdoğan, “Dün Azerbaycan topraklarına saldıran Ermenistan'ı bir kez daha kınıyorum. Türkiye tüm desteği ve kalbi ile kardeş Azerbaycan'ın yanında olmaya devam edecek. Bölgede Dağlık Karabağ kriziyle başlayan çatışmaya son vermenin zamanı geldi. Amerika Birleşik Devletleri, Rusya ve Fransa'dan oluşan Minsk Grubu 30 yıldır hiçbir şey yapmadı, hatta hiçbir şey yapmamak için elinden geleni yaptı. Ermenistan'ın işgal altındaki topraklardan derhal çekilmesiyle bölge yeniden barışa kavuşturulacak." diyerek sonuna kadar Azerbaycan'ın yanında kalacaklarını da sözlerine ekledi.[140][141][142][143]
  •  ABD - ABD Birinci Dışişleri bakan yardımcısı Stephen Bigan, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Jeyhun Bayramov ve Ermenistan Dışişleri Bakanı Zohrab Mnatsakanyan ile temas kurarak her iki tarafı da düşmanlıkları derhal askıya almaya, mevcut doğrudan temasları daha fazla tırmanmayı önlemek için kullanmaya ve bölgedeki gerilimi tırmandırmak için retorik kullanmaya çağırdı.[144][145]
  •  Rusya - Rusya Dışişleri Bakanlığı, Dağlık Karabağ sorununun taraflarını çatışmaya derhal son vermeye çağırdı.[146]
  •  Fransa - Fransa, Erivan ve Bakü’ye askeri operasyonları derhal askıya alıp müzakereleri sürdürmeye çağırdı. Fransız Dışişleri Bakanlığı sözcüsü yaptığı açıklamada, "Fransa'nın ihtilaf konusunda son derece endişeli olduğunu" söyledi.[147]
  •  Gürcistan - Gürcistan devlet başkanı Salome Zurabişvili uzlaşma çağrısında bulundu ve bölgede barış ve güvenliğin sürdürülmesine destek verdi.[148] Gürcistan Milletvekili Ruslan Hajiyev konuşmasında, "Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünün yeniden tesis edilmesinin, Gürcistan'ın toprak bütünlüğü sorununa yakında bir çözüme yol açacağına inandığını" söyledi.[149] Gürcistan'ın üçüncü devlet başkanı Miheil Saakaşvili, Facebook sayfasında "Benim tutumum toprak bütünlüğü ilkesine dayanıyor, yani Dağlık Karabağ Azerbaycan Cumhuriyeti'nin egemen toprağı ve onu hiçbir şey değiştirmeyecek" dedi.[150]bağlantı=|küçükresim
  •  Almanya - Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas, Ermenistan ve Azerbaycan'ı ayrıntılı müzakereler lehine güç kullanımından derhal vazgeçmeye çağırdı ve çatışmanın her iki tarafını da tüm askeri operasyonları derhal askıya almaya çağırdı. Ayrıca köy ve yerleşim yerlerinin bombalanmasından duyduğu endişeyi de dile getirdi.[151]
  •  İran - İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Saeed Khatibzadeh, İran'ın askeri çatışmaları yakından takip ettiğini ve Tahran'ın Azerbaycan ile Ermenistan arasında ateşkese arabuluculuk yapmaya hazır olduğunu söyledi.[152] İran dinî liderinin Erdebil vilayetindeki temsilcisi Seyed Hassan Amili, Azerbaycan halkını zaferlerinden dolayı kutluyor ve Dağlık Karabağ'ın tam kurtuluşunu diliyor.[153]
  •  Pakistan - Pakistan Dışişleri Bakanlığı: Ermenistan, durumun daha da tırmanmasını önlemek için askeri operasyonu askıya almalı. Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ konusundaki tutumunu BM Güvenlik Konseyi'nin oybirliğiyle alınan kararları doğrultusunda destekliyoruz.[154][155]
  •  Kazakistan - Kazakistan Dışişleri Bakanlığı, durumu istikrara kavuşturmak, güç kullanımından vazgeçmek ve müzakereleri başlatmak için olası tüm önlemleri çağırdı ve çatışmanın uluslararası kuruluşlar platformunda barışçıl bir şekilde çözülmesine yardımcı olmayı teklif etti.[156]
  •  Afganistan - Afganistan Dışişleri Bakanlığı, Dağlık Karabağ bölgesindeki gerilime ilişkin bir açıklama yaptı. "Dağlık Karabağ bölgesi uluslararası alanda Azerbaycan'ın bir parçası olarak tanınmaktadır. Afganistan, Dağlık Karabağ işgalinin sona ermesini talep ediyor ve bu bağlamda Azerbaycan halkı ve hükümeti dünyadaki diğer ülkelerin çabalarını destekliyor."[157]
  •  Bulgaristan - Bulgaristan eski devlet başkanı, Nizami Ganjavi Uluslararası Merkezi Mütevelli Heyeti üyesi Rosen Plevneliev, Dağlık Karabağ ihtilafındaki düşmanlıkların yeniden başlamasıyla ilgili endişelerini dile getirdi: "Ermenistan'ın Azerbaycan'a saldırısını kınıyorum, bu bir provokasyondur. Tarafları, toprak bütünlüğü ve devlet sınırlarının dokunulmazlığı temelinde, uluslararası hukuk ve BM Güvenlik Konseyi kararlarına uygun olarak Dağlık Karabağ sorununun çözümüne geri dönmeye çağırıyorum."[158]
  •  Kanada - Kanada başbakanı Justin Trudeau, çatışmalar için askeri bir çözüm olmadığını söyledi.[159] Kanada, Türkiye'ye ihraç ettiği askeri teknolojilerin Karabağ çatışmalarında kullanılıp kullanılmadığı netleşene kadar, Türkiye'ye insansız hava aracı teknolojisi ihracatını durdurma kararı aldı.[160]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ İddia edilen raporlar[7][8][9] İran tarafından reddedildi.[10]
  2. ^ a b Fransa[21], Suriye İnsan Hakları Gözlemevi[22][23][24], bazı ÖSO üyeleri[25][26] ve liderleri[27] tarafından iddia edildi. Türkiye, Azerbaycan[28] ve bazı ÖSO savaşçıları[29] tarafından reddedildi.
  3. ^ a b Türkiye medyası tarafından iddia edildi.[30]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Viewpoint: Why Turkey is flexing its muscles abroad". BBC News. 15 Ekim 2020. 
  2. ^ "Turkey extends full support to Azerbaijan". Anadolu Agency. 
  3. ^ "Aliyev: Turkey's support for Azerbaijan 'a clear message to the world'". Bianet - Bagimsiz Iletisim Agi. 
  4. ^ Ravid, Barak (30 Eylül 2020). "Azerbaijan using Israeli "kamikaze drones" in Nagorno-Karabakh clashes". Axios (İngilizce). 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2020. 
  5. ^ "Vagif Dargahli: "There are mercenaries of Armenian origin from Syria and different countries of the Middle East among the losses of the enemy"". apa.az (İngilizce). 28 Eylül 2020. 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  6. ^ "Azerbaijan: Armenian-Syrian mercenaries helping Armenia | Some corpses found among Armenian army casualties found to be mercenaries coming from Syria, say Azerbaijani officials". aa.com.tr (İngilizce). 29 Eylül 2020. 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  7. ^ "Iran denies allowing passage of weapons into Armenia after video emerges on social media". intellinews.com (İngilizce). bne IntelliNews. 29 Eylül 2020. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  8. ^ "Video footages spread regarding weapons and military equipment transport from Iran to Armenia - NEW FACTS - VIDEO". APA.az (İngilizce). 30 Eylül 2020. 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2020. 
  9. ^ "Military supplies for Armenia being shipped through Iran [PHOTO/VIDEO]". azernews.az (İngilizce). AzerNews. 30 Eylül 2020. 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2020. 
  10. ^ "Spokesman Denies Claim That Arms Transferred via Iran to Armenia". mfa.gov.ir (İngilizce). İran Dışişleri Bakanlığı. 29 Eylül 2020. 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  11. ^ "Armenian forces announce withdrawal from some areas". AMN (İngilizce). 9 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2020. 
  12. ^ Bagirova, Nvard Hovhannisyan, Nailia (28 Eylül 2020). "Fiercest clashes since 1990s rage in Azerbaijan's ethnic Armenian enclave" (İngilizce). Reuters. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2020. 
  13. ^ "Legendary commander bestowed with title 'Hero of Artsakh' for occupying strategic heights". Artsakh Press (İngilizce). 2 Ekim 2020. 7 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020. 
  14. ^ İlham Aliyev, 4 Ekim 2020
  15. ^ "Nagorno-Karabakh: what we know about the deadly fighting between Azerbaijan and Armenian separatists". Pledge Times. 
  16. ^ "Azerbaijani Defense Ministry: Murovdag peak of Murov mountain system liberated". Trend.Az (İngilizce). 27 Eylül 2020. 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  17. ^ "Azərbaycan Ordusu daha bir kəndi erməni işğalından azad edib". Report İnformasiya Agentliyi (Azerice). 3 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  18. ^ İlham Aliyev, 4 Ekim 2020
  19. ^ "Arşivlenmiş kopya". 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  20. ^ "Arşivlenmiş kopya". 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  21. ^ "Macron: Gaziantep üzerinden Dağlık Karabağ'a 300 Suriyeli militan gönderildi, Putin de bunu teyit etti". BBC. 2 Ekim 2020. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  22. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020. 
  23. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020. 
  24. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020. 
  25. ^ https://web.archive.org/web/20201002075145if_/https://www.reuters.com/article/us-armenia-azerbaijan-turkey-syria-idUSKBN26J25A
  26. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2020. 
  27. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020. 
  28. ^ "Arşivlenmiş kopya". 22 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2020. 
  29. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020. 
  30. ^ "Armenia transports hundreds of PKK militants to fight Azerbaijan". middleeastmonitor.com (İngilizce). Middle East Monitor. 30 Eylül 2020. 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2020. 
  31. ^ "Türkiye'nin Dağlık Karabağ'a paralı asker gönderdiği iddiası". dw.com. Deutsche Welle. 29 Eylül 2020. 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2020. 
  32. ^ "Tərtərdə zədələnən döyüş helikopteri peşəkarlıqla öz ərazimizə endirilib". report.az (Azerice). Report Information Agency. 27 Eylül 2020. 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  33. ^ "Update on Azerbaijani losses". armenpress.am (İngilizce). 17 Ekim 2020. Erişim tarihi: 17 Ekim 2020. 
  34. ^ "Artsakh's Defense Army publishes another list of casualties" (İngilizce). Armenpress. 12 Ekim 2020. Erişim tarihi: 12 Ekim 2020. 
  35. ^ "Nagorno-Karabakh battles | 107 Syrian mercenaries killed so far, and Turkey prepares new batch to send to Azerbaijan". The Syrian Observatory For Human Rights (İngilizce). 9 Ekim 2020. 10 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ekim 2020. 
  36. ^ "Artsakh reports 37 new victims" (İngilizce). Armenpress. 18 Ekim 2020. Erişim tarihi: 18 Ekim 2020. 
  37. ^ "ECHR demands Azerbaijan to immediately provide information about two Armenian POWs" (İngilizce). 14 Ekim 2020. Erişim tarihi: 18 Ekim 2020. 
  38. ^ "Armenia says its fighter jet 'shot down by Turkey'". 7 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  39. ^ "Up to 2,300 enemy soldiers were killed". APA.az (İngilizce). 29 Eylül 2020. 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  40. ^ "Azerbaijan's MoD: Up to 200 tanks, 228 artillery cannons, 300 units of air defense systems of Armenia destroyed". APA.az (İngilizce). 29 Eylül 2020. 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  41. ^ "Azerbaijan's MoD: Up to 200 tanks, 228 artillery cannons, 300 units of air defense systems of Armenia destroyed". APA.az (İngilizce). 29 Eylül 2020. 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  42. ^ "Azerbaijani MoD: List of the enemy's destroyed military equipment". APA.az (İngilizce). 7 Ekim 2020. Erişim tarihi: 7 Ekim 2020. 
  43. ^ "Azerbaijani President announces list of destroyed and looted military equipment of Armenia". APA.az (İngilizce). 9 Ekim 2020. 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ekim 2020. 
  44. ^ a b "148 civilian facilities and 1185 houses, 57 multi-storey building damaged as a result of Armenian provocations". apa.az (Azerice). 12 Ekim 2020. 
  45. ^ a b "At least 5 civilians killed by Azerbaijan in Artsakh following ceasefire". Armenpress. 11 Ekim 2020. Erişim tarihi: 11 Ekim 2020. 
    "22 civilians killed, 95 injured from Armenian side as a result of Azerbaijani aggression". Armenpress. 8 Ekim 2020. 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2020. 
  46. ^ Staff, Reuters (1 Ekim 2020). "Two French journalists seriously wounded after shelling in Nagorno-Karabakh". 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020 – www.reuters.com vasıtasıyla. 
  47. ^ "МИД РФ: Российские журналисты в Карабахе получили средние и тяжелые ранения". Rossiyskaya Gazeta (Rusça). 8 Ekim 2020. 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2020. 
  48. ^ "Arşivlenmiş kopya". 9 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  49. ^ "Half of Nagorno-Karabakh's population displaced by fighting". Deutsche Welle. 7 Ekim 2020. 7 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2020. 
  50. ^ a b c "Armenia and Azerbaijan erupt into fighting over disputed Nagorno-Karabakh". BBC News (İngilizce). 27 Eylül 2020. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  51. ^ Staff, Reuters (27 Eylül 2020). "Nagorno-Karabakh announces martial law and total mobilization". Reuters (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  52. ^ "Azerbaycan savaş hali ilan etti!". www.sozcu.com.tr. 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  53. ^ Staff, Reuters (27 Eylül 2020). "Azerbaijan's parliament approves martial law, curfews - president's aide". Reuters (İngilizce). Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  54. ^ Department Of State. The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs. "1993 UN Security Council Resolutions on Nagorno-Karabakh". 2001-2009.state.gov (İngilizce). 6 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  55. ^ "HUMAN RIGHTS SITUATION OF INTERNALLY DISPLACED PERSONS IN AZERBAIJAN · Human Rights Club". Human Rights Club (İngilizce). 19 Haziran 2019. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  56. ^ "Recognition of the territorial integrity of Azerbaijan by Armenia". www.assembly.coe.int. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  57. ^ "Armenia and Azerbaijan erupt into fighting over disputed Nagorno-Karabakh". BBC News (İngilizce). 27 Eylül 2020. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  58. ^ "Military occupation of Azerbaijan by Armenia | Rulac". www.rulac.org. 8 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  59. ^ étrangères, Ministère de l'Europe et des Affaires. "Armenia/Azerbaijan – Border clashes between the two countries (15 Jul. 2020)". France Diplomacy - Ministry for Europe and Foreign Affairs (İngilizce). 18 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  60. ^ "Армения и Россия проводят в Закавказье учения Объединённой системы ПВО". EADaily (Rusça). 24 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  61. ^ "Игра мускулами: зачем Азербайджан проводит учения с Турцией". Газета.Ru (Rusça). 28 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  62. ^ AA, DAILY SABAH WITH (20 Eylül 2020). "Turkey-Azerbaijan military drills intimidate Armenia, President Aliyev says". Daily Sabah (İngilizce). 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  63. ^ "Эрдоган на Генассамблее ООН поддержал территориальную целостность Грузии". rossaprimavera.ru. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  64. ^ "Turkey - President Addresses General Debate, 75th Session". United Nations Web TV (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  65. ^ Antonopoulos, Paul. "Reports Turkey Is Transferring Syrian Militants To Azerbaijan As Hostilities Against Armenia Increases". Greek City Times (İngilizce). 26 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  66. ^ sabah, daily (25 Eylül 2020). "Armenia transfers YPG/PKK terrorists to occupied area to train militias against Azerbaijan". Daily Sabah (İngilizce). 25 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  67. ^ "Азербайджан бомбит Степанакерт, власти призывают население прятаться в убежищах". PanARMENIAN.Net. 3 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  68. ^ a b c "President of European Council appeals for military action to stop within Nagorno Karabakh conflict". Trend.Az (İngilizce). 27 Eylül 2020. 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  69. ^ "Fighting erupts between Armenia, Azerbaijan; 16 killed". Stars and Stripes. 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  70. ^ "Tensions flare between Armenia and Azerbaijan over new clashes". Gulf-Times (Arapça). 27 Eylül 2020. 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  71. ^ "Bütün cəbhə boyu qoşunlarımız əks-hücum əməliyyatına başlayıb". mod.gov.az (Azerice). 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  72. ^ Staff, Reuters (27 Eylül 2020). "Nagorno-Karabakh announces martial law and total mobilization". Reuters (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  73. ^ "President Ilham Aliyev: Azerbaijani Army is currently firing on and dealing blows to the enemy's military positions". azertag.az (İngilizce). 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  74. ^ "Bloomberg - Are you a robot?". www.bloomberg.com. 4 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  75. ^ "Bloomberg - Are you a robot?". www.bloomberg.com. 4 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  76. ^ "Առավոտյան նաև եղել են Վարդենիսի ուղղությամբ հարվածներ Հայաստանի տարածքին. Հովհաննիսյան". «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան (Ermenice). 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  77. ^ "Azərbaycan Ordusu 6 kəndi erməni işğalından azad edib". Report İnformasiya Agentliyi (Azerice). 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  78. ^ "Azərbaycan Ordusu daha bir kəndi erməni işğalından azad edib". Report İnformasiya Agentliyi (Azerice). 3 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  79. ^ LLC, Academy Of Development. "Հաղորդագրություն | ԼՂՀ պաշտպանության նախարարության պաշտոնական կայք". nkrmil.am (Ermenice). 3 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  80. ^ "Ermənistan hərbi birləşməsinin komandanlığına təslim olmaq barədə təklif edilib". mod.gov.az (Azerice). 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  81. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  82. ^ "MN: Murov dağı silsiləsindəki Murov zirvəsi işğaldan azad olunub". Report İnformasiya Agentliyi (Azerice). 3 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  83. ^ https://www.facebook.com/shushanstepanyan/posts/3277775645591906
  84. ^ "Azerbaijan`s Defense Ministry: Armenian army ammunition depot was destroyed". azertag.az (İngilizce). 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  85. ^ APA.az (28 Eylül 2020). "Düşmənin daha bir neçə hərbi texnikası məhv edilib - VİDEO". apa.az (Azerice). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  86. ^ APA.az (28 Eylül 2020). "MN: Düşmənin 3 silah-sursat anbarı, onlarla texnikası məhv edilib, 550-dən artıq canlı qüvvə itkisi var". apa.az (Azerice). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  87. ^ "Azerbaycan ordusu Büyük Mercanlı, Maralyan ve Şeybey köylerinden sonra Karabağ bölgesinde kritik öneme sahip Cebrail kentini de işgalden kurtardı". Twitter (İngilizce). Milli Savunma Bakanlığı. 4 Ekim 2020. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  88. ^ "Millî Savunma Bakanlığı • Gündemdeki Gelişmelere İlişkin Basın Bilgilendirmesi Yapıldı". Milli Savunnma Bakanlığı. 4 Ekim 2020. 7 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  89. ^ a b "Dağlık Karabağ'da son durum: Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki çatışmalarda neler yaşanıyor?". bbc.com. 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2020. 
  90. ^ "Dağlık Karabağ: Ermenistan ile Azerbaycan arasında ateşkes başladı". BBC. 10 Ekim 2020. Erişim tarihi: 10 Ekim 2020. 
  91. ^ "Dağlık Karabağ: Azerbaycan ve Ermenistan birbirlerini ateşkesi bozmakla suçluyor". BBC. 10 Ekim 2020. Erişim tarihi: 11 Ekim 2020. 
  92. ^ "Azerbaycan ordusu 6 köyü daha Ermenistan'ın işgalinden kurtardı". Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 15 Ekim 2020. 
  93. ^ "Prezident İlham Əliyev: Bu gün Füzuli şəhəri və rayonun bir neçə kəndi işğalçılardan azad edilib" (Azerice). Hibya Haber Ajansı. Erişim tarihi: 17 Ekim 2020. 
  94. ^ "Azerbaycan Savunma Bakanlığı, resmi olarak tanınmayan Dağlık Karabağ'da ateşkes ilan edilmeden önce Ermenistan ordusuna ait 2 adet S-300 füze fırlatma rampasının imha edildiğini bildirdi". Sputnik. Erişim tarihi: 18 Ekim 2020. 
  95. ^ "Dağlık Karabağ: Azerbaycan ile Ermenistan Dağlık Karabağ'da ateşkes ilanından saatler sonra birbirlerini ihlalle suçladı". BBC. Erişim tarihi: 17 Ekim 2020. 
  96. ^ "Karabakh woman, child killed in Azerbaijan's shelling". PanARMENIAN.Net. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  97. ^ "Միայն Ստեփանակերտում 10-ից ավելի վիրավոր կա, ներառյալ՝ երեխաներ ու կանայք. Արցախի ՄԻՊ". «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան (Ermenice). 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  98. ^ "Azerbaijan Army does not shell civilians". mod.gov.az (İngilizce). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  99. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  100. ^ "XİN-dən ermənilərin mülki şəxsləri atəşə tutması ilə bağlı açıqlama". Report İnformasiya Agentliyi (Azerice). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  101. ^ APA.az (28 Eylül 2020). "MN: Düşmənin 3 silah-sursat anbarı, onlarla texnikası məhv edilib, 550-dən artıq canlı qüvvə itkisi var". apa.az (Azerice). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  102. ^ "Ոչնչացվել են հակառակորդի 4 ուղղաթիռ, շուրջ 15 ԱԹՍ, 10 տանկ և հետևակի մարտական մեքենա. ԼՂ ՊՆ". «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան (Ermenice). 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  103. ^ "Минобороны Армении заявило о гибели около 200 военных Азербайджана". РБК (Rusça). 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  104. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  105. ^ "'Armenia lacks incentives to launch military action now, Azerbaijan moved in first' - Thomas de Waal". Ahval (İngilizce). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  106. ^ "İlham Aliyev: Türkiye'nin üst düzey SİHA'ları ordumuzu güçlendirdi, kayıplarımız azaldı". Euronews. Erişim tarihi: 15 Ekim 2020. 
  107. ^ a b "Ermenistan ve Azerbaycan arasında tartışmalı Dağlık Karabağ bölgesinde dün başlayan çatışmalar sürerken, Ermenistan Türkiye'yi Azerbaycan'a doğrudan askeri destek vermekle suçladı". BBC. 27 Eylül 2020. Erişim tarihi: 9 Ekim 2020. 
  108. ^ "Syrian rebel fighters prepare to deploy to Azerbaijan in sign of Turkey's ambition". Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (İngilizce). 28 Eylül 2020. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  109. ^ "Azerbaijan denies Turkey sent Syria fighters to support it". middleeastmonitor.com (İngilizce). Middle East Monitor. 29 Eylül 2020. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  110. ^ McKernan, Bethan (28 Eylül 2020). "Syrian rebel fighters prepare to deploy to Azerbaijan in sign of Turkey's ambition". The Guardian (İngilizce). Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  111. ^ a b "Dağlık Karabağ: Ermenistan bir savaş uçağının Türk F-16'sı tarafından düşürüldüğünü öne sürdü, Türkiye ve Azerbaycan iddiayı yalanladı". BBC. 29 Eylül 2020. Erişim tarihi: 9 Ekim 2020. 
  112. ^ "Pashinyan says Turkey seeks to continue Armenian genocide in Nagorno-Karabakh". Gazete Duvar (İngilizce). 7 Ekim 2020. Erişim tarihi: 9 Ekim 2020. 
  113. ^ "Armenia transfers YPG/PKK terrorists to occupied area to train militias against Azerbaijan". Daily Sabah (İngilizce). 25 Eylül 2020. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  114. ^ "Armenia transports hundreds of PKK militants to fight Azerbaijan". middleeastmonitor.com (İngilizce). Middle East Monitor. 30 Eylül 2020. 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2020. 
  115. ^ "Armenia Diduga Gunakan Teroris YPG/PKK Lawan Azerbaijan" (Endonezyaca). Republika Online. 30 Eylül 2020. 5 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2020. 
  116. ^ "Armenia continues to target civilian population and avoiding negotiations: Azerbaijan Ambassador Ali Alizada". Dispatch News Desk. 8 Ekim 2020. 10 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2020. 
  117. ^ Tharoor, Ishaan (29 Eylül 2020). "Turkey and Russia preside over a new age of mercenary wars". The Washington Post. 9 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2020. 
  118. ^ "Агрессия со стороны Азербайджана была спланирована заранее: Пашинян". armenpress.am (Rusça). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  119. ^ "Народ Арцаха воюет с турецко-азербайджанским альянсом: МИД Республики Армения". armenpress.am (Rusça). 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  120. ^ "Вардан Тоганян не исключил, что Армения может обратиться к РФ для новых поставок оружия". armenpress.am (Rusça). 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  121. ^ "Ermenistan Başbakanı Paşinyan: Türkiye'nin aktif katılımı olmasaydı bu savaş başlamazdı". bbc.com. 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2020. 
  122. ^ "MINISTRY OF DEFENCE OF THE REPUBLIC OF AZERBAIJAN". mod.gov.az. 24 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  123. ^ "Tensions flare between Armenia and Azerbaijan over new clashes". Gulf-Times (Arapça). 27 Eylül 2020. 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  124. ^ "Hikmət Hacıyev: "Ordumuz Azərbaycan ərazisinin təhlükəsizliyini təmin edir"". Report İnformasiya Agentliyi (Azerice). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  125. ^ "Prezidentin köməkçisi: "Bu, Azərbaycan xalqının Böyük Vətən Müharibəsidir"". Report İnformasiya Agentliyi (Azerice). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  126. ^ APA.az (28 Eylül 2020). "Hikmat Hajiyev: "Armenia prepares very false and needless information"". apa.az (Azerice). Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. [ölü/kırık bağlantı]
  127. ^ APA.az (28 Eylül 2020). "Dövlət Komitəsi Ermənistan silahlı qüvvələrinin qadın və uşaqları qətlə yetirməsinə dair bəyanat yayıb". apa.az (Azerice). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  128. ^ "Азербайджан ответил на обвинения Армении в привлечении наёмников". regnum.ru. 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  129. ^ Inc, TV Rain (27 Eylül 2020). "Власти Азербайджана ограничили доступ к интернету после обстрелов в Карабахе". tvrain.ru. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  130. ^ Ordu; Ordu. "Diaspor Komitəsi xaricdə yaşayan azərbaycanlılara müraciət edib". Ordu.Az (İngilizce). 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  131. ^ "Azərbaycanda komendant saatı elan olundu". www.azerbaycan24.com (İngilizce). 27 Eylül 2020. 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  132. ^ "Bu gecədən komendant saatı elan olunur" (Azerice). 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  133. ^ Ordu; Ordu. "Ermənistanda kişilərin ölkədən çıxışına qadağa qoyuldu". Ordu.Az (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  134. ^ Uras, Mersiha Gadzo,Umut. "Armenia-Azerbaijan clashes: Live news". www.aljazeera.com (İngilizce). 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  135. ^ Bagirova, Nvard Hovhannisyan, Nailia (28 Eylül 2020). "Armenia-Azerbaijan clashes kill at least 16, undermine regional stability". Reuters (İngilizce). 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  136. ^ "STATEMENT OF THE SECRETARY GENERAL OF THE TURKIC COUNCIL | News". Türk Keneşi. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  137. ^ "Türkiyənin müdafiə naziri: "Azərbaycanlı qardaşlarımızın yanında olacağıq"". Sputnik Azerbaijani (Azerice). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  138. ^ "İbrahim Kalın: Türkiyə bu hücumlara qarşı Azərbaycanın yanındadır | TRT Azerbaycan". www.trt.net.tr (Azerice). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  139. ^ Ordu; Ordu. "Ərdoğan: Türk milləti bütün imkanları ilə Azərbaycanın yanındadır". Ordu.Az (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  140. ^ "Ərdoğan: "Ermənistanı bir daha qınayıram" - VİDEO". azerforum.com. 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  141. ^ https://azertag.az/xeber/Prezident_Receb_Tayyib_Ardogan_Azerbaycana_destek_veren_Turkiyenin_parlamentdeki_siyasi_partiyalarina_tesekkur_edib-1598021?__cf_chl_jschl_tk__=ff9f7998c2a467817b42d1655282ce67664489de-1601329955-0-AY_7DPwRxWFdG57pWFBM_-Dqe1znyPhieblJVZZN_42zs0pyux7ip_U3J4UgXaM_KSwBlsfgF1LQpwe12GGHz0ACwXCCq2AlcpiXHAJUms5A03j2tCmB3lzbGMuGPan4Dly7HoScHKQzKnNbCz0vOzY7I249dAgPgadQGOqPdLnZyvhHGc_c43myHlIUIYsgXjRIAYp2P5xNrRN62uj6LZuK72GP2nqAMv66sVufKcbz0oziXRAh2U9YGh_d2xXnWvXP1I6lylWODB9fDCEAQHxXV08WIRmsi_IlpPoIVIbMNywU2K6rVMzWF59vYd_izjfrlJ_q_qA1DeCpbV3ngGsctDrs9IfPxQrKc0KLJ2_lUgwG36VlLyPNKuOaYEry3M2OQrM0h6StbGOOhcP8NW28r1ogvUoy7HPkoFoty2FQGZu_EZa0EyczqPBkCvWs7g
  142. ^ "Cumhurbaşkanı Erdoğan: Ermenistan bölgedeki barışın en büyük tehdidi". www.sozcu.com.tr. 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  143. ^ "Son dakika... Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türk Milleti tüm imkanlarıyla Azerbaycanlı kardeşlerinin yanındadır". www.hurriyet.com.tr. 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  144. ^ "ABŞ Dövlət Departamentindən cəbhədəki gərginliklə bağlı BƏYANAT". Ayna.az. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  145. ^ APA.az (28 Eylül 2020). "ABŞ Dövlət Departamenti cəbhədəki gərginliklə əlaqədar bəyanat yayıb". apa.az (Azerice). Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  146. ^ "Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Qarabağla bağlı bəyanat yaydı". Sputnik Azerbaijani (Azerice). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  147. ^ Staff, Reuters (27 Eylül 2020). "France calls on Armenia, Azerbaijan to end hostilities". Reuters (İngilizce). Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  148. ^ Ordu; Ordu. "Gürcüstan prezidenti Azərbaycan və Ermənistanı barışığa çağırıb". Ordu.Az (İngilizce). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  149. ^ Ordu; Ordu. "Gürcüstan parlamentinin deputatı: "Azərbaycan Ordusu uğurlu hərbi əməliyyatlar keçirir"". Ordu.Az (İngilizce). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  150. ^ Ordu; Ordu. "Saakaşvili: Qarabağ Azərbaycandır və bu dəyişməzdir". Ordu.Az (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  151. ^ Ordu; Ordu. "Almaniya XİN döyüşləri dayandırmağa çağırdı". Ordu.Az (İngilizce). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  152. ^ Ordu; Ordu. "İran cəbhədəki vəziyyətə münasibət bildirib". Ordu.Az (İngilizce). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  153. ^ Ordu; Ordu. "İranın dini liderinin nümayəndəsi: İran Dağlıq Qarabağın tam azad olunmasını arzulayır". Ordu.Az (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  154. ^ Ordu; Ordu. "Pakistan XİN: Ermənistan hərbi əməliyyatları dayandırmalıdır". Ordu.Az (İngilizce). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  155. ^ "Pakistan expresses 'deep concern', assures support to Azerbaijan over Nagorno-Karabakh conflict". www.thenews.com.pk (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2020. 
  156. ^ Ordu; Ordu. "Qazaxıstan XİN cəbhədəki vəziyyətlə bağlı bəyanat yayıb". Ordu.Az (İngilizce). 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  157. ^ Ordu; Ordu. "Əfqanıstan XİN: "Qarabağın işğalına son qoyulmalıdır"". Ordu.Az (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  158. ^ Ordu; Ordu. "Bolqarıstanın sabiq prezidenti: Ermənistanın Azərbaycana hücumu təxribatdır". Ordu.Az (İngilizce). 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2020. 
  159. ^ "Nagorno-Karabakh conflict: Trudeau says there is not a 'military resolution' to the conflict" (İngilizce). msn.com. Erişim tarihi: 3 Ekim 2020. 
  160. ^ "Dağlık Karabağ: Kanada Türkiye'ye askeri teknoloji ihracatının bir kısmını dondurdu, Ankara karar için 'çifte standart' dedi". bbc.com. 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2020.