12 hayvanlı takvim

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

12 Hayvanlı Takvimi (Çince: 地支 Dìzhī veya 十二支 Shíèrzhī; Japonca: 十二支 Jūnishi veya 干支 Eto), Türk kökenli olup Asya'da yaygın olarak kullanılmış Ayrıca Çin'de de kullanılır , takvim, aynı zamanda bir sistemdir.

12 Hayvanlı Takvim'de hayvanlara göre yıllar.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu takvimde her hayvan bir yılı gösterir. Örneğin; “Pars Yılı” gibi. Her yılın o hayvanın özelliklerine göre şekillendiğine inanılır. Örneğin Maymun yılında eğlence ve hilenin artacağı inanışı vardır. Çağ adı verilen (ÇAĞ: 12x5=60 yıl) şeklindeki dönemler halinde ilerler ve bu rakam ortalama insan ömrüdür. Birileri "12 Hayvanlı Türk Takvimi Mete Han’ın tahta çıkış tarihi olan M.Ö. 209’da başlar" der ama, bu yanlıştır. Milattan önce 2367 yılında başlar. Çünkü Orkun anıtlarında Kültigin'in, Bilge Kağan'ın ne zaman vefat ettikleri yazılıdır. Kül Tigin 27 Şubat 731'de vefat etmiştir, bu Koyun yılının 17. günüdür. Söz konusu durum Türk takvimi "M.Ö. 209’da başlar"a uymaz ama, "Milattan önce 2367 yılında başlar"a uyar. Keza Türk Bilge Kağan da. Bilge Kağan, 25 Kasım 734'te vefat eder, 22 Haziran 735 (Domuz yılının 5. ayında) yuğu yapılıp toprağa verilir. [kaynak belirtilmeli]

Eski Türklerde Aylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Oşlak Ay[değiştir | kaynağı değiştir]

Oşlak Ay (veya Aşlak Ay) - Özellikle Avrasya göçebe halklarının ve Türklerin şaman takviminde birinci aydır.[1] Uluğ Kün (Ulu Gün) yani Nevruz kutlamalarıyla birlikte yani 21 Martta başlar. Bu bahar şenliği kurban ayinleri, kutlamalar ve geleneksel eğlenceler ile gerçekleştirilir ve günümüzde de varlığını sürdürmektedir.[kaynak belirtilmeli]

Son Ay[değiştir | kaynağı değiştir]

Son Ay (Azerice "Sonay") - Türk halk kültüründe yılın ilk yarısıdır. Özellikle Azerbaycan folklorunda güz mevsiminin son aylı gecelerine denir. Azerbaycan "ayın düşüncesi"nde (mitolojik anlayışında) Ay ve Güneş sevgilidirler.[2] Onların sevgisi sonsuzdur. Ama onlar hiçbir zaman birbirine kavuşamazlar. Ancak gece ve gündüzün eşitlendiği bu günde bu sonsuz sevdalılar birbirlerinin yüzlerini görebilirler. Ama sonra kavuşamadan yine kaybederler. Azerbaycan köylerinde bu gecede çeşitli oyunlar oynarlar.

Eski Türklerde Mevsimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski isim Halk takviminde Günümüzde Farsça (D. Anadolu, Azerbaycan)
Oğlak ay Kök, Kökey, Köklem, Köktem[3] İlkbahar Bahar
Uluğ Oğlak ay Yaz, Yay, Cay Yaz
Uluğ ay Güz, Güzey, Güzlem, Güzdem Sonbahar Payız
Kadır Kış ay Kış, Kıs, Hıs Kış

Yılların karşılıkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Karşılığı Yıl
Fare 2020, 2008, 1996, 1984, 1972, 1960, 1948, 1936, 1924
Öküz 2021, 2009, 1997, 1985, 1973, 1961, 1949, 1937, 1925,
Kaplan 2022 ,2010, 1998, 1986, 1974, 1962, 1950, 1938, 1926,
Tavşan 2023, 2011, 1999, 1987, 1975, 1963, 1951, 1939, 1927,
Ejderha 2024, 2012, 2000, 1988, 1976, 1964, 1952, 1940, 1928,
Yılan 2025, 2013, 2001, 1989, 1977, 1965, 1953, 1941, 1929,
At 2026, 2014, 2002, 1990, 1978, 1966, 1954, 1942, 1930,
Koyun 2027, 2015, 2003, 1991, 1979, 1967, 1955, 1943, 1931,
Maymun 2028, 2016, 2004, 1992, 1980, 1968, 1956, 1944, 1932,
Horoz 2029, 2017, 2005, 1993, 1981, 1969, 1957, 1945, 1933,
Köpek 2030, 2018, 2006, 1994, 1982, 1970, 1958, 1946, 1934,
Domuz 2031, 2019, 2007, 1995, 1983, 1971, 1959, 1947, 1935,

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kevin Alan Brook. The Jews of Khazaria. 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc, 2006.
  2. ^ Dil ve Ayın Düşünce, Dilmaç Jurnalı 34. Özel Sayı, 2007 (Tahran)
  3. ^ Türk Dil Kurumu, Lehçeler Sözlüğü, "bahar"

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]


Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]