128 milyar dolar tartışması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
128 milyar dolar tartışması
128 milyar dolar nerede afişi.jpg
CHP'nin "128 milyar dolar nerede?" afişi
Tarih 2 Mart 2021-günümüz
Konum Türkiye
Konu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 128 milyar dolarlık rezerv satışını açıklamaması
Duyuran Cumhuriyet Halk Partisi

128 milyar dolar tartışması, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın faizleri düşük tutmak adına dönemin Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak önderliğinde 128 milyar dolar harcadığı iddiası ve bunun çerçevesinde gelişen tepki ve olaylardır. Kasım 2020'de ABD'li yatırım bankası Goldman Sachs'ın tahminlerine göre merkez bankası Türkiye'de faizlerin düşük tutulması için 100 milyar dolardan fazla rezerv harcadı.[1][2]

Tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bu iddiaları yalanladı ve rezerv kaybı olmadığını, bu paranın "Milletin hazinesinde ve Merkez Bankası'nda" olduğunu iddia etti. Ancak bundan önce yaptığı açıklamalarda Erdoğan, “128 milyar doların COVID-19 pandemisi ile mücadelede”,[3] ve “Yatırımlara, depreme karşı harcandığını” iddia etmişti. Erdoğan bu açıklamalardan sonra, sorulara cevap verirken “Merkez Bankasının rezervlerinin nerede olduğu sorulur mu?” diye sordu. Gazete Duvar'ın yayımladığı bir manşete göre; “3,5 ayda bu soruya 5 farklı cevap verildi.”[4][5][6]

Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu, "Bilanço varlık yükümlülük denkliği açısından bakıldığında, ortada kaybolmuş bir varlıktan bahsetmek mümkün değildir" dedi ve bahsedilen döviz işlemlerinin, işlem platformları üzerinden o günkü piyasa koşulları ve fiyatları çerçevesinde gerçekleştirildiğini açıkladı.[7]

Siyasi partiler rezerv harcamalarını eleştirmek için "128 milyar dolar nerede?" kampanyasını başlattı. Kampanya kapsamında İstanbul, Bursa, Kırşehir ve Ardahan gibi illerde rezerv harcamalarına atıfta bulunan afişler asıldı. Nisan 2021'de CHP binalarına asılan “128 milyar dolar nerede?” yazılı afiş ve pankartlar savcılık talimatıyla polis tarafından vinçlerle gece saatlerinde indirildi.[8] Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan açıklamaya göre Beylikdüzü ilçesinde bir siyasi parti ismi ve logosuyla ilan ve reklam panolarına asılan afişlerin içeriğinin, TCK'nin 299. maddesi uyarınca "Cumhurbaşkanına hakaret" suçunu oluşturduğu öne sürülerek soruşturma başlatıldı.[9] Olaya tepki çekmek adına 128 milyar dolara neler yapılabileceği gösteren bir site kuruldu.[10]

Rezerv harcamaları Demokrasi ve Atılım Partisi Genel Başkanı Ali Babacan tarafından da eleştirildi ve eski Merkez Bankası başkanı Naci Ağbal'ın rezerv kaybı ile ilgili araştırma talimatı verdiği için alındığını öne sürdü.[11] Merkezi Londra'da bulunan uluslararası haber ajansı Reuters'a Nisan 2021'de rezerv harcamaları ve merkez bankası ile ilişkili 6 anonim kaynak açıklama yaptı. Üç farklı kaynağın aktardığına göre Şubat ayında Ağbal'ın Erdoğan'ın izni ve bilgisi dahilinde Albayrak tarafından şeffaf olmayan bir süreçle 2019'dan itibaren TL'nin değerini korumak adına satılmış olan toplam 130 milyar dolarlık MB kaynağına ilişkin inceleme başlatmak istemesi sonucunda bakanlık görevi sonlandırıldı.[12]

TRT Haber kanalında AKP'nin 128 milyar dolar iddialarına verdiği "CHP'nin yalan stratejisi" isimli videolu yanıtın yayınlanması, bir devlet kurumunun tarafsızlığı çiğnemesi konusunda tepki çekti.[13][14][15]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Staff, Reuters (5 Kasım 2020). "Goldman Sachs: Turkey FX interventions top $100 billion year-to-date". Reuters (İngilizce). Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  2. ^ "'128 milyar dolar nerede' pankartları dünya gündeminde". www.sozcu.com.tr. 14 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  3. ^ "Cumhurbaşkanı Erdoğan: 128 milyar dolar iddiası baştan sona yanlış". euronews. 21 Nisan 2021. 21 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2021. 
  4. ^ "128 milyar dolar tartışması: Nasıl başladı? Rezervler ne durumda?". gazeteduvar.com.tr. 14 Nisan 2021. 14 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  5. ^ Duvar, Gazete (6 Şubat 2021). "'128 milyar dolar' sorusuna 3,5 ayda 5 farklı cevap". https://www.gazeteduvar.com.tr/128-milyar-dolar-sorusuna-35-ayda-5-farkli-cevap-haber-1524101. 1 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2021.  |çalışma= dış bağlantı (yardım)
  6. ^ "Erdoğan kafaları karıştırdı". odatv. 1 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2021. 
  7. ^ "'128 milyar dolar nerede?' sorusuna Merkez Bankası Başkanı'ndan yanıt". www.ntv.com.tr. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  8. ^ "Turkish Police Rip Down '$128 Billion' Party Banners in Lira Row". Bloomberg.com (İngilizce). 14 Nisan 2021. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  9. ^ "'128 milyar nerede?' afişlerine 'Cumhurbaşkanına hakaret' soruşturması". euronews. 10 Nisan 2021. 10 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  10. ^ "128 milyar dolar afişlerinden sonra interaktif internet sitesi kuruldu". euronews. 15 Nisan 2021. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  11. ^ "Babacan: Merkez bankasının 130 milyar dolarlık rezervini tükettiler". euronews. 23 Mart 2021. 23 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  12. ^ ""Ağbal eritilen 130 milyar doları soruşturduğu için görevden alındı"". euronews. 31 Mart 2021. 31 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  13. ^ "TRT Haber'in Youtube'daki ""128 milyar dolar nerede?" sorusuna AK Parti'den videolu yanıt" isimli videosu". "128 milyar dolar nerede?" sorusuna AK Parti'den videolu yanıt. TRT Haber - YouTube. 21 Nisan 2021. Erişim tarihi: 30 Aralık 2021. 
  14. ^ "CHP'yi hedef alan kurguyu yayınlayan TRT'ye sert tepki". www.cumhuriyet.com.tr. Erişim tarihi: 30 Aralık 2021. 
  15. ^ "TRT, CHP'yi hedef gösteren propaganda videosuna imzasını attı: 128 milyar doları sormak yalan söylemekmiş!". Sendika.Org. 22 Nisan 2021. Erişim tarihi: 30 Aralık 2021.