Şerefname

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Şerefname Kürt sülalelerinin ayrıntılı tarihçesidir. Şeref Han tarafından 1597 tarihinde Farsça olarak kaleme alınmıştır.[kaynak belirtilmeli] Kürt tarihine ilişkin en önemli özgün kaynaklardan biridir.[kaynak belirtilmeli]

Şeref Han, Bitlis emiri Şemseddin Han'ın oğlu, Osmanlılarla 1514'te ittifak andlaşmasını imzalayan ve Bitlis'teki Şerefiye Camii'ni inşa ettiren 4. Şeref Han'ın torunudur.[kaynak belirtilmeli]

Şeref Han

Bölümleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Şerefname kitabının Kürt hanedan ve beyliklerini konu alan cildi, giriş kısmı ile birlikte toplam beş bölümden oluşmaktadır:

Yayınlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Şerefname’nin yazımı 1597 yılında tamamlanmış olup, birçok hükümdar ve emir kâtibi tarafından çoğaltılmış ve çeşitli dillere tercüme edilmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Kitabın yazar tarafından istinsah edilmiş özgün elyazması Oxford'da Bodleian Kütüphanesi'ndedir. Bu nüsha, 20 tane renkli minyatür içermektedir. 1599 tarihli bir nüsha St. Petersburg’da bulunmaktadır. Türkiye kütüphanelerinde de çok sayıda elyazması nüshası bulunmaktadır.[1]

1860'ta [[Rusça|Rusça[kaynak belirtilmeli]]], 1868'de Fransızca çevirisi yayımlanmıştır.[kaynak belirtilmeli] Muhammed Ali Avni'nin Arapça çevirisi 1958-1962'de Kahire'de iki cilt olarak basılmıştır.[kaynak belirtilmeli]

İlk Türkçe tercüme 1669'da, Şerefname’nin tamamlanmasından 68 yıl sonra, Şerefhan'ın torunlarından Muhammed Bey tarafından yapılmıştır.[1] 1684'te ise Palu beyi Yansür Bey'in yanında görev yapan Şem'i tarafından "Terceme-i Tevarih-i Şeref Han" adıyla Osmanlı Türkçesine çevrilmiştir.[kaynak belirtilmeli] Şemi bu çeviriye Palu ve Eğil beylerinin yaklaşık bir asırlık tarihçesini de eklemiştir.[2]

Şerefname'nin günümüz Türkçesine ilk çevirisi ise 1971 yılında Mehmet Emin Bozarslan tarafından yapıldı.[kaynak belirtilmeli] Celal Kabadayı tarafından yapılan bir çeviri 2007'de Yaba Yayınları tarafından basılmıştır.[kaynak belirtilmeli]

Şerefname'nin bilinen ilk Kürtçe çevirisi, 1858 yılında Tevarîxî Qedîmî Kurdistan (Kürdistan’ın Kadim Tarihi) adıyla Mela Mehmûdê Bazîdî tarafından yapılmıştır.[3] Şerefname'nin Ziya Avcı tarafından yapılan Kürtçe çevirisi ise 2007 yılında Avesta yayınları tarafından yayınlanmıştır.[kaynak belirtilmeli]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c Sönmez, Vecihi (2017), "Şerefhan el-Bitlisi ve Şerefnamesi", Sahn-ı Semân’dan Dârülfünûn’a Osmanlı’da İlim ve Fikir Dünyası (Âlimler, Müesseseler ve Fikrî Eserler) - XVI. Yüzyıl.
  2. ^ Terceme-i Tevarih-i Şerefhan, Mütercim: Şemî, Hazırlayan: Adnan Oktay, Nûbihar, 2016.
  3. ^ Kawa Nemir, "Kürtçe ve Çeviri", Kurdilit 21 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (erişim: 28.04.2022)