Şark Ekspresinde Cinayet (film, 1974)

Şark Ekspresinde Cinayet

Murder on the Orient Express
"Şark Ekspresinde Cinayet" filminin sinema afişi
Yönetmen	Sidney Lumet
Senaristler	Paul Dehn Agatha Christie'nin romanından
Yapımcılar	John Brabourne Richard B. Goodwin
Başroller	Albert Finney Lauren Bacall Ingrid Bergman Sean Connery
Görüntü yönetmeni	Geoffrey Unsworth
Kurgucu	Anne V. Coates
Besteci	Richard Rodney Bennett
Renk süreci	Renkli (Technicolor)
Yapım şirketleri	G.W. Films EMI Films
Dağıtım şirketi	Paramount Pictures
Çıkış tarihleri	24 Kasım 1974 ABD Ocak 1977, Türkiye (As Sineması)
Süre	128 dakika
Ülke	İngiltere
Diller	İngilizce, Türkçe, Fransızca Almanca, İtalyanca, İsveççe
Hasılat	$35,7 (1975'e kadar ABD)

Şark Ekspresinde Cinayet, 1974 Birleşik Krallık yapımı dedektif filmidir. Özgün adı Murder on the Orient Express olan film Ocak 1977'de Türkiye'de sinemalarda gösterime girmişti. Film sonraki yıllarda Türkiye'deki bazı televizyon kanallarında Doğu Ekspresinde Cinayet adı ile de gösterilmiştir.

Agatha Christie'nin aynı adlı romanından senaryosunu Paul Dehn'in yazdığı filmi Sidney Lumet yönetmiştir. Müziklerini Richard Rodney Bennett'in yaptığı filmin görüntü yönetmeni Geoffrey Unsworth'tur. Filmde çok geniş bir oyuncu kadrosu rol almıştır. Filmin bazı bölümleri Türkiye'de çekilmiştir.

Film, ticari ve kritik bir başarıydı. 47. Akademi Ödülleri'nde altı dalda aday gösterildi: En İyi Erkek Oyuncu (Finney), En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu (Bergman), En İyi Uyarlama Senaryo, En İyi Orijinal Müzik, En İyi Sinematografi ve En İyi Kostüm Tasarımı. Bu adaylar arasında Bergman tek kazanan oldu.

Özet

1930'lu yıllarda İstanbul-Paris arasında sefer yapan ünlü Şark Ekspresi'nde bir cinayet işlenir.Amerikalı bir milyoner trende ölü bulunur.Trenin çok sayıdaki yolcusu arasında Belçikalı dedektif Hercule Poirot (Albert Finney) da vardır.Trenin kara saplanıp durması, Poirot'ya yerel yetkililer duruma el koymadan önce cinayeti çözmesi için birkaç saat zaman verecektir.

Oyuncu kadrosu

Dedektif Hercule Poirot (Albert Finney) bütün şüphelileri aynı vagonda toplamış, trende işlenen cinayeti aydıtlatmak üzere.

Aktör/Aktris	Rolü
Albert Finney	Hercule Poirot
Lauren Bacall	Mrs. Harriet Belinda Hubbard
Martin Balsam	Signor Bianchi
Ingrid Bergman	Greta Ohlsson
Jacqueline Bisset	Kontes Andrenyi
Jean-Pierre Cassel	Pierre Paul Michel
Sean Connery	Albay Arbuthnot
John Gielgud	Mr. Beddoes
Wendy Hiller	Prenses Dragomiroff
Anthony Perkins	Hector Willard MacQueen
Vanessa Redgrave	Mary Debenham
Rachel Roberts	Hildegarde Schmidt
Richard Widmark	Mr. Ratchett
Michael York	Kont Andrenyi
Colin Blakely	Mr. Cyrus Hardman
George Coulouris	Dr. Constantine
Denis Quilley	Antonio Foscarelli
Nubar Terziyan	Figürasyon

Film hakkında notlar

• Agatha Christie'nin (1891-1976) zekaya dayalı bol konuşmalı, bol karakterli romanlarının sinema uyarlamalarının yapılması her zaman çok zor olmuştur. Altından kalkılması zor sahne uyarlamaları ve çetrefilli polisiye filmlerinin ustası Sidney Lumet bu girift Agatha Christie romanına sinemasal bir boyut katmayı başarıyor ve bu zorluğu yeniyor. Bu film uyarlaması eleştirmenlerce en iyi Agatha Christie uyarlaması olarak kabul edilir. Bu uyarlama aynı zamanda Agatha Christie'nin kitaplarını sinemalaştırmak isteyen ama cesaret bulamayanlar için de bir teşvik olmuştur. Nitekim bu filmden sonra birçok Christie uyarlaması gelmiştir.
• Agatha Christie filmle aynı adı taşıyan polisiye romanını 1934'te yazmıştı.
• Birçok romanında olduğu gibi, Agatha Christie'nin bu romanı da gerçekten olmuş bazı olaylara dayanmaktadır. Bu romandaki olaylar Amerikalı öncü havacı Charles Lindbergh'in çocuğunun kaçırılması olayı ile benzeşmektedir. Lindbergh 1927'de New York'tan Paris'e uçarak Atlantik Okyanusu'nu tek başına mola vermeden geçen ilk havacı olmuştu.
• Filmin başlangıcı Türkiye'de geçiyor. İlk sahneler, İstanbul Anadolu yakasındaki Salacak iskelesinde çekilmiş, Türk sinemasından bazı oyuncular da figüran olarak yer almışlardır. Söz konusu sahnede Nubar Terziyan, Vanessa Redgrave'e tespih satmaya çalışan satıcı olarak çok kısa bir süre gözüküyor. Bu sahne aynı zamanda Salacak İskelesi'nin ve semtin bir bölümünün 1970'lerdeki halini gösteren bir belge niteliği de taşıyor.
• Filmdeki Greta Ohlsson rolü için En iyi Yardımcı kadın oyuncu ödülü Ingrid Bergman'a verildiğinde, üçüncü Oscar'ını almak üzere sahneye gelen Bergman ödülü aldığı için özür dilemiş, ödülün aslında Day for Night's filmindeki performansı için Valentina Cortese'in hakkı olduğunu söylemiştir.

Yapım

Çekimler

Unsworth filmi Panavision kameralarla çekti. İç mekanlar Elstree Stüdyolarında çekildi. Dış çekimler daha çok 1973 yılında Fransa'da yapıldı ve Paris yakınlarındaki bir demiryolu atölyesi İstanbul istasyonunda duruyordu. Orta Avrupa'dan geçen trenin sahneleri, o zamanlar Pontarlier'den Gilley'e kadar yakın zamanda kapatılan demiryolu hattında Jura Dağları'nda, Montbenoît yakınlarındaki bir kesimde karda kalmış trenin sahneleri çekildi. Karla kaplı trenin planlanan çekiminden önceki haftalarda kar eksikliğine dair endişeler vardı ve büyük miktarda kar, kamyona önemli masraflar karşılığında planlar yapıldı. Ancak, çekimden önceki gece yoğun kar yağışı fazladan karı gereksiz hale getirdi (tıpkı kar yüklü yedek kamyonların kendilerinin karda sıkışması gibi).

Sahnelerin çekildiği lüks yemek vagonu günümüzde Yunanistan'ın Selanik kentindeki OSE müzesindedir. Yerel makamlar, treni yakın gelecekte Balkanlar'da turistlerin kullanımına açacak şekilde yeniden düzenlemeyi planlıyor.

Filmin ödülleri

Oscar ödülleri

Kazandı
Ödül	Kişi
En iyi Yardımcı Kadın Oyuncu	Ingrid Bergman
Aday gösterildi
En İyi Erkek oyuncu	Albert Finney
En İyi Görüntü Yönetmeni	Geoffrey Unsworth
En İyi Kostüm Tasarımı	Tony Walton
En İyi Orijinal Müzik	Richard Rodney Bennett
En İyi Senaryo Uyarlaması	Paul Dehn

Dış bağlantılar

• IMDb'de Şark Ekspresinde Cinayet
• Allmovie.com'da "Murder on the Orient Express" 19 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

"Şark Ekspresinde Cinayet" filminde, Şark Ekspresi'nin Wagons-Lits'ye ait "Calais" vagonunda filmin karakterlerinin oturma plânı.