Şaduf

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Tuhala, Estonya'da Shaduf .
Baidivka, Ukrayna 'da shaduf .

Şaduf, seren[1] veya tapındırık, bir su aracıdır. Alet, MÖ 3000'den beri Mezopotamyalılar tarafından[2], MÖ 2000'de Antik Mısırlılar tarafından[3] ve daha sonra Minos Uygarlığı, Çin (MÖ 1600) tarafından sulamada kullanılan bir kaldıraç mekanizmasına sahip erken vinç benzeri bir alettir.[4] Sulama, havzaları, hendekleri, duvarları, kanalları ve su yollarını kullanarak ekinleri sulamanın bir yoludur. Shadoof nehir veya gölden karaya veya başka bir nehir veya göle suyu kaldırmak için kullanıldı. Ucuna kova takılı uzun bir direğe benzer.[5] Hala Afrika ve Asya'nın birçok bölgesinde kullanılır ve Hindistan'ın kırsal bölgelerinde, Ganj ovasının "dhenki" olarak adlandırıldığı Bhojpuri kuşağında olduğu gibi çok yaygındır.

Shadoof, boyunun bir ucundan yaklaşık beşte biri kadar uzaklıkta uzun bir direk veya dal asılı dik bir çerçeveden oluşur. Bu kutbun uzun tarafının ucunda bir kova, deri bir çanta veya bitüm kaplı kamış bir sepet asılıdır. Kova, bazen düzgün olmayan bir tabana veya derinin üst kısmı açılabilen bir parçaya sahip şekilde birçok farklı tarzda yapılabilir. Bu, suyun elle boşaltması yerine anında dağıtılmasını sağlar. Kısa uç, levyenin karşı kuvveti olarak iş gören bir ağırlık (kil, taş veya benzeri) taşır. Doğru dengelendiğinde, karşı ağırlık yarım dolu kovayı destekler böylece boş kova az bir kuvvetle aşağıdaki suya doğru bırakılır ama dolu kova gene aynı az kuvvetle yukarı çekilir.

Neredeyse zahmetsiz bir batırma ve çıkarma hareketiyle, su geçirmez kap su kütlesinden (tipik olarak bir nehir veya göl) karaya veya başka bir su kütlesine su taşımak için kullanılır. Her hareketin sonunda, su, sulama hendekleri boyunca suyu istenen yöne taşıyan su kanallarına boşaltılır.

İsimlendirme[değiştir | kaynağı değiştir]

Seren, Arapça'da شادوف (šādūf); İngilizce'de swape[6], counterpoise lift, well pole, well sweep veya sweep;[7] Çince'de ise Jiégāo olarak adlandırılır. Alet Macaristan'ın Büyük Ovaları'nda yaygın olarak kullanılır, burada "gémeskút" olarak bilinir (anlamı: "heron kuyuları") ve bölgenin sembolü olarak kabul edilir.[8] Serenin Antik Yunanca'da adı kēlōn (Modern Yunancaκήλων) veya kēlōneion (Modern Yunancaκηλώνειον) olup, bu terim לוןילון şekliyle Talmud İbranicesi'ne alıntılanmıştır.[9]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Instanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü dergisi", 1-6. sayılar. Instanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü. 1951. s. 27. 
  2. ^ S. A. Paipetis; Marco Ceccarelli (25 Mayıs 2010). The Genius of Archimedes -- 23 Centuries of Influence on Mathematics, Science and Engineering (İngilizce). Springer Science & Business Media. ISBN 9789048190911. 
  3. ^ Graham Faiella (15 Ocak 2006). The Technology of Mesopotamia (İngilizce). The Rosen Publishing Group, Inc. ISBN 9781404205604. 
  4. ^ Yannopoulos (2015). "Evolution of Water Lifting Devices (Pumps) over the Centuries Worldwide". Water. 7 (12). ss. 5031–5060. 
  5. ^ https://www.amazon.com/The-Penguin-History-World-Edition/dp/1846144434.  Eksik ya da boş |başlık= (yardım)
  6. ^ "Definition of "Swape"". Webster's Revised Unabridged Dictionary. MICRA Inc. 3 Ekim 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2007. 
  7. ^ Knight, Edward Henry. ''Knight's American mechanical dictionary''. Vol. 3. New York, Hurd and Houghton: Riverside Press, 1877. 2,468. Print.
  8. ^ Hortobágy National Park
  9. ^ wiktionary.org/wiki/קילון