Şadıllı

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Şadıllı Türkmen Aşireti[1][2][3] Türkiye'nin Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Akdeniz bölgelerinde, İran ve Azerbaycan'da mensupları bulunmakla birlikte Safevi Türkmen Devletine destek verip devletin nüfusunu oluştur Türkmen aşiretlerden birisidir.[2][3] Türk asıllı bir aşiret olmakla beraber, Kürt asıllı olduğu iddiasının yalandan ibaret olduğunu bizzat aşiret mensuplarından olan Musa Anter ve Kemal Burkay adlı aşiret büyükleri ıspatlamışlardır.[2][4][5][6][1][7][5][7][8]

İddialar[değiştir | kaynağı değiştir]

Şadıllı Aşiretinin Soyunun Aslen Revvadilere Mensup Şeddadi Hanedanına Veya Selahaddin Eyyubi'nin Dedesi Şadii Bin Mervan'a Dayandırılır[6] Selahaddin Eyyubi Kürt Aşiretlerinden Revvadi Aşiretine Mensuptur

Göçler[değiştir | kaynağı değiştir]

Şadililerin Anadolu'ya olan göçleri, farklı tarihi olaylar sonucu olmuştur. Bunlardan ilki, Selçuklu birliklerinde yer alanlardır. İkinci bir göç, Moğol istilaları sonucunda (1230′lu yıllarda ve sonrasında) olmuştur. Üçüncü bir göç, Şadıllı aşiretinin Alevi mensupları, Safevi devletinin kuruluşunda önemli bir rol oynamıştır. Böylece İran'a göç edenler olmuştur. Safevi şahları, muhafız alaylarına bu aşiretlerden asker alımı yapmıştır. Şah İsmail, Şah Tahmasp ve Şah Abbas zamanında İran içlerine ve Horasan bölgesine göçler olmuştur.

Bilinen son göç, 1829 yılında Kafkasya'nın bütünüyle Rus işgaline girmesinde ve sonrasında yapılan reformlar neticesinde yerlerinde edilenlerin zamanla Osmanlı Ülkesi'ne sığınmaları ile olmuştur. Günümüzde Erzincan, Tunceli, Erzurum, Sivas, Gümüşhane, Bingöl, Elazığ ve Maraş kentlerinde yerleşik olan Şadililer, yoğunluklu olarak bu son göç dalgası ile Anadolu'ya göç etmiş olanlardır. Daha önceki yüzyıllarda gelenler, Batı Anadolu'nun farklı kentleri dahilinde iskan etmektedirler; ancak bunlardan çok azı, tarihleri ile kendilerini özdeşleştirmektedirler.

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Şadıllılar Sünni, Alevi ve Caferi mezhebine mensupturlar. Sünni mezhebinden olanların çoğunluğu Şafii'dir. Belirli bir kısmı ise Hanefi'dir. Örneğin, Karakoçan ilçesi'nde yaşayan Şadıllılar'ın bir kısmı Hanefi mezhebindendir. Dersim, Bingöl, Adana(Tufanbeyli), Maraş(Göksun ve Afşin), Sivas, Gümüşhane ve Erzincan illerindeki Şadıllıların tamamı ve Erzurum ve Elazığ'da bulunan Şadıllıların bir kısmı ise Alevidirler. İran ve Azerbaycan'da yaşayan Şadılların büyük bir kısmı Caferidir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İoannis Skilicis, Tarihin Özeti (Σύνοψις Ἱστοριῶν) (Abul-Aswar ile Bizans İmparatorluğu arasındaki ilişkilere dair)
  • Ahmad bin Lütfullah (Münnecimbaşı), Cema al-Duwal (daha önceki tarihi kaynaklara dayalı, 17. yy.da Arapça yazılı bir kitap)
  • Osmanlı Tahrir Defteri

Bibliografya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • V. Minorsky: Studies in Caucasian History (London 1953)(oldukça ayrıntılı)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Ali Rıza Özdemir. "Kayıp Türkler, Etnik Coğrafya Bakımından Kürtleşen Türkmen Aşiretler". Sayfa 266. kripto. 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020. 
  2. ^ a b c Golden,Türk halkları Tar. Giriş. Çeviren, Osman Karatay Ankara 2002, s. 321
  3. ^ a b Tarihçi Yazar; Ali Rıza Özdemir "Şadıllı Aşireti, Safevi Türkmen halkını oluşturan Türkmen boylarsan birisidir", Şahnâme Menkıbesi - Safeviler / Kızılbaş Türkmen Devleti ve Anadolu Alevilerin rolü
  4. ^ "Musa Anter ve Kemal Burkay Kürt değil, Türkmen çıktı". Prof. Dr. Alemdar Yalçın’ın koordinatörlüğündeki 12 kişilik ekibin Osmanlı tapu tahrir kayıtları ve mühimme defterlerinde (Divan-i Hümayun toplantılarının kayıtları) rastladıkları en ilginç ayrıntı, Türkmen aydınlar Musa Anter’in aşireti Anter aşireti ve Kemal Burkay’ın aşireti Şadıllı aşiretinin Türkmen orijinli olduğu. Hürriyet. 23 Ağustos 2009. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020. 
  5. ^ a b Kennedy, Hugh (2015). "The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East from the Sixth to the Eleventh Century". Routledge. 22 Mart 2020 tarihinde kaynağından "The%20Kurdish%20dynasties%20which%20emerged%20in%20the%20second%20half"&f=false arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2020. 
  6. ^ a b "ŞADİ AŞİRETİ - Şadi Aşireti hakında"". 
  7. ^ a b "Eski Bir Haritada Kürt Aşiretleri". ŞADİLLİ AŞİRETİ Yerleşim Alanı Güneyi ve Karkaşan Gediği Güneydoğusundan İç Kesimler Boyunca KASKANLI AŞİRETİ (Toprakkale’den Daha da İç Kesimlere). 30 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020. 
  8. ^ Faik Bulut (Kasım 2013). "Dersim Raporları" (PDF). AŞİRETLER, VAZİYETLERİ, ÖRFÜ ADETLERİ. Evrensel Basım Yayın. s. 142. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020.