İzmir-Eğirdir Demiryolu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
İzmir-Alsancak–Eğirdir Demiryolu
Genel bilgiler
Sistem TCDD
Durum İşletmede
Bölge 3. Bölge
Terminal Alsancak Garı
Bozanönü Tren İstasyonu (Günümüzde)
Eğirdir Garı (Eskiden)
İstasyonlar 81 (Faal)
129 (Toplam)
Rotalar 2 (Alsancak–Selçuk)
1 (Selçuk–Eğirdir)
Website http://www.tcdd.gov.tr
İşletim
Açılış 1 Temmuz 1866[1] (Alsancak-Aydın)
Sahibi TCDD
İşletmeci(ler) TCDD Taşımacılık
Depo Merkezleri Alsancak Garı
Söke Garı
Denizli
Teknik
Hat uzunluğu 470,300 km (292,2 mi) (İzmir-AlsancakTorbalıOrtaklarGoncalıSütlaçGümüşgünBozanönüEğirdir - Ana Hat)
62,913 km (39,1 mi) (Torbalı–ÇatalÖdemişÖdemiş-Şehir)[2]
8,657 km (5,4 mi) (Çatal–Tire)[3]
22,012 km (13,7 mi) (Ortaklar–Söke)[4]
9,409 km (5,8 mi) (Goncalı–Denizli)[5]
30,225 km (18,8 mi) (Sütlaç–Çivril)[6]
23,910 km (14,9 mi) (Gümüşgün–Burdur)[7]
13,360 km (8,3 mi) (Bozanönü–Isparta)[8]
Hat açıklığı 1435 mm
Elektriklenme 25 kV AA Katener (Alsancak–Selçuk)
Rota sayısı 2 (Alsancak–Selçuk)
1 (Selçuk–Eğirdir)
Rota haritası

İzmir-Alsancak–Eğirdir Demiryolu, Türkiye'nin güneybatısında bulunan TCDD'ya ait ana demiryolu hattıdır. Hat, İzmir-Alsancak Garı'ndan Isparta-Bozanönü Tren İstasyonu'na kadar uzanmaktadır. Hattın Bozanönü'nden Eğirdir Garı'na uzanan 31.368 km.lik kısmı 2003 yılında kapatılmıştır. Hat üzerinde TCDD Taşımacılık tarafından işletilen bölgesel trenler ile Tire, Ödemiş, Söke, Nazilli ve Denizli'ye yolcu taşıma hizmeti verilmektedir.

İzmir (Alsancak)–Eğirdir Demiryolu

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

22 Eylül 1856'da, Osmanlı İmparatorluğu tarafından İzmirAydın arasında bir demiryolu hattı inşa etmesi için bir İngiliz şirketi olan Ottoman Railway Company'ye (TürkçeOsmanlı Demiryolu Şirketi; rapor işareti: ORC) imtiyaz verildi. ORC demiryolu hattının ilk kısmı olan AlsancakGaziemirSeydiköy arasını 1858'de hizmete açtı. Böylece Türkiye'deki ilk demiryolu hattı hizmete girmiş oldu. ORC'nin yaşadığı mali sorunlar nedeniyle demiryolu hattının kalan kısmının inşaatı ilerleyen yıllarda kısmen yavaşlasa da 1866 yılında hat tamamlandı. Açılış treni büyük bir törenle 1 Temmuz 1866'da İzmir'den Aydın'a ulaştı.[1]

ORC, 1881 yılında demiryolunu Denizli'ye uzatmak için Osmanlı hükûmetinden yeni bir imtiyaz aldı. Demiryolu hattında yeniden inşaat başladı ve aynı yıl Kuyucak'a, 1882'de ise Sarayköy'e ulaştı. İnşaat işlerindeki kısa süreli bir gecikmenin ardından demiryolu hattı 1889'da Denizli ve Dinar'a ulaştı. ORC, demiryolu hattını Alman kontrolündeki Bağdat Demiryolu'na rakip olabilmek için İç Anadolu ovasındaki Konya'ya uzatmayı planlıyordu. Bu amaçla demiryolunu daha doğuya genişletti ve 1912'de Eğirdir'e ulaştı. Ancak zayıf planlama ve I. Dünya Savaşı'nın başlaması sebebiyle tüm demiryolu inşaatları durdu. Savaş süresince demiryolu hattına Osmanlı hükûmeti tarafından el konuldu ve askeri birliklerin nakli için kullanıldı. ORC savaştan sonra demiryolu hattının kontrolünü tekrar eline aldı ve 1935'te TCDD tarafından satın alınıp tasfiye edilinceye kadar da elinde tuttu.

ORC'nin işlettiği demiryolu hattı TCDD tarafından devralındıktan sonra hattın adı İzmir–Eğirdir Demiryolu olarak değiştirdi ve hattın sorumluluğu 3. Bölge ve 7. Bölge müdürlüklerine verildi. İzmir-Eğirdir Demiryolu üzerinde inşa edilen Afyonkarahisar–Karakuyu, Sütlaç–Çivril, Gümüşgün–Burdur ve Bozanönü–Isparta hatları ile Afyonkarahisar, Çivril, Isparta ve Burdur'a demiryolu bağlantısı sağlanmıştır.

Demiryolunun banliyö hizmeti verilen AlsancakGaziemir arasındaki kısmı 1970'lerde çift hatta çıkarıldı. 2001 yılında ise AlsancakCumaovası arasındaki ksım elektrifikasyon işlemi gördü. 2006 yılında bu kısım İZBAN projesinin inşaatı için kullanıma kapatıldı. 2010 yılında İZBAN projesinin tamamlanmasıyla birlikte hat tekrar kullanıma açıldı. Şu an demiryolu hattı hem TCDD Taşımacılık hem de İZBAN tarafından ortak kullanılmaktadır.

Hattın kısımları ve açılma tarihleri[19][değiştir | kaynağı değiştir]

Güzergâh Mesafe Hizmete Giriş Yılı
İzmir-Alsancak GarıŞirinyerGaziemir 13,965 km 30 Ekim 1858
Gaziemir–Seydiköy[11] 1,400 km 30 Ekim 1858
Gaziemir–Torbalı 34,622 km 24 Aralık 1860
Torbalı–Selçuk 28,477 km 15 Eylül 1862
Selçuk–OrtaklarAydın Garı (Planlanan hattın sonu) 52,948 km 1 Temmuz 1866
Şirinyer–Buca[10] 2,400 km 18662008
Aydın–Kuyucak 56,932 km 1881
Kuyucak–Sarayköy 43,825 km 1 Temmuz 1882
Sarayköy–GoncalıSütlaçDinar 144,256 km 13 Ekim 1889
Goncalı–Denizli Garı[5] 9,409 km 13 Ekim 1889
Sütlaç–Çivril[6] 30,225 km 29 Aralık 1889 - Temmuz 1990[20]
Ortaklar–Söke Garı[4] 22,012 km 1 Aralık 1890
Dinar–GümüşgünBozanönüEğirdir Garı 95,275 km 1 Kasım 1912
Torbalı–BayındırÇatalÖdemiş Garı[2] 61,673 km 1912
Çatal–Tire Garı[3] 8,657 km 1912
Bozanönü-Isparta Garı[8] 13,683 km 25 Mart 1936
Gümüşgün–Burdur Garı[7] 23,910 km 1 Ekim 1936
Ödemiş–Ödemiş Şehir Garı[2] 1,535 km ?

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "ORC History". Trains of Turkey. 31 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ a b c d Torbalı–Çatal–Ödemiş Şube Demiryolu
  3. ^ a b c Çatal-Tire Şube Demiryolu
  4. ^ a b c Ortaklar-Söke Şube Demiryolu
  5. ^ a b c Goncalı-Denizli Şube Demiryolu
  6. ^ a b c Sütlaç-Çivril Şube Demiryolu
  7. ^ a b c Gümüşgün-Burdur Şube Demiryolu
  8. ^ a b c Bozanönü-Isparta Şube Demiryolu
  9. ^ http://www.tcdd.gov.tr/uploads/demiryoluharitasi.jpg
  10. ^ a b Buca Şube Demiryolu
  11. ^ a b Gaziemir-Seydiköy Şube Demiryolu
  12. ^ Basmane-Tire Bölgesel Treni
  13. ^ Basmane-Ödemiş Bölgesel Treni
  14. ^ "Çamlık Buharlı Lokomotif Müzesi (Eski ve Yeni Hat)". Erişim tarihi: 2015-12-22. 
  15. ^ "Selçuk-Ortaklar Demiryolu". Erişim tarihi: 2015-12-22. 
  16. ^ "Ortaklar-Söke Şube Demiryolu". Erişim tarihi: 2015-12-22. 
  17. ^ Sümerbank Şube Demiryolu
  18. ^ Afyonkarahisar-Karakuyu Demiryolu
  19. ^ Robinson, ss.50-55.
  20. ^ Robinson, s.54

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]