İçeriğe atla

İstanbul Onur Yürüyüşü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
2008'deki Onur Yürüyüşünden bir görüntü.
2011'deki Onur Yürüyüşünden bir görüntü.

Istanbul Onur Yürüyüşü, 2003 yılından bu yana Türkiye’nin en büyük kenti İstanbul’da düzenlenen bir Onur yürüyüşü ve LGBTİ+ gösterisidir. Katılımcılar geleneksel olarak Taksim Meydanı’nda toplanmakta ve buradan İstiklal Caddesi boyunca yürümektedir. Etkinlik, çoğunluğu Müslüman olan ülkeler arasında düzenlenen ilk ve en büyük LGBTİ+ organizasyonlarından biri olarak tanımlanmıştır. İlk kez 2003'te yaklaşık otuz kişi tarafından düzenlenen yürüyüş, Haziran ayının son pazarı yapıldı. 2010'da katılımcısı beş bin kişiye ulaşan yürüyüş, 2011'de on bin kişiye ulaşmıştır: Balkanlar'da ve Türkiye'de düzenlenen en büyük onur yürüyüşüdür.[1][2][3][4] Yürüyüş 2013'te, Gezi Parkı olaylarının da etkisiyle 100.000 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi.[5] 2014'teki yürüyüşte katılımcı sayısı on binlerle ifade edilmektedir.[6]

28 Haziran 2015'e denk gelen on üçüncü yürüyüş, İstanbul Valiliği'nin engeliyle karşılaştı. Yürüyüşün Ramazan ayına denk gelmesi nedeniyle kutlamalar engellenmek istenince polis, İstiklal Caddesi'ne girişi yasaklayarak kutlamalara katılanları dağıtmak için tazyikli su, biber gazı ve plastik mermi kullandı. Kaos GL editörü Yıldız Tar, polislerin LGBTİ bireylere karşı homofobik küfürler ettiğini söyledi. Yürüyüşe katılan CHP İstanbul Milletvekili Mahmut Tanal ve HDP İstanbul Milletvekili Filiz Kerestecioğlu, barışçıl gösterilerin engellenmesine yaptıkları açıklamalarla tepki gösterdi.[7] Polisin müdahalesi iki kişinin yaralanmasına sebep oldu ve bir kişi gözaltına alındı.[8] 26 Haziran 2016'da düzenlenmesi planlanan 14. Onur Yürüyüşü'ne İstanbul Valiliği tarafından paylaşılan bir açıklamayla izin verilmedi ve bir önceki hafta gerçekleşen Trans Onur Yürüyüşü'ne de polis müdahalesi gerçekleşti.

2019 yılında İstanbul Valiliği, güvenlik ve kamu düzeni gerekçelerini ileri sürerek İstanbul LGBTİ+ Onur Yürüyüşü’nü bir kez daha yasakladı.[9] Bunun üzerine muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi Sezgin Tanrıkulu, Türkiye cumhurbaşkanı yardımcısı Fuat Oktay’a yazılı soru önergesi vererek İstanbul Onur Yürüyüşü’nün hangi gerekçeyle yasaklandığını sordu. Tanrıkulu ayrıca, iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP)’nin görev süresi boyunca son 17 yılda nefret söylemi ve ayrımcılık sonucunda kaç LGBTİ+ bireyin hayatını kaybettiğini de gündeme getirdi.[10][11]

29 Haziran 2019 tarihinde yüzlerce kişi yasağa rağmen bir araya gelerek yürüyüş gerçekleştirmek istedi; polis müdahalesinde göz yaşartıcı gaz, biber gazı, plastik mermi ve kalkanlar kullanıldı.[12]

COVID-19 pandemisi nedeniyle 2020 yılında İstanbul Onur Haftası ve yürüyüşü büyük ölçüde çevrim içi etkinlikler şeklinde düzenlendi. Bununla birlikte bazı aktivistler, 2003 yılındaki ilk yürüyüşün son noktası olan Mis Sokak’ta sembolik bir araya gelme gerçekleştirdi.[13]

Basın ve Medya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Onur etkinlikleri, Türkiye'nin mevcut en itibarlı gazetesi[14] olarak kabul edilen Cumhuriyet tarafından açık biçimde desteklenmekte olup, geçmişte bu destek eskiden bağımsız gazete, Hürriyet tarafından da verilmiştir. Bu gazeteler yalnızca haber metinleri yayımlamakla kalmamış; köşe yazıları, foto galeriler ve başyazılar aracılığıyla hem etkinlikleri hem de Türkiye’deki LGBTİ+ topluluğunu ilgilendiren daha geniş hak ve özgürlük tartışmalarını kamuoyuna taşımıştır.[15][16] Benzer yayın politikalarına sahip diğer gazete ve medya kuruluşları da Onur yürüyüşlerine düzenli biçimde yer vermiştir.

Televizyon alanında ise ana akım medya çoğu zaman LGBTİ+ konularına mesafeli yaklaşmış olmakla birlikte, CNN Türk ve NTV gibi kanallar tarihsel olarak İstanbul Onur Yürüyüşü ve dünyadaki diğer Onur yürüyüşlerine ilişkin haberler yayımlamıştır.[17][18] Bu yayınlar canlı bağlantılar, röportajlar ve yürüyüşlere ilişkin görsel belgeler içermiştir. Ancak Türkiye'de demokratik gerileme süreci ve çok sayıda büyük medya kuruluşunun hükûmete yakın gruplar tarafından satın alınmasının ardından, Onur etkinliklerine yönelik açık ve sürekli medya görünürlüğü azalmış; yalnızca sınırlı sayıda medya kuruluşu bu etkinlikleri düzenli olarak haberleştirmeye devam etmiştir.[19][20]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Tahaoğlu, Çiçek (27 Haziran 2011). "19. LGBTT Onur Haftası, Onur Yürüyüşü ile Sona Erdi". Kaos GL. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2011.
  2. ↑ "Stonewall'dan Bugüne". Kaos GL. 24 Haziran 2011. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2011.
  3. ↑ "Homosexuals demand rights at Istanbul's Gay Pride March" (İngilizce). Hürriyet Daily News. 27 Haziran 2011. 7 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2011.
  4. ↑ "İstiklal Caddesi 10 bin renk!". NTMSNBC. 27 Haziran 2011. 6 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2012.
  5. ↑ "Vandaag in beeld" (Felemenkçe). De Telegraaf TV. 28 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2013.
  6. ↑ "İstanbul'da kitlesel 'Onur Yürüyüşü'". BBC. 30 Haziran 2014. 7 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2014.
  7. ↑ "Onur Yürüyüşü'ne polis saldırısı!". BirGün. 28 Haziran 2015. Erişim tarihi: 28 Haziran 2015.
  8. ↑ "Taksim'de 'Onur Yürüyüşü'ne biber gazı ve plastik mermi". Radikal. 28 Haziran 2015. 29 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2015.
  9. ↑ "Authorities block Pride March in second Istanbul location". Ahval. 12 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2019.
  10. ↑ "CHP MP SEZGİN TANRIKULU: 'On What Grounds is Pride Parade not Permitted?'". Bianet - Bağımsız İletişim Ağı. 2019. 29 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
  11. ↑ "Turkish opposition deputy questions gov't over banning pride marches". 2019. 12 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
  12. ↑ "Istanbul police use tear gas to disperse gay pride march". DW. 30 Haziran 2019. 18 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
  13. ↑ "A Step-by-Step Account of the Istanbul Pride: A Rebellion's Brief History". Heinrich-Böll-Stiftung Istanbul. 2022.
  14. ↑ "Newspaper of record". Wikipedia. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
  15. ↑ "21. İstanbul LGBTİ+ Onur Yürüyüşü'ne müdahale: Boyun eğmeyeceğiz". Cumhuriyet. 18 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
  16. ↑ "İstanbul LGBT yürüyüşü (foto galeri)". Hürriyet. 3 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
  17. ↑ "Onur Yürüyüşü'ne polis müdahalesi". CNN Türk. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
  18. ↑ "4. Trans Onur Yürüyüşü (foto galeri)". NTV. 23 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
  19. ↑ "Valilikten Onur Yürüyüşü önlemleri: Beşiktaş'taki iki iskele kapatıldı". T24. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
  20. ↑ "Hürriyet'teki operasyonun perde arkası". Deutsche Welle Türkçe. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta İstanbul Onur Yürüyüşü ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=İstanbul_Onur_Yürüyüşü&oldid=38260512" sayfasından alınmıştır