İran Halkın Fedaileri Gerillaları Örgütü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Kısaca Halkın Fedaileri de denir (Farsça: سازمان چريکهای فدايي خلق ايران Sazaman-e Cherikha-ye Feda'i Chalq-e Iran) Pehlevi rejimine karşı 1971 yılında İran'da kurulmuş Marksist - Leninist iddialı örgüt. Grup Şah Muhammed Rıza Pehlevi hükümetini devirmek amacıyla kuruldu ve 1979 devriminden sonra İran İslam Cumhuriyeti'ni devirmek için mücadelesine devam etti.

Örgüt, daha küçük olan iki grubun, Cezani-Zarifi grubuyla, Ahmadzadeh-Puyan-Meftahi grubunun birleşmesi sonucu ortaya çıktı. Cezani-Zarifi grubunun üyeleri eski Tudeh Partisi gençlik örgütü üyelerinden oluşuyordu. Ahmadzadeh-Puyan-Meftahi grubunun üyeleri ise ağırlıklı olarak Ulusal Cephe ve bağlı örgütlerden geliyorlardı. Kısa süre sonra Jazani grubu Gilan bölgesi ormanlarında gerilla savaşımı başlattı. Gerilla grubunun yakalanması ve üyelerinin öldürülmesinin ardından iki grup resmen birleşti ve İran Halkın Fedaileri Gerillaları Örgütü ortaya çıktı.

Örgütün ilk toplantısı Bijan Cezani ve izleyicileri tarafından 1963 yılında gerçekleştirildi. İran'daki güçlü amerikan etkisinin ve ilerici muhaliflere karşı yürütülen baskının barışçıl eylem yöntemlerini tamamen işlevsiz kıldığı sonucuna ulaştılar.

Silahlı mücadele bu nedenle kurtuluş için tek yol olarak görülüyordu. 1971-1979 arasındaki dönemde, Fedaian hareketi Şah rejiminin muazzam bir baskısıyla karşılaştı. Yaklaşık 300 Fedaian üyesi rejim tarafından öldürüldü. Bu dönemde örgütün liderlerinin büyük bölümü yakalandı ve öldürüldü.

İHFGÖ (İran Halkın Fedaileri Gerillaları Örgütü) birçok iç bölünme yaşadı.

Bölünmeler ve Halkın Fedaileri Gerillaları Örgütünden kaynaklanan gruplar[değiştir | kaynağı değiştir]

1979'da Eşref Dehgani İHFGÖ'yi gerilla savaşı çizgisinden sapmakla şuçlayarak terketti ve İran Halkın Fedaileri Gerillaları'nı kurdu. Aynı yıl eski İHFGÖ kadroları İran Devrimci İşçiler Örgütü'nü kurdular.

İHFÖG, 1980 yılında İHFGÖ (Çoğunluk) ve İHFGÖ (Azınlık) olarak ikiye bölündü. Asıl örgütten ayrılan İHFÖG (Azınlık) daha radikal bir çizgi izledi. 1981 1 Mayıs'ında binlerce İHFGÖ (Çoğunluk) destekçisi Tahran'da toplandı. Örgüt burada gerilla savaşı yürütmeyi durdurduğunu ilan etti ve İran Halkın Fedaileri Örgütü (Çoğunluk) ismini aldı.

1980'lerin başlarında Çoğunluk grubu yarı-açık politik etkinlik sürdürdü. Kar adlı yayın organı 100 000 dolayında tiraja sahipti. Grup yeni hükümetin anti-emperyalist söylem ve Irak'a karşı savaş çabaları gibi bazı konumlarını destekledi,. Bununla birlikte, aynı dönemde Çoğunluk kadrolarının önemli bir bölümü İran hapishanelerinde tutuluyordu.

1983 yılında Çoğunluk grubu İslami hükümet tarafından ezildi. Binlerce kadrosu hapse atıldı, birçoğu yargılanmadan infaz edildiler.

1988-1990 arasında İHFGÖ (Çoğunluk) bir iç değerlendirme ve önceki konumlarının özeleştirisi dönemi geçirdi.

Günümüzde bu örgüt cumhuriyetçi ve laik partiler arasında bir birlik kurmaya çalışmaktadır.

Çoğunluk grubu, Avrupa Parlamento'sunda 23 Ekim 2007'de Avrupalı temsilcilerin de katıldığı bir toplantı gerçekleştirmiştir.

İran Halkın Fedaileri Gerillaları Örgütü (Azınlık) grubundan 1983 yılında ayrılanlar İran Halkın Fedaileri Gerillaları Örgütü (Kimlik Arayışı Programı) diye anılan grubu oluşturdular. Bu grup Mehdi Same tarafından yönetilmektedir.

1985 yılında Azınlık'tan kaynaklanan başka bir grup yeniden İran Halkın Fedaileri Gerillaları Örgütü ismini aldı.

İHFGÖ (Azınlık) grubunun geri kalanı, 1997 yılındaki 6. Konferans'ında isminden "gerilla" ve "halk" ifadelerini çıkararak, Fedai Örgütü (Azınlık) ismini benimsedi. Bu grup İran'da yasaktır ve günümüzde etkinliği daha çok ülke dışıyla, özellikle Avrupa'yla sınırlanmıştır.

İHFGÖ kökenli olarak bilinen diğer gruplar şunlardır: Komünist Fedailer Birliği Örgütü, İran Halkın Fedaileri Birliği Örgütü (kuruluş 1994).

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]