İmran Öktem

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

İmran Öktem, (d. 1904, İstanbul - ö. 1 Mayıs 1969), Türk hukukçu.


Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk ve orta öğrenimini yaptıktan sonra 1924'te Kabataş Lisesi'ni bitirdi. İstanbul Darilfünunu Hukuk Şubesinden 1927 yılında pekiyi derecede diploma aldı. Göksun Cumhuriyet Savcılığına atanmış ise de bu yere gidemediğinden 2,000 kuruş aylıkla Sinop Aza Mülâzimi (Üye yardımcısı) olarak görevlendirilmiş ve böylece 30 Haziran 1928'de eylemli olarak mesleğe girmiştir. Bundan sonra sırasıyla, 1930'da Sarıkamış Yargıçlığına, 1933'te Uzunköprü Hukuk Yargıçlığına 1936'da Ankara Ticaret Mahkemesi Üyeliğine, 1942'de Ankara Hukuk Yargıçlığına, 1948'de Ticaret Mahkemesi Başkanlığına atanmıştır. 16 Haziran 1949'da birinci sınıfa ayrılmasından kısa bir süre sonra Yargıtay Üyeliğine seçilmesi üzerine 29 Ağustos 1949'da buradaki görevine başlamıştır. 11 Ekim 1952'de Yargıtay İkinci Başkanlığına, 1 Mart 1966'da ise Recai Seçkin'den boşalan Yargıtay Birinci Başkanlığına yükselmiştir.[1]

Cenazesi[değiştir | kaynağı değiştir]

7 Eylül 1967 tarihinde yeni Adli Yıl'ın açılışı töreninde bir yıl önce laikliği yorumlarken Voltaire'in bir sözünü tekrarlayarak "Tanrı'yı da insan yaratmıştır demesi belirli çevrelerin tepkisine ve diğerlerinin de desteğine konu olmuştu. Konuşmasında şöyle söylemişti:

"Türkiye'de bir islâm Devleti ve hilâfet rejimi kurmak, Türk Milleti'ni dini esaslara dayanan bir hu­kuk düzenine sokmak isteyen ve bunun için gizli ve açık çalışan mistik hezeyan halindeki bir avuç meczûb, ruh hastası veya dini, kazanç metaı hali­ne getirmiş kimseler, saf ve cahil yurttaşın en temiz varlığını, itikadını, imanı­nı geçim vasıtası yapmış olan bezirganlar -o bezirganlar ki, dinin emrettiği­ni yerine getirmezler, yasak ettiklerini gizli gizli yaparlar ve fakat dindar gö­rünürler- evet bunlar ve bir takım hurafeleri dini esaslar gibi göstermeye kalkan ve bu suretle halkı uyuşturan kökü dışardaki yurt düşmanları daima hüsrana uğrayacaklardır"[2]

Başka konuşmalarda sarfettiği sözleri Nurcuların tepkisine neden oldu.[1] Yargıtay Birinci Başkanı olarak görevini sürdürürken 1 Mayıs 1969 günü vefat etmiştir. 3 Mayıs'ta Ankara Maltepe Camisi'nde yapılan cenaze töreninde, çoğunluğunu çember sakallı kişilerin oluşturduğu bir kalabalık[1] cenaze namazının kılınmasını engellemeye çalıştı ve cami görevlileri görevlerini yerine getirmekten kaçındı. Olaylar sırasında camide bulunan ve saldırganlar arasında kalan İsmet İnönü'yü korumak amacıyla Kara Kuvvetleri Komutanlığı Topçu Dairesi Başkan Vekili tuğgeneral Nabi Alpartun tabancasını çekti. İnönü'nün, CHP İl Başkanı Rauf Kandemir'e Namazı kılınacak, namaz kılınmadan gitmem dediği de belirtilmişti. Bu tutucu grubun baskısından etkilenen imamların direnişi sürünce, namazı MBK Hükümeti'nin bakanlarından Abdullah Pulat Gözübüyük'ün ağabeyi İzzet Gözübüyük kıldırmıştı.[3]

İnönü olaylar hakkında, Her manasıyla kesin ölçüde bir 31 Mart Vakası'dır derken, Başbakan Süleyman Demirel de Hadise gayet üzücüdür biçiminde konuştu. 7 Mayıs'ta, töreni engellemek isteyen kişileri ve onların koruyucularını protesto etmek için Ankara'da, geniş aydın çevrelerinin katıldığı ve Anıtkabir'de sona eren bir yürüyüş yapıldı.[4]

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Medeni Kanunumuza göre Hak ve Borçlarımız (1934, Edirne).
  2. Bina Sahibinin Hak ve Mesuliyeti (1938, Ankara).
  3. Hukuk Mahkemesinde Hak Nasıl Müdafaa Edilir? (1938, Ankara).
  4. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve İçtihatlar (1940, Ankara).
  5. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve İçtihatları Zeyl I (1941, Ankara).
  6. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve İçtihatları Zeyl II (1942, İstanbul).
  7. Kollektif Mülkiyetten: İştirak Halinde Mülkiyet (1946, İstanbul).
  8. Temyiz Mahkemesi Yedinci Hukuk Dairesi Emsal Kararları – 1953-1956 ve Usul Hakkında Birçak Söz adlı iki ciltlik derleme ve incelemesi

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1.   Yargıtay Başkanları
  2.   İmran Öktem'in 1967-1968 Adli Yıl Açılış Konuşması
  3.   Cenazede imam krizi
  4.   Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü Kimkimdir

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

Hukuki görevi
Önce gelen:
Recai Seçkin
Türkiye Yargıtay Başkanı
1966 - 1969
Sonra gelen:
Ferruh Adalı