İllit
 | |
| Genel | |
|---|---|
| Kategori | Filosilikat mineralleri, dioktahedral mika grubu, muskovit çeşidi |
| Formül (tekrarlayan birim) | (K,H 3O)(Al,Mg,Fe) 2(Si,Al) 4O 10[(OH) 2,(H 2O)] |
| IMA sembolü | Ilt[1] |
| Strunz sınıflandırması | 9.EC.60 |
| Dana sınıflandırması | 71.02.02d.02 |
| Kristal sistemi | Monoklinik |
| Kristal sınıfı | Prizmatik (2/m) (aynı H-M sembolü) |
| Kristal ikizlenme | C2/m (no. 12) |
| Kimyasal Özellikler | |
| Renk | Gri-beyaz ila gümüşi-beyaz, yeşilimsi-gri |
| Kristal biçimi | Mika benzeri agregalar |
| Dilinim | {001} Mükemmel |
| Mohs sertliği | 1–2 |
| Luster | İnci gibi parlak ila donuk |
| Çizgi rengi | Beyaz |
| Saydamlık | Yarı saydam |
| Bağıl yoğunluk | 2,6–2,9 |
| Optik özellikler | İki eksenli (−) |
| Kırılma indisi | nα = 1,535 – 1,570 nβ = 1,555 – 1,600 nγ = 1,565 – 1,605 |
| Kaynakça | [2][3][4] |
İllit, Kil mineralleri grubunun bir alt grubu. Bu alt grupta kırktan fazla mineral bilinmekte olup kimyasal formülü K0.65Al2.0(Al0.65Si3.35O10)(OH)1'dir.
Hakkında
[değiştir | kaynağı değiştir]Oldukça ince taneli bir kristal boyutuna sahip olduğu için optik yöntemlerle ayırt edilmesi, tespit edilmesi oldukça zor olmakta kesin tayin için kimyasal analiz, DTA (differential thermal analysis; diferansiyel ısıl analiz) ve x-ışını yöntemlerinin birlikte kullanılması gerekir.[6] Bu durumda bile örneklerin analiz edilmeden önce yakılması ve organik sıvılarla muameleye tutulması gerekir. İllitler şeyl ve çamurtaşlarının en önemli minerallerinden biri olmakla birlikte kireçtaşlarında da sıkça gözlenir. Oluşumları genel olarak feldispatların gerek hidrotermal gerekse de atmosferik koşullarda ayrışmasına bağlansa da diğer killerin diyajenezleri ile oluştukları da bilinmektedir. İllit adı mineralin 1937'de ilk kez keşfedildiği ABD'deki İllinois'ten gelmektedir.[7]
Seramik sanayiinde bol miktarda kullanılan mineralin Türkiye'deki en önemli yatakları Konya'nın Doğanhisar İlçesi'nde bulunmaktadır.
Oluşum
[değiştir | kaynağı değiştir]Illite, Vermikülite benzer sulu mika mineralleri, smektit oluşumuna yol açanlara benzer koşullar altında oluşur. Ek olarak, potasyumun varlığı da önemlidir; bu nedenle magmatik veya metamorfik kayaçlar ve bunların türevleri, olağan ana kayalardır. Feldispatın serin iklimlerde ayrışması genellikle illit gelişimine yol açar. Ayrışma sırasında muskovitin illit ve biyotitin vermikülite dönüşmesi de bu minerallerin önemli bir kaynağıdır. Vermikülitin mika ve klorit ile yorumlanması yaygındır. İlilitin yüksek stabilitesi, toprak ve tortulardaki bolluğundan ve kalıcılığından sorumludur.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta İllit ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Warr, L.N. (2021). "IMA–CNMNC approved mineral symbols". Mineralogical Magazine. 85 (3): 291–320. Bibcode:2021MinM...85..291W. doi:10.1180/mgm.2021.43
.
- ^ "Hydromuscovite: Mineral information, data and localities". www.mindat.org. 7 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2023-08-27.
- ^ "Illite Mineral Data". webmineral.com. 2 Eylül 2000 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Apr 2019.
- ^ Drits, V. A.; Zviagina, B. B.; McCarty, D. K.; Salyn, A. L. (1 February 2010). "Factors responsible for crystal-chemical variations in the solid solutions from illite to aluminoceladonite and from glauconite to celadonite". American Mineralogist. 95 (2–3): 348–361. Bibcode:2010AmMin..95..348D. doi:10.2138/am.2010.3300.
- ^ "USGS OFR01-041: Illite Group Minerals". USGS Coastal and Marine Geology Program. 25 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Apr 2019.
- ^ Deer, W.A., Howie., R.A. and Zussman, J. An introduction to the rock formin minerals, John Wiley-Sons Inc., New York, 1989, s. 528.
- ^ Mindat 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Erişim tarihi: 7 Haziran 2016.
