İşçi Partisi (İrlanda)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
İşçi Partisi
Genel başkan Alan Kelly
Kurucu James Connolly,
James Larkin,
William X. O'Brien
Kuruluş tarihi 1912
Merkez 17 Ely Place, Dublin 2,
İrlanda
İdeoloji Sosyal demokrasi, Demokratik sosyalizm
Siyasi pozisyon Merkez sol
Uluslararası üyelik Sosyalist Enternasyonal
Dáil Éireann
7 / 160
Seanad Éireann
4 / 60
Yerel yönetimler
56 / 949
İnternet sitesi
İrlanda

İşçi Partisi, İrlanda Cumhuriyeti'nde merkez sol,[1][2][3] sosyal demokrat,[4][5] ve Avrupa yanlısı bir siyasi partidir. 28 Mayıs 1912'de County Tipperary'de Clonmel'de James Connolly, James Larkin ve William O'Brien tarafından İrlanda Sendikalar Kongresi'nin siyasi kanadı olarak kurulmuş,[6] kuruluş yasasında kendisini "demokratik sosyalist parti" olarak tanımlıyor.[7]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurulması[değiştir | kaynağı değiştir]

1944'te James Everett, İşçi Partisi'nden bir fraksiyonu yönetti ve 1950'de yeniden birleşene kadar kısa ömürlü bir anti-komünist partisine dönüştü.

James Connolly, James Larkin ve William O'Brien , 28 Mayıs 1912'de İrlanda İşçi Sendikası Kongresi'nin siyasi kanadı olarak İrlanda İşçi Partisi'ni kurdular.[8][9] Bu parti, 1914 tarihli Üçüncü Ülke Yasası uyarınca beklenen Dublin Parlamentosu'nda işçileri temsil edecekti.[10] Ancak, sendikaların 1913 Dublin Lokavtı'ndaki yenilgisinden sonra işçi hareketi zayıfladı; 1914'te James Larkin'in göçü ve James Connolly'nin 1916'da Paskalya Ayaklanması'nın ardından idam edilmesi ona daha da zarar verdi. 

1913 Lokavtı sırasında kurulan İrlanda Vatandaş Ordusu[11] gayri resmi olarak İşçi Hareketi'nin askeri kanadıydı. ICA, 1916 Ayaklanması'na katıldı.[12] Dublin Corporation'ın bir İşçi Partisi üyesi olan Konsey Üyesi Richard O'Carroll, Paskalya Ayaklanması sırasında öldürülen tek hizmet veren seçilmiş temsilciydi. O'Carroll John Bowen-Colthurst tarafından vurularak Mayıs 1916, 5, birkaç gün sonra öldü[13] ICA, Peadar O'Donnell'in Cumhuriyetçi Kongresi sırasında yeniden canlandırıldı, ancak 1935'te Kongre'deki bölünmeden sonra, ICA üyelerinin çoğu İşçi Partisi'ne katıldı.

Özgür İrlanda Devleti'nin kuruluşundan sonra, 1922-26 arasında Dáil Éireann'da (İrlanda Meclisi) ilk muhalefet partisi olan İrlanda İşçi Partisi, hiçbir zaman tek başına iktidar olamadı. 1937-38 arasında Eamon de Valera hükûmetine dışarıdan destek sağlayan parti, 1948-51, 1954-57, 1973-77, 1981-82 arasında ve kısa bir dönem dışında 1982-87 arasından çoğunlukla Fine Gael'le (Gael Ulusu) kurduğu koalisyon hükûmetleriyle iktidara ortak oldu.

1990'da bağımsız olarak seçimlere giren ve İrlanda'nın ilk kadın devlet başkanı seçilen Mary Robinson'ı destekledi. 1992'de Demokratik Sosyalist Parti İşçi Partisi'ne katıldı. 1992 genel seçimleri'nde rekor bir oy oranı alarak Dáil Éireann'ndaki sandalye sayısını ikiye katladı, seçimlerden sonra Fianna Fáil ile bir koalisyon hükûmeti kurdu. Haziran 1994'te yapılan ara seçimlerde İşçi Partisi'nin uğradığı oy kaybı Fianna Fáil ile yapılan koalisyonun seçmen tarafından onaylanmadığını gösterdi. Seçimlerden hemen sonra değişen meclis aritmetiğine bağlı olarak koalisyon hükûmeti sona erdi. 1994 ile 1997 arasında İşçi Partisi, Fine Gael (Gael Ulusu) ve Demokratik Sol Parti arasında Gökkuşağı Koalisyonu (Rainbow Coalition) adı verilen bir koalisyon hükûmeti kuruldu.

Ulusal İşçi Partisi ile ayrılması ve ilk koalisyon hükûmetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

26 Mayıs 2014'te Gilmore, İşçi Partisi'nin Avrupa ve yerel seçimlerdeki düşük performansının ardından parti liderliğinden istifa etti. 4 Temmuz 2014'te Joan Burton, Alex White'ı %78'e %22 yenerek liderlik seçimini kazandı.[14] Seçimde, İşçi Partisi'nin "toplumsal onarıma odaklanacağını ve daha çok yürekten yöneteceğini" söyledi.[14] Burton, İşçi Partisi'ni yöneten ilk kadındı.

2011 Genel Seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İrlanda'nın küresel ekonomik krizden şiddetli biçimde etkilendiği bir dönemde yapılan 2011 genel seçimleri'nde hükûmetin büyük ortağı olan Fianna Fail büyük bir yenilgi aldı.[15] Seçimlerden sonra Fine Gael ile kurulan koalisyon hükûmetinde Eamon Gilmore başbakan yardımcısı oldu. 2011 genel seçimleri 30 sandalye kaybıyla parti tarihinin en kötü genel seçimi oldu.[16]

2016 Genel Seçimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

2016 genel seçimlerinde İşçi Partisi, birinci tercih oylarının yalnızca %6,6'sını ve 7 sandalyeyi alarak başarısız bir sonuç elde etti.[17]

İdeoloji ve politikalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel bakış[değiştir | kaynağı değiştir]

İşçi Partisi, sosyal demokrat bir parti[4] olarak tanımlanan ancak anayasasında demokratik sosyalist bir parti olarak geçen merkez solun[6][18][19][20] Anayasası partiyi "demokratik sosyalistlerin, sosyal demokratların, çevrecilerin, ilericilerin, feministlerin (ve) sendikacıların hareketi" olarak ifade eder.[7] İrlanda Bağımsız tarafından “büyük çadır” partisi olarak tanımlandı.[21]

Tarihsel arşivler[değiştir | kaynağı değiştir]

İşçi Partisi, arşivlerini 2012 yılında İrlanda Ulusal Kütüphanesi'ne bağışladı. Kayıtlara MS 49,494 numaralı telefondan ulaşılabilir.[22] Daha sonra Demokratik Sol'un kayıtları da kütüphaneye bağışlandı ve MS 49,807 numaralı telefondan ulaşılabiliyor.[23]

Seçim sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa Parlamentosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Election 1st pref

Votes
% Seats +/–
1979 193,898 14.5 (#3)
4 / 15
1984 93,656 8.3 (#3)
0 / 15
azalış 4
1989 155,572 9.5 (#4)
1 / 15
artış 1
1994 124,972 11.0 (#3)
1 / 15
Sabit
1999 121,542 8.7 (#3)
1 / 15
Sabit
2004 188,132 10.5 (#4)
1 / 13
Sabit
2009 254,669 13.9 (#3)
3 / 12
artış 2
2014 88,229 5.3 (#4)
0 / 11
azalış 3
2019 52,753 3.1 (#6)
0 / 13
Sabit

Kuzey Irlanda[değiştir | kaynağı değiştir]

Westminster (Avam Kamarası)[değiştir | kaynağı değiştir]

Election Leader Seats (out of NI total) Government
# ±
1950 William Norton
0 / 12
Sabit Yok
1951 William Norton
1 / 12
artış 1 Muhafazakâr
1955 William Norton
0 / 12
azalış 1 Yok

Stormont (Kuzey İrlanda Parlamentosu)[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim Gövde Koltuklar Sonuç
1953 8. Parlamento
1 / 52
UUP Çoğunluğu
1958 9. Parlamento
0 / 52
UUP Çoğunluğu
1962 10. Parlamento
1 / 52
UUP Çoğunluğu
  • İşçi Gençlik
  • İşçi Kadınları
  • İşçi Sendikacıları
  • Çalışma Konseyleri
  • Emek Eşitliği (bu bölüm ayrıca İşçi LGBTİ gibi grupları da içerir)
  • İş Engelliler

Liderlik[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti lideri[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti lideri ve Tánaiste olarak görev süreleri şöyledir:

İsim Vesika Dönem Seçim bölgesi Tánaiste olarak Yıllar (varsa)
Thomas Johnson </img> 1917–1927 Dublin İlçe
Thomas J. O'Connell </img> 1927–1932 Mayo Güney
William Norton </img> 1932–1960 Kildare 1948 – 1951 ; 1954 – 57



( 13. Gün ve 15. Gün Hükümeti )
Brendan Corish </img> 1960–1977 Wexford 1973 – 77



( 20. Dáil Hükümeti )
Frank Cluskey 1977–1981 Dublin Güney-Orta
Michael O'Leary 1981–1982 Dublin Kuzey-Orta 1981 – Şubat 1982



( 22. Dáil Hükümeti )
Sik Bahar </img> 1982–1997 Kuzey Kerry Kasım 1982 – 87 ; 1992 – 97



( 24. Dáil Hükümeti, 23. İrlanda Hükümeti ve 24. İrlanda Hükümeti )
Ruairi Quinn </img> 1997-2002 Dublin Güneydoğu
pat tavşan </img> 2002–2007 Dublin Güney-Batı
Eamon Gilmore </img> 2007–2014 Dun Laoghaire 2011 –14



( 31. Dáil Hükümeti )
Joan Burton </img> 2014–2016 Dublin Batı 2014–2016



( 31. Dáil Hükümeti )
Brendan Howlin </img> 2016–2020 Wexford
Alan Kelly </img> 2020– devrilme

Lider yardımcısı[değiştir | kaynağı değiştir]

İsim Dönem seçim bölgesi
Barry Desmond 1982–1989 Dun Laoghaire
Ruairi Quinn 1989–1997 Dublin Güneydoğu
Brendan Howlin 1997-2002 Wexford
Liz McManus 2002–2007 Wicklow
Joan Burton 2007–2014 Dublin Batı
Alan Kelly 2014–2016 Tipperary Kuzey

Seanad lideri[değiştir | kaynağı değiştir]

İsim Dönem Panel
Michael Ferris 1981–1989 Tarımsal Panel
Jack Harte 1989–1993 İşçi Paneli
Jan O'Sullivan 1993–1997 Yönetim Paneli
Joe Costello 1997-2002 Yönetim Paneli
Brendan Ryan 2002–2007 İrlanda Ulusal Üniversitesi
Alex Beyaz 2007–2011 Kültür ve Eğitim Paneli
Phil Prendergast 2011 (oyunculuk) İşçi Paneli
Ivana Bacik 2011–2021 Dublin Üniversitesi
Rebecca Moynihan 2021–günümüz Yönetim Paneli

Seçilmiş Milletvekilleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Parlamenter İşçi Partisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Parlamenter İşçi Partisi (PLP), partinin Oireachtas Meclisleri ve Avrupa Parlamentosu üyelerinden oluşan bölümüdür. Temmuz 2021 itibarıyla PLP'nin 11 üyesi var: 7 TD ve 4 Senatör.

33. Dáil Éireann'deki İşçi Partisi TD'leri (2020- )

İsim seçim bölgesi
Ivana Bacik Dublin Körfezi Güney
Alan Kelly devrilme
Brendan Howlin Wexford
Ged Nash Louth
Aodhán Ó Ríordáin Dublin Körfezi Kuzey
Sean Sherlock mantar doğu
Duncan Smith Dublin Fingali

26. Seanad Éireann'de İşçi Partisi Senatörleri (2020- )

İsim seçim bölgesi
Annie Hoey Tarımsal Panel
Rebecca Moynihan Yönetim Paneli
Marie Sherlock İşçi Paneli
Mark Wall Endüstriyel ve Ticari Pano

Meclis Üyeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

2014 yerel seçimlerinde İşçi Partisi yerel yönetim koltuklarının yarısından fazlasını kaybetti; 51 meclis üyesi seçilebildi ve bu sonuç parti lideri Eamon Gilmore'un istifasına yol açtı. 2019 İrlanda yerel seçimlerinin ardından partinin 567 yerel temsilcisi vardı.[24]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "The Irish Experiment in Social Partnership". The New Structure of Labor Relations: Tripartism and Decentralization (İngilizce). Cornell University Press. 2004. s. 17. ISBN 0-8014-4184-6. 26 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2016. 
  2. ^ Ireland and the European Union (İngilizce). Palgrave Macmillan. 2008. s. 142. ISBN 978-1-137-04835-6. 26 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2016. 
  3. ^ Politics and Gender in Ireland (İngilizce). 16 Mart 2016. s. 32. ISBN 978-1134908769. 
  4. ^ a b The Impact of European Integration on Political Parties: Beyond the Permissive Consensus (İngilizce). CRC Press. 2012. s. 61. ISBN 978-1-136-34039-0. 26 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2013. 
  5. ^ An Introduction to World Politics: Conflict and Consensus on a Small Planet (İngilizce). Rowman & Littlefield. 2012. s. 218. ISBN 978-1-4422-1803-1. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2013. 
  6. ^ a b "Labour's proud history" (İngilizce). labour.ie. 26 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2011. 
  7. ^ a b "Party Constitution" (İngilizce). labour.ie. 10 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2016. 
  8. ^ "Labour's proud history". Labour.ie (İngilizce). 28 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Haziran 2018. The Labour Party was founded in 1912 in Clonmel, County Tipperary, by James Connolly, James Larkin and William O'Brien as the political wing of the Irish Trades Union Congress 
  9. ^ Ireland since the famine (İngilizce). Suffolk: Collins/Fontana. 1973. s. 281. ISBN 0-00-633200-5. 
  10. ^ "Annual Report" (PDF) (İngilizce). Irish Trades Union Congress. 1912. s. 12. 24 Nisan 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Kasım 2018. 
  11. ^ "The Irish Citizen Army : Labour clenches its fist!" (İngilizce). 2 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2015. 
  12. ^ "History - 1916 Easter Rising - Profiles - Irish Citizen Army". BBC. 13 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2011. 
  13. ^ "Richard O'Carroll T.C. (1876–1916)" (İngilizce). 
  14. ^ a b "Need to govern with more heart, says Joan Burton". RTÉ News (İngilizce). 4 Temmuz 2014. 5 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2014. 
  15. ^ "İrlanda'da ekonomik kriz hükûmet devirdi". 
  16. ^ "Labour just had the worst election in its 104-year history". The Journal (İngilizce). 3 Mart 2016. 16 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2016. 
  17. ^ "Labour and Gilmore enjoy significant gains in popularity" (İngilizce). RTÉ. 29 Şubat 2016. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Şubat 2016. 
  18. ^ "Participants" (İngilizce). 2 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2015. 
  19. ^ "Socialist International – Progressive Politics For A Fairer World" (İngilizce). 14 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2015. 
  20. ^ "Parties". Party of European Socialists (İngilizce). 24 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2015. 
  21. ^ "Labour working hard to get all kinds of political refugees into its big tent". independent (İngilizce). Erişim tarihi: 14 Kasım 2021. 
  22. ^ "Context: Irish Labour Party Archive". catalogue.nli.ie (İngilizce). 25 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2018. 
  23. ^ "Context: Democratic Left Papers". catalogue.nli.ie (İngilizce). 1983. 12 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2018. 
  24. ^ "Local Elections Results". irishtimes.com (İngilizce). Irish Times. 29 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]