Üstübeç
 | |
| Genel | |
|---|---|
| Kategori | Karbonat minerali |
| Formül (tekrarlayan birim) | Kurşun karbonat: PbCO3 |
| IMA sembolü | Cer[1] |
| Strunz sınıflandırması | 5.AB.15 |
| Kristal sistemi | Ortorombik |
| Kristal sınıfı | Dipiramidal (mmm) H-M sembolü: (2/m 2/m 2/m) |
| Kristal ikizlenme | Pnma [62] |
| Kimyasal Özellikler | |
| Renk | Renksiz, beyaz, gri, mavi veya yeşil |
| Kristal biçimi | Büyük taneli (masif), ağsı (granüler), tabular (ince ve düz parçalara ayrılmaya eğilimli) ila eşit boyutlu kristaller |
| İkizlenme | Basit veya döngüsel dokanak ikizleri |
| Dilinim | [110] ve [021] iyi |
| Kırık | Kırılgan konkoidal |
| Mohs sertliği | 3 ila 3,5 |
| Luster | Adamantin, camsı, reçinemsi |
| Çizgi rengi | Beyaz |
| Saydamlık | Şeffaf ila yarı saydam |
| Bağıl yoğunluk | 6,53–6,57 |
| Optik özellikler | İki eksenli (−) |
| Kırılma indisi | nα = 1,803, nβ = 2,074, nγ = 2,076 |
| Çift kırılma | δ = 0,273 |
| Diğer | LW UV altında sarı renkte floresan etki gösterebilir |
| Kaynakça | [2][3][4] |
(Farsça: زبان انگلیسی; "isfidāc" kelimesinden göçüşme ile) Üstübeç haricî boyalarda kullanılan ve esas itibarıyla kurşun karbonat olan bir pigment. Kurşun bileşikleri zehirli olduğundan üstübeç daha çok haricî boyalarda kullanılır. Çok eski tarihlerden beri bilinir. Bugün üstübeç üç gruba ayrılmaktadır. Bazik kurşun karbonatın formülü 2 PbCO3. PbO(OH)2 şeklinde olup en eski üstübeçtir. Toz veya pasta halinde pazarlanır. Bazik kurşun sülfatın formülü 2PbSO4.PbO olup, 1876'dan beri ticari olarak üretilir, fakat şu anda ikinci derecede önemlidir. Bir de silisyum oksit ve kurşun oksit ihtiva eden üstübeç vardır. Bu evlerin haricî boyalarında kullanılır. Bir diğer tipinde ise kurşun silikat vardır ki bununla metaller boyanır.
Üstübeçin çok temiz bir beyaz rengi ve örtme gücü vardır. Ayrıca boyanın hızla kurumasına sebep olur. Bu gün kurşundan elde edilen üstübeçin yerini çinko üstübeci almıştır. Kurşun bileşikleri zehirli olduğundan yasaklanmıştır. Buna rağmen kurşun üstübeci halen kıymetlı bir pigment olarak kabul edilmektedir.
Çinko üstübeci, çinko oksitten (ZnO) ibarettir. Beyazlığı esas üstübeç gibi olduğu halde örtme gücü onun kadar değildir. Dış tesirlere de dayanaklılığı daha azdır. Buna karşılık kurşun üstübeci gibi hidrojen sülfürden etkilenmez.
Çinko üstübeci aynı zamanda tuval yapımında da kullanılır.
Gülsuyu ile karıştırıp gece yanığı tedavisinde kullanılabilir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Warr, L.N. (2021). "IMA–CNMNC approved mineral symbols". Mineralogical Magazine. 85 (3): 291-320. Bibcode:2021MinM...85..291W. doi:10.1180/mgm.2021.43
. - ↑ "Mineralienatlas". 20 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2025.
- ↑ Cerussite 8 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Handbook of Mineralogy. (PDF) Retrieved on 2011-10-10.
- ↑ Cerussite 2 Temmuz 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Mindat. Retrieved on 2011-10-10.
 | Mineral ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |