Üç Kurıkan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Üç Kurıkan veya Kurıkanlar (Tıva Türkçesi: Үч Курыкан / Üç Kurıkan)— Eski Türklerde bir boy-oymak adı.

Adı-sopu[değiştir | kaynağı değiştir]

Kül-tigin yazıtı, 3. satırında "Üç Kurıkan" adlı sözü şöyle yazmıştır: 𐰇𐰲𐰸𐰆𐰺𐰃𐰴𐰣

Orhon Yazıtı sağ taraftan sol tarafına kadar yazılır. Altında birinci tabloda Latin harfleri transkripi runika harfleriyle şöyledir.

𐰣 𐰴 𐰃 𐰺 𐰆 𐰸 𐰲 𐰇
N Q Ï R U Q Č Ü
     
Адаары (транскрипция) Бижээни
(транслитерация)
ДҮА[1] Latin Kiril
yʧ qurɯqan üč qurïqan үч қурықан ÜČ QURÏQN

Eski Türk dilinde "üç" sözü sayılardan üç anlamına gelir. Çin tarihçiler "Kurıkan" sözünü kendi dillerinde Guligan şeklinde kendilerine uyarlayıp yazmışlardır. "Camiüttevarih" adlı eserinde Reşideddin bunu Kurkan diye yazmıştır.

Dili[değiştir | kaynağı değiştir]

Samoyed dili ile Eski Türk dili.

Üç Kurıkan ulusunun yazısı Orhon-Yenisey yazısıdır.

Yurdu[değiştir | kaynağı değiştir]

Baykal'ın kuzey tarafları, İrkut, Angara ile Lena akarsu başlarında yaşamaktaydılar.
Topluluğun başkanı Segin adlı rütbeye sahipti.

Çağ[değiştir | kaynağı değiştir]

6. — 13. asırlar.

Mirasçıları[değiştir | kaynağı değiştir]

İrkutsk mojunun Buryatları. Tofa Türklerinin ataları Kurıkanların topraklarındır. Eski devirlerde "Üç Kurıkan" yurdunda Samoyed ve Türk dilli uluslar yaşamaktaydı.

Kurıkan konuşması tamamen kaybolmamıştır. Kurıkan boyunun bir kesim ulusu 14. yüzyılda Tuymaada ile Erkeeni vadilerine kadar göçetmişlerdir. O göçeden ulus Saha Türklerinin atalarına "Kurıkan dilli" diye yazmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusça Yayınlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. QURÏQAN I. этн. название группы северо-восточных тюркских племён. (КТ14). qur-qur:арын 468.// Академия наук СССР институт языкознания. Древнетюркский словарь. Издательство «Наука» Ленинград, 1969 год.
  2. БИЧУРИН Н. Я. (ИАКИНФ) Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена. Часть первая. Отделение VII. Повествование о доме Хойху (Уйгуры). Дополнительные прибавления о Гаогюйских поколениях. XII. Гулигань.
  3. 3. Курыканы, стр. 291-296.// История Сибири с древнейших времён до наших дней. В пяти томах. Том I. Древняя Сибирь. Ленинград: Наука. Ленинградское отделение.,1968.
  4. A.B. Харинский. Захоронения по обряду кремации конца I тыс. н.э. из Южного Приангарья.// (сборник) Исторический опыт хозяйственного и культурного освоения Западной Сибири. Кн. I. Барнаул: 2003. 464 с. ISBN 5-7904-0296-8

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]