Aspir: Revizyonlar arasındaki fark

Vikipedi, özgür ansiklopedi
[kontrol edilmemiş revizyon][kontrol edilmemiş revizyon]
İçerik silindi İçerik eklendi
Kgsbot (mesaj | katkılar)
k Bot değişikliği Ekleniyor: ml:ചെണ്ടൂരകം
Movses-bot (mesaj | katkılar)
k r2.6.5) (Bot değişikliği Ekleniyor: bn:কুসুম ফুল
48. satır: 48. satır:
[[ar:عصفر]]
[[ar:عصفر]]
[[bg:Шафранка]]
[[bg:Шафранка]]
[[bn:কুসুম ফুল]]
[[bo:གུར་ཀུམ།]]
[[bo:གུར་ཀུམ།]]
[[ca:Càrtam]]
[[ca:Càrtam]]

Sayfanın 11.22, 18 Aralık 2010 tarihindeki hâli

Aspir
Biyolojik sınıflandırma
Âlem: Plantae
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida
(İki çenekliler)
Takım: Asterales
Familya: Asteraceae
(Papatyagiller)
Alt familya: Carduoideae
Oymak: Cynareae
Cins: Carthamus
Tür: C. tinctorius
Carthamus tinctorius
Mohler, Roth, Schmidt & Boudreaux, 1967

Aspir (Carthamus tinctorius), papatyagiller (Asteraceae) familyasından 50-100 cm boyunda, yaz sonuna doğru (Haziran sonuna doğru-Temmuz Başı) sarı, krem, beyaz, kırmızı veya turuncu çiçekler açan bir bitki türü. Ayrıca kır safranı, papağan yemi, boyacı aspiri, haspir gibi isimlerle de anılır.

Anavatanı Arabistan Yarımadası olup, İran, Hindistan, Pakistan gibi ülkelere yayılmıştır. Türkiye'de Anadolu'da yabani olarak rastlanmakta ve ekimi de yapılmaktadır. Benzerliği sebebiyle ticarette safran bitkisiyle sık sık karıştırıldığından "yalancı safran" denilmektedir.

Aspir, kuraklığa dayanıklı, yazlık karakterde ve ortalama 110-140 gün arasında yetişebilen tek yıllık bir uzun gün yağ bitkisidir. Aspir, genellikle 80–100 cm arasında boylanabilir, dikenli ve dikensiz formları olan, dikenli formların dikensizlere göre daha fazla yağ içerir. Sarı, beyaz, krem, kırmızı ve turuncu gibi değişik renklerde çiçeklere sahiptir. Yaklaşık 2.5–3.0 m derinlere gidebilen bir kazık kök sistemine sahiptir. Tohumları, beyaz, kahverengi ve üzerinde koyu çizgiler bulunan beyaz taneler şeklindedir. Dallanan ve her dalın ucunda içerisinde tohumları bulunan küçük tablalar oluşturur. Renkli çiçekleri (petaller) gıda ve kumaş boyasında kullanılır. Tohumlarında % 30-45 arasında yağ bulunur ve yemeklik yağ olarak kullanılır. Yağı, sabun, boya, vernik, cila olarak kullanıldığı gibi, Linoleik asit içerdiğinden yemeklik yağ kalitesi yüksektir. Ayrıca yağı biyodizel olarak kullanılabilir, küspesi ise hayvan yemi olarak kullanılır (küspesinde ortalama % 25 protein vardır).

Aspir, Türkiye'de Eskişehir, Burdur, Isparta gibi belli yörelerde üretilmekte ve bizzat üretici tarafından tüketilmektedir.2008 yılı yazından itibaren Trakya bölgesinde bölge yağ ihtiyacını ayçiçeği dışında da karşılayabilmek için ekim özendirilmektedir ve ciddi yol katedilmiştir.


Dış bağlantılar