İçeriğe atla

Anıt: Revizyonlar arasındaki fark

[kontrol edilmiş revizyon][kontrol edilmiş revizyon]
(Otorite kontrolü şablonu eklendi)
[[Dosya:All Gizah Pyramids-3.jpg|200px|küçükresim|[[Gize Piramitleri]], [[Mısır]]]]
[[Dosya:CorcovadoAerial statue01view 2005-03-14of the Statue of Christ the Redeemer.jpg|200px|küçükresim|[[Christo Redentor]], [[Rio de Janeiro]]]]
[[Dosya:Juche-Tower-2014.jpg|küçükresim|200px|[[Juche Kulesi]]. Önde bulunan heykeldeki üç kişi [[orak, çekiç ve yazı fırçası]] taşımaktadır.]]
'''Anıt''' ya da '''Abide''' ([[Osmanlı Türkçesi|Osmanlıca]] çoğulu: Abitad)''',''' önemli bir olayın veya büyük bir kişinin gelecek kuşaklarca tarih boyunca anılması için yapılan, göze çarpacak büyüklükte, [[sembol]] niteliğinde yapı, olarak tanımlanmaktadır.
 
Anıtlar, genellikle [[heykel]] ya da çeşitli biçimlerdeki yapılar olabildiği gibi, ağaç da anıt olarak kabul edilmektedir. Anıtın amacı, bir kişinin, olayın ya da tarihsel bir dönemin anısını canlı tutmaktır. Tarihteki en önemi anıt örnekleri [[Mısır]] [[piramitler]]idir. Bir tür anıtmezaranıt mezar olan piramitler, çok eski zamanda yaşamış ve oraya gömülmüş olan firavunların (kralların) anılarını yaşatmak amacıyla yapılmışlardır. Zafer takları da tarihteki önemli anıt örneğidir. Roma'daki büyük zafer takları Romalı generallerin, [[Paris]]'teki ünlü [[Zafer Takı]] [[Napolyon Bonapart|Napolyon]] ordularının savaşta kazandıkları zaferlerin anısına dikilmiştir. [[Londra]]'da Whitehall'daki [[kenotaf]] da (boş lahit) en ünlü savaş anıtlarından biridir.
 
Dünyanın pek çok ülkesinde, meydan ve caddelerde tek bir kişinin anısına dikilmiş anıtlara rastlanır. [[Ankara]] ve [[Türkiye]]'nin öteki kentlerindeki [[Mustafa Kemal Atatürk|Atatürk]], [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]]’nin [[Washington, DC|Washington]] kentindeki George Washington anıtları, [[İngiltere]]’de Londra'daki [[Trafalgar Meydanı]]'nda bulunan Nelson Sütunu bu tür anıtlara örnek olarak verilebilir.
 
== Mezarlar ve tapınaklar ==
[[Dosya:FreiheitsstatueStatue NYCof fullliberty 01.jpg|200px|küçükresim|sol|[[Özgürlük Anıtı]], [[New York]]]]
'''Anıt''' sözcüğü öncelikle geçmiş zamanları anımsatan bir yapıtı akla getirir. Tarih öncesi çağlara ait [[taş]] ya da toprak yapılar için de bu sözcüğün kullanıldığı olur. Genel olarak tarih öncesi taş anıtlar, [[mezar]] ya da [[tapınak]]lardır. Bu tür mezarlardan geriye, içlerine ölülerin koyulduğu taştan oda ya da bölmeler kalmıştır. Bu tür taş anıtlar megalit olarak adlandırılır. Megalit, Yunanca "büyük" anlamına gelen megalo ve "taş" anlamına gelen lithos sözcüklerinin birleştirilmesinden oluşmuştur. Ölülerin gömüldüğü yer alçak ve uzun bir oda ya da galeri biçiminde olduğu için, bazı megalitlere galeri mezar denir. Galeri mezarlar yatay ve dikey biçimde yerleştirilen taş bloklardan oluşur.
 
Hristiyan dünyasında kilise anıtlarının tarihi 12. yüzyıla kadar gider. Eskiden zengin kişiler taş lahitlerde kilisenin içinde gömülürlerdi. Sonraki dönemde kişilerin adları [[pirinç]] levhalara yazılmış ve bu levhalar kilisenin taş duvarına yerleştirilmiştir.
 
 
== Türklerde anıt ==
Türk anıtlarının tarihi, [[İslam]] öncesi döneme kadar gider ve ilk anıt örneklerine Orta [[Asya]]’da rastlanır. Bunlardan günümüze ulaşmış olan en ünlü anıt [[Orhun Anıtları]]'dır. Eski Türklerde [[alp]] denen savaşçıların ve yiğitlerin mezarının kenarına dikilen ve balbal denen taşlar da birer anıt örneğidir.
 
Türkler [[Anadolu]]'ya yerleştikten sonra kümbet, [[türbe]] gibi çeşitli anıtlar yapmışlar ve mezar taşlarında süslemeye özel önem vermişlerdir. Selçuklu mezar taşlarının üzerinde insan, hayvan ve kuş figürleri yer alır. Osmanlı mezar taşları ise [[bitki]] ve geometrik figürlerle bezenmiştir. Osmanlı mezar taşlarının biçimleri gömülü olan kişinin toplumsal konumunu da yansıtır. Anadolu’da, kümbet ya da türbe olarak adlandırılan anıtmezarlarınanıt mezarların en ünlüleri arasında [[Erzurum]]’da [[Emir Saltuk Kümbeti]], [[Kayseri]]’de [[Döner Kümbet]], [[Konya]]’da [[Gömeç Hatun Kümbeti]], [[Bursa]]’da Yıldırım Bayezid Türbesi, [[İstanbul]]’da Kanuni Sultan Süleyman Türbesi sayılabilir.
 
[[Türk Kurtuluş Savaşı]]'ndan sonra anıt yapımında hızlı bir artış oldu. Hemen bütün kentlerde Atatürk'ü, Kurtuluş Savaşı'nı, halkın savaştaki kahramanlıklarını simgeleyen anıtlar dikildi. Çanakkale Zaferi ve [[Meçhul Asker Anıtı]], [[Taksim Cumhuriyet Anıtı]] ile [[Mustafa Kemal Atatürk|Atatürk]]'ün gömülü olduğu [[Anıtkabir]], bunların önde gelen örnekleridir.
 
== Ayrıca bakınız ==
5.554

düzenleme