İçeriğe atla

"Osman Dikne" sayfasının sürümleri arasındaki fark

son yılları
(yeni bilgiler vs)
(son yılları)
'''Osman Dikne''' (عثمان دقنة, Osman Digna), (1840 - 1926), Sudan’da 1881 yılında başlayan ve bir yüzyıl boyunca etkisini sürdüren Mehdî hareketinin önde gelen lider ve komutanlarından.<ref name=":0">Ahmet Kavas, "Osman Dikne", ''[https://islamansiklopedisi.org.tr/osman-dikne DİA]'', c. 33, s. 403</ref>
 
Osman Dikne 1840 yılında Sudan'ın Sevakin şehrinde dünyaya geldi. Babası Kürt<ref name=":1">[https://www.britannica.com/biography/Osman-Digna Encyclopaedia Britannica, "Osman Digna"], (erişim: 5.2.2020)</ref> bir tüccar olup, kendi ifadesine göre baba tarafından soyu Diyarbekir taraflarından Sudan'a gelmişti. Annesi ise yerli Beja halkından Hadendowa kabilesine mensuptu.
 
Şâzeliyye tarikatının Meczûbiyye koluna mensup olan Osman Dikne, dinî kişiliğiyle çevresinde tanınan biri halinde geldi. Bir dönem ailesiyle birlikte liman ticaretiyle uğraştı. Bu faaliyetleri sırasında yasaklanmış köle ticareti de yaptığıyapması iddiasıylanedeniyle Cidde’de tutuklandı ve servetini kaybetti. Bu nedenle, Osmanlı yönetimine muhalif bir tutum aldı. 1882'de [[Arabi Paşa|Urâbî Paşa]]’nın Mısır’daki isyan hareketine katıldı. 1883'te kendisini mehdî ilân eden [[Muhammed Ahmed|Muhammed Ahmed el-Mehdî]]'nin hareketine katıldı ve Mehdî tarafından Doğu Sudan'ın Kızıldeniz bölgesinde yaşayan Bece[[Becalar|Beca]] (Bîca) kabilelerine emîr tayin edildi. Mehdî hareketi içinde İngiliz-Mısır yönetimine karşı birçok savaşa katıldı ve önemli başarılar elde etti. Bu başarıları sebebiyle Mehdi'nin en önemli komutanlarından biri haline geldi. <ref name=":0" /><ref>Mustafa Öz, [https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed-ahmed-el-mehdi Muhammed Ahmed el-Mehdî], DİA, c. 30, 2005, ss. 496-499</ref><ref>Özdağ, Abdullah. (2018). [https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/780863 "Sudan’da Mehdilik hareketi (1881-1885)". Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi. cilt 37], s. 322</ref>
 
Mehdî'nin 1885 yılında ölmesinden sonra, hareket eskisi gibi başarılı yürümedi.1888 yılında İngiliz birliklerine karşı yapılan iki savaşta da yenilen Osman Dikne, bir kolunu kaybetti. 1898 ve 1899 yılındaki ağır yenilgilerden sonra ise müttefikleri tarafından terk edilen Osman Dikne, Kızıldeniz'in dağlık alanlarında saklandı. Ocak 1900’de yakalandı ve 1908'e kadar hapsedildi. Daha sonra, Sudan-Mısır sınırındaki Vâdîhalfâ’da göz hapsinde tutuldu. 1926'da burada öldü.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
 
 
1.892

değişiklik