İçeriğe atla

Abdullah Çatlı: Revizyonlar arasındaki fark

k
düzeltme
Değişiklik özeti yok
Etiket: Geri alındı
k (düzeltme)
Etiketler: AWB Geri alındı
}}
 
'''Abdullah Çatlı''' (1 Haziran 1956, [[Nevşehir]] - 3 Kasım 1996; [[Susurluk]], [[Balıkesir]]), organize suç örgütü lideri,<ref>{{Web kaynağı |url=https://www.nytimes.com/1996/12/10/world/scandal-links-turkish-aides-to-deaths-drugs-and-terror.html |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=24 Haziran 2019 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20190624222828/https://www.nytimes.com/1996/12/10/world/scandal-links-turkish-aides-to-deaths-drugs-and-terror.html |arşiv-tarihi=24 Haziran 2019 |ölüurl=nohayır }}</ref> [[derin devlet]] ajanı ve [[kontrgerilla]] mensubu.<ref>{{Web kaynağı |url=http://tr.wikisource.org/wiki/TBMM_Susurluk_Ara%C5%9Ft%C4%B1rma_Komisyonu_Raporu/De%C4%9Ferlendirmeler |başlık=TBMM Susurluk Araştırma Komisyonu Raporu/Değerlendirmeler |erişimtarihi=3 Nisan 2012 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20120423211118/http://tr.wikisource.org/wiki/TBMM_Susurluk_Ara%C5%9Ft%C4%B1rma_Komisyonu_Raporu/De%C4%9Ferlendirmeler |arşiv-tarihi=23 Nisan 2012 |ölüurl=nohayır }}</ref><ref>{{Web kaynağı |url=http://www.atin.org/detail.asp?cmd=articledetail&articleid=326 |başlık=Susurluk'un Miladı 1 |erişimtarihi=3 Nisan 2012 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20120505220549/http://www.atin.org/detail.asp?cmd=articledetail&articleid=326 |arşiv-tarihi=5 Mayıs 2012 |ölüurl=nohayır }}</ref><ref>{{Web kaynağı |url=http://books.google.com.tr/books?id=ZJYE16cq4_AC&pg=PA252&dq=%C3%A7atl%C4%B1+uyu%C5%9Fturucu&hl=tr&sa=X&ei=E5JYT-H9OsSU8gPCx7zeDg&ved=0CFIQ6AEwCA#v=onepage&q=%C3%A7atl%C4%B1%20uyu%C5%9Fturucu&f=false |başlık=Apoletli Adalet-Ertuğrul Mavioğlu |erişimtarihi=4 Mart 2013 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20131101095305/http://books.google.com.tr/books?id=ZJYE16cq4_AC&pg=PA252&dq=%C3%A7atl%C4%B1+uyu%C5%9Fturucu&hl=tr&sa=X&ei=E5JYT-H9OsSU8gPCx7zeDg&ved=0CFIQ6AEwCA#v=onepage&q=%C3%A7atl%C4%B1%20uyu%C5%9Fturucu&f=false |arşiv-tarihi=1 Kasım 2013 |ölüurl=nohayır }}</ref> Türkiye'de çeşitli cinayetlerden yargılandı. [[12 Eylül Darbesi]]'nden sonra yurt dışına kaçtı, uyuşturucu kaçakçılığı nedeniyle yargılandı. Kaldığı hapishaneden kaçtı.<ref>"1985'te Fransa'da uyuşturucu kaçakçılığı suçundan tutuklanarak 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ardından benzer bir suçla İsviçre'de hapis cezası aldı." [http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/printnews.aspx?DocID=-2466 Rapordaki isimler] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20131101174446/http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/printnews.aspx?DocID=-2466 |tarih=1 Kasım 2013 }}. Hürriyet. 14 Ocak 1998. En son 24 Ağustos 2013 tarihinde erişildi.</ref><ref>[http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2004/03/04/422388.asp Yargıtay: Bucak Susurluk'ta yöneticiydi] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20131101174050/http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2004/03/04/422388.asp |tarih=1 Kasım 2013 }}. Hürriyet. 4 Mart 2003. En son 24 Ağustos 2013 tarihinde erişildi.</ref><ref>{{İng}} "Abdullah Catli, a convicted heroin smuggler and terror suspect". [http://www.nytimes.com/1996/12/10/world/scandal-links-turkish-aides-to-deaths-drugs-and-terror.html?pagewanted=all&src=pm Scandal Links Turkish Aides To Deaths, Drugs and Terror] {{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20131114003620/http://www.nytimes.com/1996/12/10/world/scandal-links-turkish-aides-to-deaths-drugs-and-terror.html?pagewanted=all&src=pm |tarih=14 Kasım 2013 }}. New York Times. 10 Aralık 1996. En son 24 Ağustos 2013 tarihinde erişildi.</ref><ref>{{İng}} "a politically connected heroin trafficker and murderer named Abdullah Catli", "Catli, a convicted international drug smuggler". Scott, Peter Dale (2010) ''American War Machine: Deep Politics, the CIA Global Drug Connection, and the Road to Afghanistan''. Rowman & Littlefield Publishers. s. 19.</ref> 1996'da [[Susurluk Kazası]]'nda öldü.
 
== Yaşamı ==
Abdullah Çatlı'nın, 9 Ekim 1978'de de Ankara ili Bahçelievler semtindeki 7 [[Türkiye İşçi Partisi|TİP]]'linin [[Bahçelievler Katliamı|öldürülmesi olayının]] planlayıcısı ve baş sorumlusu olduğu iddialarına ilişkin tutuklama kararı olayın üzerinden 4 yıl, 4 ay geçmesinden sonra gerçekleştirilebildi.
 
Çatlı, [[12 Eylül Darbesi]]'ni izleyen aylarda yurt dışına çıktı. [[Bulgaristan]] ve [[Viyana]]'da bir süre kaldı. 22 Şubat 1982'de, [[İsviçre]]'de Mehmet Özbay adına düzenlenmiş pasaport ile yakalandı, ancak serbest bırakıldı. 22 Ekim 1983'te [[Paris]]'te [[Millî İstihbarat Teşkilatı]] ile ilişkiye geçtiği ve [[ASALA]]'ya karşı 5 eylemde kullanıldığı [[Millî İstihbarat Teşkilatı|MİT]] resmî belgelerinde yer aldı.{{kaynak belirt}} İstihbaratçı [[Korkut Eken]] de Abdullah Çatlı'nın 1980'li yılların başlarında MİT ile ilişkisi olduğu ifade etmiştir.<ref>{{Web kaynağı | başlık = Abdullah Çatlı | url = http://100kasa.com/abdullah-catli/ | erişimtarihi = 17 Ağustos 2016 | yayıncı = 100kasa.com | arşivurl = https://web.archive.org/web/20160820110929/http://100kasa.com/abdullah-catli/ | arşivtarihi = 20 Ağustos 2016 | ölüurl = nohayır }}</ref> 22 Ekim 1984'te Paris'te yakalandığında üzerinde Hasan Kurtoğlu adına düzenlenmiş bir pasaport vardı. Çatlı, Fransa'da 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 16 Eylül 1985'te [[Papa]] Suikasti davasında tanık olarak konuştu. [[Oral Çelik]]'in suikast ile ilgisi olmadığını, [[Mehmet Ali Ağca]]'nın Bulgar ajanı olabileceğini iddia etti. Çatlı, kısa bir süre sonra [[Fransa]] tarafından 7 yıl ceza aldığı İsviçre'ye iade edildi. 21 Mart 1990'da Bostadel Cezaevi'nden kaçtı.
 
1993'te [[Türkiye]]'ye gelen ve taşıdığı Şahin Ekli adına düzenlenmiş pasaport ile gözaltına alınan Çatlı, aynı tarihte serbest bırakıldı. Çatlı'nın 26 Nisan 1996'da Ömer Lütfü Topal ile aynı uçakta Kıbrıs'a gittiği ve aynı otelde kaldıktan sonra 1 Mayıs 1996'da geri döndüğü de kayıtlardan ortaya çıktı.
'''1980 Sonrası Bazı Bilinen Faaliyetleri'''
 
* 1982 yılında Ermeni asıllı TKP/ML üyesi Nubar Yalımyan'ın [[Hollanda]]'da öldürülmesi.<ref>{{Web kaynağı |url=http://avrupaforum.org/nubar-yalimyan-catli-ekibi-tarafindan-olduruldu/ |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=23 Ekim 2018 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20181023234337/http://avrupaforum.org/nubar-yalimyan-catli-ekibi-tarafindan-olduruldu/ |arşiv-tarihi=23 Ekim 2018 |ölüurl=nohayır }}</ref>
* Fransa'da Ermeni terörist Ara Toranian'ın öldürülme teşebbüsü.<ref>{{Web kaynağı |url=https://mondediplo.com/1998/07/05turkey |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=23 Ekim 2018 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20181104002809/https://mondediplo.com/1998/07/05turkey |arşiv-tarihi=4 Kasım 2018 |ölüurl=nohayır }}</ref><ref>{{Web kaynağı |url=https://jamestown.org/program/susurluk-and-the-legacy-of-turkeys-dirty-war/ |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=23 Ekim 2018 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20190107124701/https://jamestown.org/program/susurluk-and-the-legacy-of-turkeys-dirty-war/ |arşiv-tarihi=7 Ocak 2019 |ölüurl=nohayır }}</ref>
* 3 Mayıs 1984 yılında Paris'te Ermeni anıtının bombalanması.<ref>United States. Foreign Broadcast Information Service, United States. Joint Publications Research Service. Near East/South Asia Report, Issue 84094.</ref>
* 24 Ocak 1984 Paris'te uyuşturucu ticaretinden dolayı polis tarafından aranma çıkarılması.
[[Nevşehir]]'de yapılan cenaze töreninden sonra [[Nevşehir]] Kaldırım Mezarlığına defnedildi.
 
Ölümü hakkında komplo teorileri mevcuttur. Kaza yapan aracın fren sisteminin bozulması ve kazadan sonra boynu kırılarak öldürüldüğü bunların başında gelmektedir.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.radikal.com.tr/turkiye/abdullah_catli_kazadan_sonra_boynu_kirilarak_olduruldu-1076598 |başlık='Abdullah Çatlı kazadan sonra boynu kırılarak öldürüldü' |erişimtarihi=14 Nisan 2014 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20140415131827/http://www.radikal.com.tr/turkiye/abdullah_catli_kazadan_sonra_boynu_kirilarak_olduruldu-1076598 |arşiv-tarihi=15 Nisan 2014 |ölüurl=nohayır }}</ref><ref>{{Web kaynağı |url=http://gundem.bugun.com.tr/abdullah-catli-oldurulmus-haberi/185973 |başlık=Abdullah Çatlı Öldürülmüş |erişimtarihi=14 Nisan 2014 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20150210100747/http://gundem.bugun.com.tr/abdullah-catli-oldurulmus-haberi/185973 |arşivtarihi=10 Şubat 2015 |ölüurl=yesevet }}</ref>
 
== Hakkında ==
 
=== Belgeseller ===
* [[24 TV]] - Keşke Olmasaydı Susurluk Abdullah Çatlı Belgeseli<ref>{{Web kaynağı |url=https://www.youtube.com/watch?v=Id1oviYci2o |başlık=24 TV Abdullah Çatlı Belgeseli |erişimtarihi=20 Eylül 2013 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20130921062843/https://www.youtube.com/watch?v=Id1oviYci2o |arşiv-tarihi=21 Eylül 2013 |ölüurl=nohayır }}</ref>
* [[TVNET]] - Komplo Teorisi Susurluk Kazası<ref>{{Web kaynağı |url=https://www.youtube.com/watch?v=o037tSfxw1c |başlık=Komplo Teorisi Susurluk Kazası |erişimtarihi=18 Ekim 2013 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20131024111149/http://www.youtube.com/watch?v=o037tSfxw1c&feature=youtu.be |arşiv-tarihi=24 Ekim 2013 |ölüurl=nohayır }}</ref>
 
== Popüler kültürde etkileri ==
Abdullah Çatlı'nın kızı Gökçen Çatlı bir röportajından [[Kurtlar Vadisi (dizi)|Kurtlar Vadisi]] adlı televizyon dizinin baş kahramanı [[Polat Alemdar]]'ın babasına çok benzediğini belirtmiştir.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.habervitrini.com/haber/polat-alemdar-abdullah-catli-mi-196229/ |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=4 Kasım 2012 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20170312034027/http://www.habervitrini.com/haber/polat-alemdar-abdullah-catli-mi-196229/ |arşivtarihi=12 Mart 2017 |ölüurl=yesevet }}</ref> Abdullah Çatlı'nın erkek kardeşi Zeki Çatlı bir köşe yazarına Kurtlar Vadisi dizisi başlamadan önce dizinin konsept danışmanı Soner Yalçın'ın kendisi ile ağabeyi hakkında görüştüğünü ve sohbet ettiklerini belirtti. Zeki Çatlı sohbette abisinin anıları, kullandığı sözlerinin konuşulduğunu daha sonra ağabeyine ait sözlerin Kurtlar Vadisi dizinde gördüğünü söyledi. Zeki Çatlı, ağabeyinin [[Şeyh Şamil]]'e ait "Sonunu düşünen kahraman olamaz" sözünü çok kullandığını ve bunu Soner Yalçın'a anlattığını belirterek Kurtlar Vadisinde fenomen olan bu sözün kullanılmasına dikkat çekti. Zeki Çatlı, bir gün ağabeyi Abdullah Çatlı'nın kendisini aradığını ve "Yarın burada bir tren kazası haberi duyar ve ölmüş birinin üzerinde kimliğim çıkarsa inanmayın ama rolünüzü iyi oynayın." dediğini ve bu anıyı da [[Soner Yalçın]]'a anlattığını, dizide ise Ali Candan adlı karakterin bir kaza sonucu öldüğü haberinin yayılması ve estetik ameliyat ile yüzünün değiştirilmesi olayının bu anıya hitaben kurgulanmış olabileceğinden bahsetti.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.gazeteciler.com/medya-kosesi/polat-alemdar-aslinda-abdullah-catli-9396h.html |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=4 Kasım 2012 |arşivurl=https://web.archive.org/web/20120807182258/http://www.gazeteciler.com/medya-kosesi/polat-alemdar-aslinda-abdullah-catli-9396h.html |arşivtarihi=7 Ağustos 2012 |ölüurl=yesevet }}</ref> Bazı köşe yazarları tarafından, Polat Alemdar adlı karakterin mafya lideri olması ve devlet adına bazı eylemlerde bulunması sebebiyle Abdullah Çatlı'yı temsil ettiğini iddia etmiştir. Dizinin yapımcıları bu iddiayı ne reddetmiş ne de kabul etmiştir.<ref>{{Web kaynağı |url=http://www.milliyet.com.tr/Yasam/HaberDetay.aspx?aType=HaberDetayArsiv&KategoriID=5&ArticleID=152646 |başlık=Arşivlenmiş kopya |erişimtarihi=4 Kasım 2012 |arşiv-url=https://web.archive.org/web/20140316170101/http://www.milliyet.com.tr/Yasam/HaberDetay.aspx?aType=HaberDetayArsiv&KategoriID=5&ArticleID=152646 |arşiv-tarihi=16 Mart 2014 |ölüurl=nohayır }}</ref>
 
== Kaynakça ==