İçeriğe atla

Algol değişeni: Revizyonlar arasındaki fark

k
→‎Keşif ve gözlemler: Yazım hatası düzeltildi: halen → hâlen AWB ile
[kontrol edilmiş revizyon][kontrol edilmiş revizyon]
k (→‎Keşif ve gözlemler: çeşitli düzeltmeler, değiştirildi: 3'de → 3'te AWB ile)
k (→‎Keşif ve gözlemler: Yazım hatası düzeltildi: halen → hâlen AWB ile)
Keşfedilen ilk EA türü değişen, grubun aynı zamanda prototipi olan Algol= [[Beta Persei]] (β Persei)'dir. Işık değişimi gösterdiği bundan yaklaşık 2000 yıl önce antik Çin'de biliniyordu. 1783'te [[John Goodricke]], Algol'ün ışık değişiminin son derece düzenli bir döneme (2.867 gün) sahip olduğunu belirleyen ilk kişidir. Gözlenen ışık değişiminin tutulmalardan kaynaklandığını da ilk kez öneren kişidir. Algol, parçalı tutulmalar gösteren yarı-ayrık bir çifttir ve bileşenler arası kütle aktarımına sahiptir. Yoldaş bileşeni kromosferik aktivite gösteren geç tayf türünden bir yıldız olup radyo dalgaları ve [[x-ışını]] da yaymaktadır. Ayrıca 3'lü bir sistemdir.
 
Yörünge dönemleri, bir günden daha kısa değerlerden birkaç yıla kadar çok geniş bir aralığa dağılmıştır. Bu konuda uç örnek olarak yörünge dönemi 27 yıl olan ε Aurigae gösterilebilir. EA türü bir ışık eğrisininin oluşabilmesi için bileşenlerin yarıçapları, bileşenler arası uzaklığın ufak bir kesri olması gerekmektedir. Bu koşul, ayrık veya yarı-ayrık sistemler olmasını gerektirmektedir. Uç örnek olarak ε Aur'da parlak bileşenin bir süperdev olmasına karşın, yörünge o derece geniştirki (yarı-büyük eksine uzunluğu 6000R<sub>􀁾</sub>), bu koşul halenhâlen sağlanabilmektedir.
 
EA türü örten değişenlerin yörünge dönemleri, ışık eğrilerinde oluşturdukları keskin tutulmalardan son derece duyarlı olarak tespit edilebilmektedir. Birçoğu belirgin dönem değişimi göstermektedir. Dönem değişimini yaratan fiziksel mekanizmalar çok çeşitlidir. Eksen dönmesi (eliptik yörüngeli ve eş-dönmeye sahip olmayanlar), ilave cisim varlığı, kütle aktarımı veya kaybı ve [[Güneş]] benzeri manyetik çevrimler, izlenen dönem değişimlerinin temel nedenleridir.
15.727

düzenleme