İçeriğe atla

"At" sayfasının sürümleri arasındaki fark

11 bayt kaldırıldı ,  2 yıl önce
düzeltme AWB ile
(→‎Irklar: Kaşkaların atları savaşta kullandığı hakkında yazılar okudum. O yüzden buraya ekledim.)
(düzeltme AWB ile)
Tek tırnaklılar takımının, Atgiller familyasından bir memelidir. Erkeğine ''[[aygır]]'', dişisine ''[[kısrak]]'', yavrusuna ''[[tay]]'', yumurtaları çıkarılmış, iğdiş edilmiş olana da ''[[beygir]]'' denir. Küçük başlı ve kısa kulaklıdır. [[Yele]]si ve kuyruk ucu uzun kıllıdır. Ömrü 20 ila 30 sene civarındadır. Arapça da binek ve yük hayvanı olan ata; dabbe, matiyye, Farsçada semend, tusen denir. Firdevsinin [[Şehname]] efsanelerinde adı geçen çil ata da rahş (رخش) denir. Hepsi otla beslenir. Geviş getirmezler. Memeleri kasık bölgesinde arka ayaklarına yakındır. Üçüncü parmakları geniş bir tırnakla çevrilmiş olup “ [[toynak]]” adını alır. Bunun üzerine basarak yürürler. Ayrıca atların insanlardan 18 tane fazla kemiği vardır. 
 
[[Dosya:Horse lying down.jpg|thumb|leftsol|210px|Atlar ayakta uyuyabilirler, ama bazen yatarak da uyumaya ihtiyaç duyarlar. Yumuşak zemini tercih ederler.]]
İnsanlara hizmet eden hayvanların en kabiliyetlilerindendir. İnsanların, harp meydanlarında, izinsiz gösteri kontrolünde, yük taşımada, yarış, cirit, çit atlama ve av sporlarında yardımcısıdır. Silah gürültüsüne ve bando sesine rahatlıkla alışır. Atlar aynı zamanda dizlerini kilitleyebilir.
 
== Irklar ==
[[Dosya:Horse anatomy.svg|thumb|222px|Atın iskelet yapısı]]
'''Evcil atlar:''' Bazı bilim adamlarına göre atı ilk [[Evcilleştirme|evcilleştir]]en topluluğun [[İskitler]] olduğu söylenmektedir. Birkaç kaynakta ise, [[Kaşkalar|Kaşkaların]]ın atları savaşta kullandığı yazmaktadır.<ref>Talat Mümtaz Yaman, Kastamonu Tarihi, syf. 21</ref><ref>Aktüel Arkeoloji Dergisi, Temmuz-Ağustos sayısı, syf. 91</ref> Tahminen 5500 seneden beri [[insan]]lara hizmet etmektedir. Bugünkü modern atların Asya yaban atından türediği şüphelidir. Bazı zoologlar Avrupa yaban atından türediğini ileri sürmektedirler. [[Evcilleştirme|evcilleştir]]ilmiş atların birçok soyları vardır. Bugün küçük Midilli atları ile Safkan Arap atlarının soy kütüğü kesin olarak bilinmemektedir.
 
Atlar 20-30 sene yaşar, bazı kısraklar 15 yaşına kadar doğurur. On bir ay gebe kalır ve bir yavru doğururlar. Yavrunun gözleri açık olarak doğar ve birkaç dakika sonra ayağa kalkarak annesini takibe başlar. Yük çekme ve taşıma atları, kalın bacaklı, iri cüsselidir. Binek ve yarış atları ince uzun bacaklıdır. Atlar arasında haset yok ise de, birbirlerine gıpta etmek huyları vardır. Bu da yarışta, hendek ve çit atlamada kendini gösterir. Birbirlerine imrenerek daha hızlı koşup öne geçmek isterler. Saatte 60–70&nbsp;km hızla koşanları vardır.
Erkek eşek ile kısrak (dişi at) [[Çiftleşme|çiftleş]]tirilirse [[katır]] elde edilir. Aygır (erkek at) ile dişi eşeğin (kancık) çiftleşmesinden de [[bardo]] ya da [[Ester (anlam ayrımı)|ester]] denen katır çeşidi elde edilir. Her iki [[melez]] de üremezler. Katır, bardodan daha dayanıklıdır. [[Kemik]]leri kırılırsa operasyon maliyetinin fazlalığı ve postoperatif dönemdeki bakım güçlükleri nedeniyle genellikle ötenazi yapılır..
 
[[Dosya:Horse-and-pony.jpg|leftsol|thumb|220px|Farklı at cinslerinin boyutları arasında büyük farklar vardır.]]
'''Arap atı:''' Çok dayanıklı mükemmel bir binek ve [[At yarışı|yarış atıdır]]. İngiliz atlarından daha dayanıklı olup, 24-28 saat hiç [[su]] içmeden [[yol]] alabilir.
 
1.329.534

değişiklik