"Asi Nehri" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
düzeltme AWB ile
(Arşiv bağlantısı eklendi)
(düzeltme AWB ile)
| havza_alan =21.743 km²
}}
'''Asi Nehri (Orontes )''', (العاصي) [[Lübnan]]'daki [[Bekaa Vadisi]]'nin doğu kısmından doğar ve [[Türkiye]] [[Hatay]] ilinden [[Akdeniz]]'e dökülür. Asi Nehri'nin toplam uzunluğu 556&nbsp;km olup, 366&nbsp;km [[Suriye]]'de, 98&nbsp;km Türkiye'de, 40 &nbsp;km Lübnan'dadır. 52 &nbsp;km'si Türkiye-Suriye sınırını oluşturur<ref name=korkmaz/>. [[Antakya]] ile [[Akdeniz]]'e doğal su yolu bağlanmış olan Asi Nehri'nin ortalama su debisi 30 m³/sn dir. Kış mevsimi ile ilkbaharda taşkınlar nedeniyle pek çok su baskını yaşanmıştır.
 
== Genel özellikleri ==
Orontes olarak da adlandırılan Asi Nehri Lübnan'da [[Baalbek]] yakınında El-Bika kısmından dağlardan inen sellerin birleşmesiyle doğar sonra Suriye'ye girer. [[Humus, Suriye|Humus]] yöresindeki bazaltı lav akıntıları etkisiyle yolunu saparak [[Hama]] kireçtaşı platolarına yönelir ve Gab sazlığına girer. Oradan çıktıktan sonra bir süre Suriye-Türkiye sınırında akar ve Hatay ilinden Akdeniz'e dökülür. Nehrin havzasını [[Büyük Rift Vadisi]]nin parçası olan [[Ölüdeniz Fayı]] belirler.
 
Asi Nehri'nin toplam uzunluğu 386&nbsp;km olup, nehrin büyük bölümü Suriye toprakları içinde bulunmaktadır. Türkiye topraklarındaki uzunluğu 88&nbsp;km'dir. Havzasının ülkelere dağılımı şöyledir: %7 Lübnan, %67 Suriye, %26 Türkiye. Suriye-Türkiye sınırının 52 &nbsp;km'si Asi Nehri tarafından oluşturulur<ref name=korkmaz/>. Asi Nehri'nin 1950 yılında taşıdığı su miktarı 3.399,3 milyon m³'tür. Bu suyun %50'si Suriye, %41'i Türkiye, %9'u Lübnan'dan kaynaklanır<ref name=korkmaz/>
 
Asi Nehri Lübnan'dan Suriye'ye, Oradan da Türkiye topraklarına aktığı için ''sınır aşan akarsu'', Türkiye-Suriye sınırını oluşturduğu için ''sınır oluşturan akarsu''dur<ref name=korkmaz>{{Web kaynağı | soyadı1 = KORKMAZ | ad1 = Yrd. Doç. Dr. Hüseyin | soyadı2 = KARATAŞ | ad2 = Atilla | başlık = ASİ NEHRİ’NDE SU YÖNETİMİ VE ORTAYA ÇIKAN SORUNLAR | url = http://sbed.mku.edu.tr/article/view/1038000212/1038000172 | yayıncı = MKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi | erişimtarihi = 21 Mart 2017 | tarih = 2009 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20170322014927/http://sbed.mku.edu.tr/article/view/1038000212/1038000172 | arşivtarihi = 22 Mart 2017}}</ref>.
[[Humus, Suriye|Humus]] şehri yakınlarında geniş bir göl ve bataklık meydana getirir. [[Amik Ovası]]'nın sularını boşaltan Karasu (Küçük Asi), Harbiye Çağlayanının suları ile beslenir. [[Karasu Çayı (Asi)|Karasu]]'y alan Asi Irmağı, dar bir boğazdan geçerek Antakya'dan geçer. Burada ünlü Harbiye Çağlayanlarını meydana getiren ve gür kaynaklarla beslenen Defne Suyu'nu alır. Daha sonra genişliği 30-40 metreyi bulur Samandağ'ın güneyinde Akdeniz'e dökülür. Asi nehri hemen bütün yatağı boyunca yer yer ova ve tekne şekilli geniş vadiler, zaman zaman da dar ve derin [[Boğaz vadi|boğazlar]] oluşturur, denize döküldüğü yerde geniş bir [[delta]] meydana getirmiştir.
 
Asi Nehri havzasında genel olarak Akdeniz iklimi görülür. Genelde yazlar kurak, kışlar yağışlıdır. Nehir de bu düzene uyar, kışın suları artar, yazın ise azalır. Yağış miktarı Lübnan'da 950-1270 950–1270&nbsp;mm, Suriye'de 760-1015 760–1015&nbsp;mm, Türkiye kısmında ise 505-1095 505–1095&nbsp;mm arasındadır. Akarsu Lübnan'da doğup Türkiye'de denize dökülmesine rağmen en fazla Suriye yararlanmaktadır<ref name=atasoy>{{Web kaynağı | soyadı1 = ATASOY | ad1 = Ahmet | soyadı2 = GEÇEN, | ad2 = Reşat | soyadı3 = KORKMAZ | ad3 = Hüseyin | başlık = Siyasi Coğrafya Açısından Türkiye (Hatay) – Suriye Sınırı | url = http://www.mku.edu.tr/files/1_dosya_1355572531.pdf | yayıncı = www.mku.edu.tr | erişimtarihi = 21 Mart 2017 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20130903014744/http://www.mku.edu.tr:80/files/1_dosya_1355572531.pdf | arşivtarihi = 3 Eylül 2013}}</ref>.
 
== Ters akması ==
 
Hatayı kendi toprağı olarak kabul eden Suriye yönetimi Asi Nehri'ni de sınır aşan su olarak görmemektedir. Böylece suyun büyük bölümünden yararlanmaktadır. 1950'li yıllarda Asi'de 3 milyar 399 milyon m³ akım gerçekleşirken, günümüzde %30 azalma ile 2 milyar 400 milyon m³ akım gerçekleşmektedir. 1939 yılında Türkiye'ye bırakılan su 1 milyar 670 milyon m³ iken %67 azalma ile 529 milyon m³'e düşmüştür. 1950 yılında Türkiye'ye girişte yapılan ölçümde yıllık ortalama akım 50,5 m³/sn iken, 2005'te 16,8 m³/sn'ye düşmüştür. 1975 yılında Asi'nin suları tarımsal sulamaya uygun iken günümüzde ağır metaller ve amonyak kirliliği görülmektedir<ref name=korkmaz/>.
 
 
==Kaynakça==
764.604

değişiklik

Gezinti menüsü