"Asi Nehri" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
madde genişletme.
(doğru bilgi)
(madde genişletme.)
| havza = [[Lübnan]], [[Suriye]] ve [[Türkiye]]
| uzunluk = 386 km
| havza_alandebi =3.399,3 milyon m³
| havza_alan =21.743 km²
}}
'''Orontes'''Asi olarakNehri da adlandırılan(Orontes )'''Asi Nehri''', (العاصي) [[Lübnan]]'daki [[Bekaa Vadisi]]'nin doğu kısmından doğar ve [[Türkiye]] [[Hatay]] ilinden [[Akdeniz]]'e dökülür. Asi Nehri'nin toplam uzunluğu 387556&nbsp;km olup, nehrin büyük bölümü366&nbsp;km [[Suriye]]'de, toprakları98&nbsp;km içindeTürkiye'de, bulunmaktadır.40 Türkiyekm topraklarındakiLübnan'dadır. uzunluğu52 88&nbsp;km'dirsi Türkiye-Suriye sınırını oluşturur<ref name=korkmaz/>. [[Antakya]] ile [[Akdeniz]]'e doğal su yolu bağlanmış olan Asi Nehri'nin ortalama su debisi 30 m³/sn dir. Kış mevsimi ile ilkbaharda taşkınlar nedeniyle pek çok su baskını yaşanmıştır.
 
== Genel özellikleri ==
Orontes olarak da adlandırılan Asi Nehri Lübnan'da [[Baalbek]] yakınında El-BikakısmındanBika kısmından dağlardan inen sellerin birleşmesiyle doğar sonra suriyeyeSuriye'ye girer. [[Humus, Suriye|Humus]] yoresindekiyöresindeki bazaltı lav akıntıları etkisiyle yolunu saparak [[Hama]] kireçtaşı playolarınaplatolarına yönelir ve Gab sazlığına girer. oradanOradan çıktıktan sonra bir süre Suriye-Türkiye sınırında akar ve Hatay ilinden Akdeniz'e dökülür. AsiNehrin Nehri'ninhavzasını toplam[[Büyük uzunluğuRift 386&nbsp;kmVadisi]]nin olup, nehrin büyük bölümü Suriye toprakları içinde bulunmaktadır. Türkiye topraklarındaki uzunluğu 88&nbsp;km'dir. Antakya ile Akdeniz'e doğal su yolu bağlanmışparçası olan Asi[[Ölüdeniz Nehri'nin ortalama su debisi 30Fayı]] m³/sndirbelirler.
 
Asi Nehri'nin toplam uzunluğu 386&nbsp;km olup, nehrin büyük bölümü Suriye toprakları içinde bulunmaktadır. Türkiye topraklarındaki uzunluğu 88&nbsp;km'dir. Havzasının ülkelere dağılımı şöyledir: %7 Lübnan, %67 Suriye, %26 Türkiye. Suriye-Türkiye sınırının 52 km'si Asi Nehri tarafından oluşturulur<ref name=korkmaz/>. Asi Nehri'nin 1950 yılında taşıdığı su miktarı 3.399,3 milyon m³'tür. Bu suyun %50'si Suriye, %41'i Türkiye, %9'u Lübnan'dan kaynaklanır<ref name=korkmaz/>
Kış mevsimi ile ilkbaharda taşkınlar nedeniyle pek çok su baskını yaşanmıştır.Humus şehri yakınlarında geniş bir göl ve bataklık meydana getirir. Amik Gölünün sularını boşaltan Karasu (Küçük Asi), Harbiye Çağlayanının suları ile beslenir. Karasu'ya akan Asi Irmağı, dar bir boğazdan geçerek Antakya'dan geçer. Burada ünlü Harbiye Çağlayanlarını meydana getiren ve gür kaynaklarla beslenen Defne Suyu karışır. Daha sonra genişliği 30-40 metreyi bulur Samandağ'ın güneyinde Akdeniz'e dökülür. Asi nehri hemen bütün yatağı boyunca yer yer ova ve tekne şekilli geniş vadiler, zaman zaman da dar ve derin boğazlar oluşturur, Denize döküldüğü yerde geniş bir delta meydana getirmiştir.
 
Asi Nehri Lübnan'dan Suriye'ye, Oradan da Türkiye topraklarına aktığı için ''sınır aşan akarsu'', Türkiye-Suriye sınırını oluşturduğu için ''sınır oluşturan akarsu''dur<ref name=korkmaz>{{web kaynağı|soyadı1=KORKMAZ|ad1=Yrd. Doç. Dr. Hüseyin|soyadı2=KARATAŞ|ad2=Atilla|başlık=ASİ NEHRİ’NDE SU YÖNETİMİ VE ORTAYA ÇIKAN SORUNLAR|url=http://sbed.mku.edu.tr/article/view/1038000212/1038000172|yayıncı=MKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi|erişimtarihi=21 Mart 2017|tarih=2009}}</ref>.
 
== Havzası ==
Kış[[Humus, mevsimi ile ilkbaharda taşkınlar nedeniyle pek çok su baskını yaşanmıştır.Suriye|Humus]] şehri yakınlarında geniş bir göl ve bataklık meydana getirir. [[Amik GölününOvası]]'nın sularını boşaltan Karasu (Küçük Asi), Harbiye Çağlayanının suları ile beslenir. [[Karasu Çayı (Asi)|Karasu]]'yay akanalan Asi Irmağı, dar bir boğazdan geçerek Antakya'dan geçer. Burada ünlü Harbiye Çağlayanlarını meydana getiren ve gür kaynaklarla beslenen Defne Suyu'nu karışıralır. Daha sonra genişliği 30-40 metreyi bulur Samandağ'ın güneyinde Akdeniz'e dökülür. Asi nehri hemen bütün yatağı boyunca yer yer ova ve tekne şekilli geniş vadiler, zaman zaman da dar ve derin [[Boğaz vadi|boğazlar]] oluşturur, Denizedenize döküldüğü yerde geniş bir [[delta]] meydana getirmiştir.
 
Asi Nehri havzasında genel olarak Akdeniz iklimi görülür. Genelde yazlar kurak, kışlar yağışlıdır. Nehir de bu düzene uyar, kışın suları artar, yazın ise azalır. Yağış miktarı Lübnan'da 950-1270 mm, Suriye'de 760-1015 mm, Türkiye kısmında ise 505-1095 mm arasındadır. Akarsu Lübnan'da doğup Türkiye'de denize dökülmesine rağmen en fazla Suriye yararlanmaktadır<ref name=atasoy>{{web kaynağı|soyadı1=ATASOY|ad1=Ahmet|soyadı2=GEÇEN,|ad2=Reşat|soyadı3=KORKMAZ|ad3=Hüseyin|başlık=Siyasi Coğrafya Açısından Türkiye (Hatay) – Suriye Sınırı|url=http://www.mku.edu.tr/files/1_dosya_1355572531.pdf|yayıncı=www.mku.edu.tr|erişimtarihi=21 Mart 2017}}</ref>.
 
== Ters akması ==
Asi Nehri bulunduğu bölgede güneyden kuzeye; yani ters yönde akan tek nehirdir<ref>http://www.fao.org/nr/water/aquastat/basins/asi-orontes/[http://www.fao.org/nr/water/aquastat/basins/asi-orontes/index.stm index.stm]</ref>. Yerel halka göre ismini bu özelliğinden almıştır. Bazı inanışlara göre de [[Musa]] [[Kızıl Deniz]]'i asası ile ikiye ayırdıktan sonra Asi Nehri tersine akmaya başlamıştır.<ref>http://www.delinetciler.net/forum/genel-kultur/82152-asi-nehri-neden-tersine-akar-asi-nehri-hakkinda-bilgi.html</ref>
 
== Sorunlar ==
Kış mevsimi ile ilkbaharda [[taşkın]]lar nedeniyle pek çok su baskını yaşanmıştır. Taşkınların sebebi çoğunlukla yağışlı dönemde Suriye'nin habersiz veya geç haber vererek barajlardan su bırakmasıdır<ref>{{web kaynağı|başlık=Hatay Havaalanı'nı su bastı|url=http://www.sabah.com.tr/yasam/2012/01/30/hatay-havaalanini-su-basti|yayıncı=sabah.com.tr|erişimtarihi=21 Mart 2017|tarih=30.1.2012}}</ref>.
 
Hatayı kendi toprağı olarak kabul eden Suriye yönetimi Asi Nehri'ni de sınır aşan su olarak görmemektedir. Böylece suyun büyük bölümünden yararlanmaktadır. 1950'li yıllarda Asi'de 3 milyar 399 milyon m³ akım gerçekleşirken, günümüzde %30 azalma ile 2 milyar 400 milyon m³ akım gerçekleşmektedir. 1939 yılında Türkiye'ye bırakılan su 1 milyar 670 milyon m³ iken %67 azalma ile 529 milyon m³'e düşmüştür. 1950 yılında Türkiye'ye girişte yapılan ölçümde yıllık ortalama akım 50,5 m³/sn iken, 2005'te 16,8 m³/sn'ye düşmüştür. 1975 yılında Asi'nin suları tarımsal sulamaya uygun iken günümüzde ağır metaller ve amonyak kirliliği görülmektedir<ref name=korkmaz/>.
 
 
==Kaynakça==
 
{{commonscat|Orontes River}}
 
{{Lübnan-taslak}}
{{Suriye-taslak}}
{{Hatay-taslak}}
{{akarsu-taslak}}
 
<!--
4.168

değişiklik

Gezinti menüsü