İçeriğe atla

"Rumeli ağızları" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Eklemeler.
k (Şablon eklendi.)
(Eklemeler.)
'''Rumeli ağızları''', [[Türkiye Türkçesi ağızları|Türkiye Türkçesi ağız bölgesinin]] [[Balkanlar]] bölgesinde; [[Rumeli]] kolunda yer alan ağızlardır. Eski [[Osmanlı İmparatorluğu]] coğrafyasında konuşulan Türkiye Türkçesi [[Rumeli]]'de çeşitli ağızlarla konuşulmaktadır.
 
Rumeli sahası Türk ağızlarına dair tam açıklayıcı ve doğru sınıflandırıcı çalışmalar yakın dönem öncesinde ancak başlayabilmiştir. “''Balkan Türk ağızları esas itibarıyla Türkiye Türkçesine bağlı, onun varyantları konumundaki ağızlar topluluğudur. Hâl böyle iken Türkiye Türkçesi ağızları karşılığı olarak çok zaman “Anadolu ağızları” terimi yeterli görülmüş; “Anadolu ve Rumeli ağızları” başlıklı birçok çalışmada, Rumeli/Balkan Türk ağızları hiç gündeme getirilmezken, Türkiye Türkçesi veya Anadolu ve Rumeli ağızlarını sınıflandırma denemelerinde de çok zaman Rumeli ağızlarından söz edilmemiştir. Mesela Rumeli ağızları üzerindeki çalışmaları başlatan ilk isimlerden biri olan I. Kúnos’un 1896 yılında yaptığı ve Osmanlı-Türk ağızlarını yedi ağız bölgesine ayırdığı sınıflandırması ile Türkiye Türkçesi ağızları üzerindeki çalışmaların yerli kurucusu A. Caferoğlu’nun 1946 yılında yaptığı ve Türkiye Türkçesi ağızlarını dokuz bölgeye ayırdığı sınıflandırmasında Rumeli veya Balkan Türk ağızlarından söz edilmemiştir. Caferoğlu, Fundemanta 1‟de yayımlanan “Anadolu ve Rumeli Ağızları” (Die anatolischen und rumelischen Dialekte) adlı çalışmasında da, Türkiye Türkçesi ağızlarını yeniden tasnif etmiştir. Ancak yine Caferoğlu’nun, eş zamanlı bir yaklaşımla ve ağızların birtakım genel özelliklerini dikkate alarak yaptığı bu tasnifinde de Rumeli ağızlarına yer vermemiş olduğunu görüyoruz.''”<ref name=Gunsen2012-114>[http://www.turkishstudies.net/Makaleler/434113249_G%C3%BCn%C5%9FenAhmet_S-prof-111-129.pdf Ahmet Günşen, “Balkan Türk Ağızlarının Tasnifleri Üzerine Bir Değerlendirme”, Turkish Studies, Volume 7/4, Fall 2012, 114, 124. s.]</ref>
 
Rumeli Türk ağızlarının tarifi ve sınıflandırmasına dair çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Gyula Németh, Emil Boyev, N. K. Dimitriev, Mefküre Mollova, E. A. Grunina, Iryna Dryga, Ahmet Günşen tasnif çalışmaları belirten araştırmacılardandır. Kendi toparlayıcı ayrıntılı makalesinde söz ettiği gibi, ilgili sınıflandırma denemeleri içinde belki “şimdilik” kaydıyla Gyula Németh’in çalışması büyük oranda sorunu halletmiş durumdadır.<ref name=Gunsen2012-114/> Türkiye Türkçesi ağızları geneline veya Rumeli özeline yönelik yapılacak yeni ve derin akademik çalışmalar, Rumeli ağızlarının sınıflandırmasını değiştirebilir.
 
== Ağız bölgeleri ==
{{Ana madde|Türkiye Türkçesi ağızları}}
Türkiye Türkçesi, tarihî [[Osmanlı İmparatorluğu]] coğrafyasında günümüzde konuşulmaya devam eden Türk ağızları bakımından bazı gruplara ayrılır. Söz konusu gruplandırma için [[Anadolu ağızları|Anadolu]] ve, Rumeli, [[Kıbrıs Türkçesi|Kıbrıs]], [[Suriye ağızları|Suriye]], [[Irak ağızları|Irak]] ağız bölgelerinden söz edilir.
 
== Rumeli ağız bölgesi ==
 
=== Batı Rumeli ===
{{Ana madde|Batı Rumeli ağızları}}
Batı Rumeli kolunun özellikleri Gyula Németh’in “Bulgaristan Türk Ağızlarının Sınıflandırılması Üzerine” adlı makalesinde, 8 maddede gösterilmiştir. Sonrasında birçok çalışmada da bu madde açıklaması benimsenmiş, uygulanmıştır. Batı Rumeli sahasının coğrafi sınırları [[Bulgaristan]]’da [[Tuna]]’nın hemen güneyindeki [[Lom]]’dan doğuya doğru [[Vraça]], [[Sofya]], [[Samokov]]’dan doğuya doğru ilerleyip [[Köstendil]]’e uzanır. Ayrıca [[Makedonya Cumhuriyeti|Makedonya]], [[Arnavutluk]], [[Bosna-Hersek]] ve [[Sırbistan]]’da [[Adakale]]’yi uç olarak kapsar.<ref name=Nemeth/> [[Kosova]] da Batı Rumeli Türkçesinin içinde yer alır.
 
=== Doğu Rumeli ===
{{Ana madde|Doğu Rumeli ağızları}}
Batı Rumeli’nin doğusunda kalan bütün alandır. [[Bulgaristan]]’da [[Lom]], [[Vraça]], [[Sofya]], [[Samokov]] ve [[Köstendil]] şehirlerinin doğusundan itibaren ülkenin tamamı, [[Yunanistan]], [[Makedonya Cumhuriyeti|Makedonya]]’nın güney kesimleri ve [[Türkiye]]’nin [[Trakya]]’sı (Doğu Trakya) bu sahanın içindedir.
 
6.531

değişiklik