"Baba İlyas" sayfasının sürümleri arasındaki fark

Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
13. yüzyılda Bâbâ'îyye Tarikâtı'nın Anadolu'daki önderlerindendir.
(Dede Ğarkın<ref>Tarihçi Hamza Aksüt'e göre, günümüzde Mardin il sınırları içerisinde yer alan Dedeköy'de yaşamıştı.</ref><ref>Elvan Çelebi'nin ''Menâkıbu'l Kudsiyye-Fi Menâsıbi'l-Ünsiyye'' adlı eserinin ilk bölümü Dede ...)
(13. yüzyılda Bâbâ'îyye Tarikâtı'nın Anadolu'daki önderlerindendir.)
{{İslam Alevilik}}
'''Ebu'l-Baka Baba İlyas bin Ali el-Horasânî'''<ref>Ocak, Ahmet Yaşar: Menâkıbu'l-Kudsiyye Fî Menâsıbi'l-Ünsiyye (1995), Türk Tarih Kurumu, s. XLVIII</ref> 13. yüzyılda [[Babailer|Bâbâ'îyye Tarikâtı]]'nın Anadolu'daki önderlerindendir.
'''Ebu'l-Baka Baba İlyas bin Ali el-Horasânî'''<ref>Ocak, Ahmet Yaşar: Menâkıbu'l-Kudsiyye Fî Menâsıbi'l-Ünsiyye (1995), Türk Tarih Kurumu, s. XLVIII</ref>, [[Ebu'l Vefâ el-Bağdâdî|Vefâîyye]]<ref>Dursun Gümüşoğlu: Tâcü'l Arifîn es-Seyyid Ebu'l Vefâ Menakıbnamesi - Yaşamı ve Tasavvufi Görüşleri, Can Yayınları, 2006, s. 48</ref> tarikatının ruhani önderi ve Horasan azizlerinden Dede Ğarkın<ref>Tarihçi Hamza Aksüt'e göre, günümüzde Mardin il sınırları içerisinde yer alan Dedeköy'de yaşamıştı.</ref><ref>Elvan Çelebi'nin ''"Menâkıbu'l Kudsiyye-Fi Menâsıbi'l-Ünsiyye"'' adlı eserinin ilk bölümü ''Dede Ğarkın'' hakında günümüzde elde kalan en önemli kaynağı teşkil etmektedir.</ref> ''(Dede Garkın, Dede Kargın, Dede Karğın ya da Dede Karkın)'' tarafından bu tarikatın inançlarını [[Anadolu]]'daki Türkmenler arasında yaymak amacıyla Şeyh Osman, Aynu'd-Devlet Dede, Hacı Bağdın, ve Hacı Mihman ile birlikte görevlendirilmiş beş halifeden biriydi. 1231 yılında Amasya yakınlarındaki Çat ''(İlyasköy)''<ref>Amasya'nın Çat ''(günümüzdeki İlyasköy)'' köyünde Baba İlyas'ın türbesi bulunmaktadır.</ref> köyüne yerleşti. Manevî bir hayat sürdüğü bu köyde müridleri tarafından mucizeler yaratan çok saygın üst düzey bir aziz olarak görülmekteydi. Anadolu Selçuklu yönetimi altında kötü koşularda yaşayanlar arasında çok sayıda izleyicisi vardı. Baba İlyas, Tanrı sevgisinin dinin katı kurallarıyla oluşmayacağını, bunu ancak insanın kendi sevgisiyle yaratabileceğini söylüyordu. Kadın-erkek ayrımına karşı çıkıyor, bütün insanların eşitliğini savunuyordu. Türkmenlerin o zamanki yaşamlarına son derece uygun olan ortak mülkiyete dayalı bir toplumsal düzen öneriyordu. Torunu Elvan Çelebi'ye göre [[Anadolu Selçuklu]] sultanı [[II. Gıyaseddin Keyhüsrev]]'e karşı Ağustos 1239'da başarısızlıkla neticelecek olan [[Baba İshak ayaklanması]]nda yer almıştır. 1240 tarhinde [[Baba İshak]] ile birlikte i'dam edilmiştir.
 
==Yaşamı==
'''Ebu'l-Baka Baba İlyas bin Ali el-Horasânî'''<ref>Ocak, Ahmet Yaşar: Menâkıbu'l-Kudsiyye Fî Menâsıbi'l-Ünsiyye (1995), Türk Tarih Kurumu, s. XLVIII</ref>, [[Ebu'l Vefâ el-Bağdâdî|Vefâîyye]]<ref>Dursun Gümüşoğlu: Tâcü'l Arifîn es-Seyyid Ebu'l Vefâ Menakıbnamesi - Yaşamı ve Tasavvufi Görüşleri, Can Yayınları, 2006, s. 48</ref> tarikatının ruhani önderi ve Horasan azizlerinden Dede Ğarkın<ref>Tarihçi Hamza Aksüt'e göre, günümüzde Mardin il sınırları içerisinde yer alan Dedeköy'de yaşamıştı.</ref><ref>Elvan Çelebi'nin ''"Menâkıbu'l Kudsiyye-Fi Menâsıbi'l-Ünsiyye"'' adlı eserinin ilk bölümü ''Dede Ğarkın'' hakında günümüzde elde kalan en önemli kaynağı teşkil etmektedir.</ref> ''(Dede Garkın, Dede Kargın, Dede Karğın ya da Dede Karkın)'' tarafından bu tarikatın inançlarını [[Anadolu]]'daki Türkmenler arasında yaymak amacıyla Şeyh Osman, Aynu'd-Devlet Dede, Hacı Bağdın, ve Hacı Mihman ile birlikte görevlendirilmiş beş halifeden biriydi. 1231 yılında Amasya yakınlarındaki Çat ''(İlyasköy)''<ref>Amasya'nın Çat ''(günümüzdeki İlyasköy)'' köyünde Baba İlyas'ın türbesi bulunmaktadır.</ref> köyüne yerleşti. Manevî bir hayat sürdüğü bu köyde müridleri tarafından mucizeler yaratan çok saygın üst düzey bir aziz olarak görülmekteydi. Anadolu Selçuklu yönetimi altında kötü koşularda yaşayanlar arasında çok sayıda izleyicisi vardı. Baba İlyas, Tanrı sevgisinin dinin katı kurallarıyla oluşmayacağını, bunu ancak insanın kendi sevgisiyle yaratabileceğini söylüyordu. Kadın-erkek ayrımına karşı çıkıyor, bütün insanların eşitliğini savunuyordu. Türkmenlerin o zamanki yaşamlarına son derece uygun olan ortak mülkiyete dayalı bir toplumsal düzen öneriyordu. Torunu Elvan Çelebi'ye göre [[Anadolu Selçuklu]] sultanı [[II. Gıyaseddin Keyhüsrev]]'e karşı Ağustos 1239'da başarısızlıkla neticelecek olan [[Baba İshak ayaklanması]]nda yer almıştır. 1240 tarhinde [[Baba İshak]] ile birlikte i'dam edilmiştir.
 
==Fikirleri==
Baba İlyas, Tanrı sevgisinin dinin katı kurallarıyla oluşmayacağını, bunu ancak insanın kendi sevgisiyle yaratabileceğini söylüyordu. Kadın-erkek ayrımına karşı çıkıyor, bütün insanların eşitliğini savunuyordu. Türkmenlerin o zamanki yaşamlarına son derece uygun olan ortak mülkiyete dayalı bir toplumsal düzen öneriyordu. [[Anadolu Selçuklu]] yönetimi altında kötü koşularda yaşayanlar arasında da çok sayıda izleyicisi vardı. Torunu Elvan Çelebi'den nakledildiğine göre [[Anadolu Selçuklu]] sultanı [[II. Gıyaseddin Keyhüsrev]]'e karşı Ağustos 1239'da başarısızlıkla neticelecek olan [[Baba İshak ayaklanması]]nda yer aldı. 1240 tarihinde [[Baba İshak]] ile birlikte i'dam edildi.
 
== Ayrıca bakınız ==
Anonim kullanıcı

Gezinti menüsü