İçeriğe atla

Öğreterek öğrenme

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Pedagoji alanında öğreterek öğrenme (İngilizce: learning by teaching) öğrencilerin bir konuyu öğrenip ders için sunum ve etkinlikler hazırlayarak sınıf arkadaşlarına öğretmesi temeline dayanan bir öğretim yöntemidir. Yöntem, konu bilgisinin yanında yaşam becerilerinin kazanımını da amaçlar. Almancada Lernen durch Lehren adıyla kısaltılmış biçimiyle LdL olarak da anılır.

Arka plan

[değiştir | kaynağı değiştir]
Öğrenciler kelime öğretirken

Öğrencilerin birbirini öğretmesi fikri antik çağdan beri görülür.[1] Çoğu tarihsel örnekte bu yaklaşım, kısıtlı kaynaklara yanıt olarak geliştirilmiştir. Örneğin 19. yüzyıl başlarında küresel ölçekte yaygınlaşan Monitorial System adı verilen modelde Andrew Bell ve Joseph Lancaster daha büyük yaş gruplarını küçükleri eğitmek üzere kullanarak az kaynakla çok sayıda yoksul çocuğa eğitim vermeyi hedeflemiştir.[2]

Öğrencinin öğretirken öğrenmesini bilinçli biçimde geliştirmeyi konu alan sistematik araştırmalar 20. yüzyılın ortasında belirginleşti.[3]

1980’lerin başında Jean-Pol Martin özellikle yabancı dil olarak Fransızca öğretiminde öğrencilerin birbirine öğretmesini sistemli bir çerçeveye oturtmuş ve çok sayıda yayında kuramsallaştırmıştır. Bu yaklaşım Almancada Lernen durch Lehren ya da kısaca LdL olarak anılır.[4] Yöntem başlangıçta Almanya’daki disiplin ve ezbere dayalı öğretim geleneği nedeniyle dirençle karşılandı.[5] Bununla birlikte LdL kısa sürede ortaöğretimde yaygınlaştı ve 1990’larda yükseköğretimde de kurumsal bir çerçeve kazandı.[4] 2008’de Martin emekli olduktan sonra yöntemin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasında Joachim Grzega daha görünür bir rol üstlendi.[5][6]

LdL yöntemi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Martin’in LdL kuramında etkileşim hâlindeki ana kavramlar arasında düşünme süreçleri (kavramsallaştırma), kontrol, antinomiler, diyalektik düşünme, keşifçi davranış, bilişsel harita, akış etkisi, yukarıdan-aşağıya/aşağıdan-yukarıya süreçler, merkezcil/merkezkaç güçler, sinirsel davranış, doğrusallık/doğrusal olmama, homeostaz, bütünleşme/ayrışma, merkezileşme/merkezsizleşme, öz-dönüşlülük ve tutarlılık sayılır.[7]

Martin’e göre beynin yapısından esinlenen LdL modeli[8]

Öğretmenin hazırlığı sonrasında öğrenciler hem kendi öğrenmelerinden hem de öğretme sürecinden sorumlu olur. Yeni içerik küçük birimlere bölünür ve en fazla üç kişilik öğrenci grupları oluşturulur.[5] Öğrenciler, akranlarına öğretmek için farklı yöntemler denemeye teşvik edilir. Amaç yalnızca içeriğin öğrenilmesi değildir. Yöntem aynı zamanda saygı, planlama, problem çözme, topluluk önünde konuşma ve iletişim gibi yaşam becerilerinin gelişimini destekler.[9][10][11][12] Öğretmen süreç boyunca etkin kalır, gerektiğinde ek açıklama yapar ve hem öğreten hem öğrenen öğrencileri destekler.[5]

LdL, özel ders bağlamındaki tutorlüktan farklıdır çünkü sınıf içinde ve öğretmen desteğiyle yürütülür. Öğretmenlik uygulaması olarak anlaşılan öğretmen eğitimi kapsamındaki student teachingten de ayrılır.[4]

“Plastik ornitorenk” yöntemi

[değiştir | kaynağı değiştir]
Sınıfta “plastik ornitorenk” yaklaşımı

Yakın bir teknik, cansız bir nesneye anlatımı merkeze alan plastik ornitorenk öğrenmesi yaklaşımıdır. Araştırmalar, bir konuyu bir nesneye öğretiyormuş gibi açıklamanın anlama ve kalıcılığı artırabildiğini göstermiştir.[13][14][15] Benzer bir uygulama, yazılım geliştirmede kodu satır satır bir nesneye açıklayarak hataları bulmayı amaçlayan rubber duck debugging tekniğidir.[16]

Richard Feynman’dan esinlenen Feynman tekniği

Buna akraba bir süreç olan Feynman tekniğinde kişi bilgiyi bir çocuğun anlayacağı yalınlıkta yazar ve açıklayamadığı kısımları yeniden çalışır.[17]

Ters yüz öğrenme ve öğretme

[değiştir | kaynağı değiştir]

Geleneksel ders anlatımı, ters-yüz sınıf yaklaşımıyla harmanlanabilir ya da buna dönüştürülebilir. Her ders öncesi ve sonrası öğrencilerden Likert ölçeği ile anonim geri bildirimler toplanarak sürekli izleme yapılabilir. Planlı derslerde öğretmen materyali bir hafta önceden paylaşır. Küçük gruplar konuları ev ödevi yerine hazırlar ve sınıfta sunar. Uzman öğretim elemanı oturum sonunda tartışır, tamamlar ve geri bildirim verir. Bu düzende öğretmen bir koç olarak hazırlık ve performans sürecini destekler.[18]

İnsan–robot etkileşiminde LdL’nin uygulanması

[değiştir | kaynağı değiştir]

LdL ilkeleri, insan–robot etkileşimi tasarımlarına da uyarlanabilir. Bir modelde robot, önce uzman gözetiminde beceriyi öğrenen bir “öğrenci” gibi çalışır. Ardından bu beceriyi acemilere öğretir, açıklar, gösterir ve değerlendirme yapar. Öğretme süreci robota kendi bilgisini sınama ve geliştirme olanağı sağlar. Roller arasında öğrenci, işbirlikçi ve öğretici olarak esnek geçiş yapabilen robotların uzun dönemli bilgi tutma ve uyum yetenekleri güçlenir.[19]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Seneca, Epistulae morales ad Lucilium, Kitap I, Mektup 7, Bölüm 8.
  2. ^ Graves, Frank Pierrepont (1915). A Student's History of Education (İngilizce). Macmillan Company. ss. 239ff. 
  3. ^ Gartner, Alan; Kohler, Mary Conway; Riessman, Frank (1971). Children teach children; learning by teachingÜcretsiz kayıt gerekli (1. bas.). New York: Harper & Row. ISBN 978-0-06-013553-9. 
  4. ^ a b c Aslan, Safiye (5 Ekim 2015). "Is Learning by Teaching Effective in Gaining 21st Century Skills? The Views of Pre-Service Science Teachers". Educational Sciences: Theory and Practice (İngilizce). 15 (6). ISSN 1303-0485. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi3 Eylül 2025. 
  5. ^ a b c d Heinrich, Christian (November 2007). "Learning by Teaching: The Goal is Independence". Goethe-Institut (İngilizce). 14 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2025. 
  6. ^ "About me" (Almanca). Jean-Pol Martins Weblog. 11 Kasım 2008. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2018. 
  7. ^ Lernen durch Lehren: Konzeptualisierung als Glücksquelle. In: Olaf-Axel Burow, Stefan Bornemann (haz.), Das große Handbuch Unterricht & Erziehung in der Schule. Carl Link Verlag, 2018, s. 345–360. ISBN 978-3-556-07336-0
  8. ^ Kahl, von Reinhard (2005). Treibhäuser der Zukunft wie in Deutschland Schulen gelingen; eine Dokumentation (2., überarb. Aufl. bas.). Berlin: Archiv der Zukunft [u.a.] ISBN 978-3-407-85830-6. 
  9. ^ Thimm, Katja (1 Temmuz 2002). "Guten Morgen, liebe Zahlen". Der Spiegel. 
  10. ^ Kahl, Reinhard (22 Ekim 2008). "Unterricht: Schüler als Lehrer". Zeit (Almanca). 7 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2025. 
  11. ^ Stollhans, S. (2016). "Learning by teaching: developing transferable skills." (PDF). Corradini, E.; Borthwick, K.; Gallagher-Brett, A. (Ed.). Employability for languages: a handbook (PDF). Dublin: Researchpublishing.net. ss. 161-164. doi:10.14705/rpnet.2016.cbg2016.478. ISBN 978-1-908416-39-1. 
  12. ^ Grzega, Joachim; Schöner, Marion (4 Temmuz 2008). "The didactic model LdL (Lernen durch Lehren) as a way of preparing students for communication in a knowledge society". Journal of Education for Teaching. 34 (3): 167-175. doi:10.1080/02607470802212157. 
  13. ^ "Learning by teaching others is extremely effective – a new study tested a key reason why". 4 Mayıs 2018. 16 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2018. 
  14. ^ Aslan, Safiye (2015). "Is Learning by Teaching Effective in Gaining 21st Century Skills? The Views of Pre-Service Science Teachers". Educational Sciences: Theory & Practice. 15 (6). doi:10.12738/estp.2016.1.0019 Özgürce erişilebilir. 
  15. ^ Bargh, John A.; Schul, Yaacov (1980). "On the cognitive benefits of teaching". Journal of Educational Psychology. 72 (5): 593-604. doi:10.1037/0022-0663.72.5.593. 
  16. ^ Koh, Aloysius Wei Lun; Lee, Sze Chi; Lim, Stephen Wee Hun (2018). "The learning benefits of teaching: A retrieval practice hypothesis". Applied Cognitive Psychology. 32 (3): 401-410. doi:10.1002/acp.3410. 
  17. ^ Staff (5 Mart 2021). "Feynman Technique for Learning". Library, William S. Richardson School of Law, University of Hawaiʻi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2021. 
  18. ^ Mastmeyer, A. (2020). "Quantitative and Qualitative Evaluation of Transforming to Flipped-Classroom from Instruction Teaching using Micro Feedback Loops". Manuscript Work in Progress: 1-42. doi:10.5281/zenodo.4000357. 
  19. ^ Adamson, Timothy; Ghose, Debasmita; Yasuda, Shannon C.; Shepard, Lucas Jehu Silva; Lewkowicz, Michal A.; Duan, Joyce; Scassellati, Brian (8 Mart 2021). "Why We Should Build Robots That Both Teach and Learn". Proceedings of the 2021 ACM/IEEE International Conference on Human-Robot Interaction. 9. New York, NY, USA: ACM. ss. 187-196. doi:10.1145/3434073.3444647. ISBN 978-1-4503-8289-2. 

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Öğreterek_öğrenme&oldid=37081949" sayfasından alınmıştır