Émilie du Châtelet

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Émilie du Châtelet
Emilie Chatelet portrait by Latour.jpg
Maurice Quentin de La Tour tarafından yapılmış portresi
Doğum 17 Aralık 1706(1706-12-17)
Paris, Fransa Krallığı
Ölüm 10 Eylül 1749 (42 yaşında)
Lunéville, Fransa Krallığı
Ölüm sebebi Akciğer embolisi
Tanınma nedeni Newton'un Principiasının Fransızcaya çevrilmesi, Newton fiziğini Leibniz metafiziği ile birleştiren doğal felsefe ve Newton fiziğinin savunuculuğu
Evlilik
Marquis Florent-Claude du Chastellet-Lomont (e. 1725)
Partner(ler) Voltaire (1733–1749)
Jean François de Saint-Lambert
Çocuk(lar)
Kariyeri
Dalı
Akademik danışmanları Alexis Clairaut
Johann Samuel König
Etkilendikleri Isaac Newton, Gottfried Leibniz, Willem 's Gravesande
İmza
Signature Only Emilie Du Chatelet RGNb10349352.01.tif

Émilie du Châtelet (tam adı: Gabrielle Émilie Le Tonnelier de Breteuil, marquise du Châtelet) (d. 17 Aralık 1706 - ö. 10 Ekim 1749), Fransız matematikçi, fizikçi ve yazardır.

Babası, XIV. Louis'nin baş danışmanı ve özel elçisi olan Émilie Châtelet, küçük yaştan itibaren, eskrim, binicilik, jimnastik gibi derslerin yanında sıkı bir eğitim almaya başladı. 12 yaşına geldiğinde, Latince, İtalyanca, Yunanca ve Almanca'yı akıcı bir dille konuşabiliyor ve çevirmenlik yapabiliyordu. Felsefe, matematik, edebiyat ve bilimsel konularda eğitim almasına karşın, danstan hoşlanıyor, arp çalıyor, opera şarkıları söylüyordu. 20 Haziran 1725'te yaşadığı ortamdaki aile baskısından ve sıkı disiplinli eğitim çalışmalarından kaçarak 19 yaşındayken evlendi.

Eşi aracılığıyla Fransız yazar ve filozof Voltaire ile tanışan Châtelet, ünlü yazarla birlikte kiliseyle devletin ayrılması ve devletin gücünün sınırlanması ihtiyacı gibi konularda çalışmalar yaptı. 20 yaşına geldiğinde eğitimini sürdürmek amacıyla, Fransız Bilimler Akademisi'ne başvurdu ancak cinsiyeti nedeniyle reddedildi. Bu akademi, ilerleyen yıllarda Châtelet'in Tabiat Üzerine Tezler adlı kitabını yayınlamayı üstlenmiştir.

Châtelet'in en önemli eserlerinden biri, Isaac Newton'ın Principia (Prensipler) kitabının Fransızca'ya çevirisidir. Fransa'nın, Newton'ı tanımasında, Châtelet'nin bu çevirisi büyük önem taşır.

Newton’a göre; hareket eden cismin enerjisinin kütlesi ile doğrudan orantılı olmadığı düşüncesinin tersini savunan Emilie du Châtelet, kütle ve hızının karesi ile orantılı olduğunu kanıtladı.Einstein’in teorisini (e=mc²) destekleyen bu düşünce bilim dünyasında ilgi gördü. 42 yaşındayken emboli nedeniyle yaşamını yitiren Emilie du Châtelet, ölümünün ardından Voltaire'in sevgilisi olarak anıldı.

"Beni kendi meziyetlerimle ya da meziyetlerimin olmaması ile değerlendirin, fakat, beni şu büyük generalin, bu büyük bilginin, Fransa’da bir parlayan bir yıldız veya meşhur bir yazara eklenti olarak görmeyin. Ben kendi doğrumla tüm söyledikleri ve yaptıkları ile sadece kendisine sorumlu olan bütün bir kişiyim. Henüz karşılaşmamış olmama rağmen benden bilgisi daha fazla olan metafizikçi veya filozoflar olabilir. Ancak, onlar da beşeri zafiyetleri olan insanlardır. Dolayısıyla, tüm faziletlerimin toplamını aldığımda, itiraf etmeliyim ki, kimseden aşağı kalmamaktayım."

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Britannica Ansiklopedisi

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]