Çit Yerleşimi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Çit Yerleşimi
Çit Yerleşimi ve Kongre Polonyası, Yahudi nüfus yüzdeleri y. 1905

Çit Yerleşimi (RusçaЧерта́ осе́длости, chertá osédlosti; Yidişדער תּחום-המושבֿ, der tchum-ha-moyshev; İbraniceתְּחוּם הַמּוֹשָב, t'ẖum hammosháv), 1791'den 1917'ye kadar var olan ve Yahudilerin daimi ikametine izin verilen ve ötesinde, kalıcı veya geçici Yahudilerin ikametinin çoğunlukla yasak olduğu, değişen sınırlara sahip Rus İmparatorluğu'nun bir batı bölgesiydi.[1] Çoğu Yahudi, Çit Yerleşimi'ndeki bazı şehirlerde de ikamet etmekten hala dışlandı. Üniversite eğitimi almış olanlar, soylular, tüccar loncalarının en varlıklı üyeleri ve belirli zanaatkarlar, bazı askeri personel ve aileleri de dahil olmak üzere onlarla ilişkili bazı hizmetler ve bazen onların personeli de dahil olmak üzere birkaç Yahudi'nin bölge dışında yaşamasına izin verildi. hizmetçiler. Kazık, bir çit veya sınırla çevrili alan anlamına gelecek şekilde genişletildi. XIII. yüzyıldan itibaren kıyımdan kaçan Almanya Yahudileri Polonya'da çok büyük bir Yahudi topluluğu oluşturdular.[2] Polonya kralları Wfadystaw I (1305-1333) ve Büyük Kazimierz III (1333-1370) onlara birtakım haklar tanıdı.[3] Kendileriyle getirdikleri ortaçağ Almancası, İbranice ve Slavca sözcüklerle tanşarak Yidiş dilini oluşturdu. Bu dil Orta ve Doğu Avrupa Yahudileri'nin (Aşkenazı) çoğu tarafından konuşulan bir dil oldu.

Çit Yerleşimi, günümüzün tüm Belarus, Litvanya ve Moldova, Ukrayna'nın çoğunu ve doğu-orta Polonya'yı ve Letonya'nın ve batı Rusya'nın nispeten küçük kısımlarını içeriyordu. Ülkenin doğu ucundan veya sınır çizgisinden batıya , Prusya Krallığı (daha sonra Alman İmparatorluğu) ve Avusturya-Macaristan ile İmparatorluk Rus sınırına kadar uzanıyordu. Ayrıca, Avrupa Rusya topraklarının yaklaşık %20'sini oluşturuyordu ve büyük ölçüde eski Polonya-Litvanya Topluluğu, Kazak Hetmanlığı, Osmanlı İmparatorluğu (Yedisan ile birlikte), Kırım Hanlığı ve doğu Boğdan Prensliği'nin (Besarabya) tarihi topraklarına tekabül ediyordu. XVII. yüzyılda ortodoks Kazaklar Polonya ve Litvanya Yahudileri'ni kırıp geçirdiler; bu kıyımlardan kurtulanlar XVIII. yüzyılda batıya göç etti. Bu koşullar altında sahte mesihlerin saygınlık kazanması kolayca açıklanabilir. Gene bu dönemde hasidim hareti doğdu: bu hareket hahamların entelektüalizminden usanan ve kendilerine gerçek bir yaşama sevinci ve büyük mistik bir coşkuyla her kişinin Tanrı'ya karşı görevlerini kendi olanakları içinde gerçekleştirebileceği öğretilen büyük kitlelerce benimsendi.

Çit Yerleşimi'ndeki yaşam birçokları için ekonomik olarak kasvetli geçti. Çoğu insan, özellikle 19. yüzyılın sonlarında göçle sonuçlanan, sakinlerin sayısını destekleyemeyen küçük hizmet veya zanaatkar işlerine güveniyordu. Öyle olsa bile, Yahudi kültürü, özellikle Yidiş'te, shtetl'lerde (küçük kasabalar) gelişti ve entelektüel kültür, yeshivot'ta (dini okullar) gelişti ve yurt dışına da taşındı. 1795'te Polonya Yahudileri'nin çoğu çarın uyruğu oldular ve bir "Yahudi yerleşim alanı"na kapatıldılar. Özellikle Aleksandr II'nin öldürülmesinden (1881) sonra, nihilistler ve devrimcilerle suç ortağı sayılan Rus Yahudileri, Birinci Dünya Savaşı'na kadar pogromların kurbanı olup kıyıma uğradılar, bu kıyım Britanya İmparatorluğu'na, Amerika ve Fransa’ya doğru büyük çapta bir Yahudi göçüne neden oldu.

Pale'nin varlığı sırasında Rus İmparatorluğu, büyük oranda Yahudi, Roma Katolik ve 19. yüzyılın ortalarına kadar Doğu Katolik nüfusuyla Pale'ye dahil olan bölgenin aksine ağırlıklı olarak Ortodoks Hristiyandı (modern Ukrayna, Beyaz Rusya ve Moldova ağırlıklı olarak Doğu Ortodoks'tur). Pale'i yaratan fermanların dini doğası açıkken (devlet dini olan Rus Ortodoksluğuna geçiş, bireyleri darlıklardan kurtardı), tarihçiler, yaratılması ve sürdürülmesi için motivasyonların öncelikle ekonomik ve milliyetçi olduğunu iddia ediyorlar. 1795'te Polonya Yahudileri' nin çoğu çarın uyruğu oldular ve bir "Yahudi yerleşim alanı"na kapatıldılar. Özellikle Aleksandr ll'nin öldürülmesinden (1881) sonra, nihilistler ve devrimcilerle suç ortağı sayılan Rus Yahudileri, Birinci Dünya savaşı'na tadar "pogromların kurbanı olup kıyıma uğradılar, bu kıyım Britanya Imparatorluğu'na, Amerika ve Fransa’ya doğru büyük çapta bir Yahudi göçüne neden oldu.

Pale'in uygulanmasının ve resmi sınırlarının sona ermesi, 1914'te I.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Черта оседлости. (tr. "Settlement line") 1 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. KEE, volume 9, col. 1188–1198 eleven.co.il
  2. ^ Lewis, Derek (2016). Historical dictionary of contemporary Germany (2. bas.). Lanham, Md.: Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 978-1442269569. 
  3. ^ Basista, Jakub (2022). Historical dictionary of Poland (3. bas.). Lanham, Md.: Scarecrow Press Inc. ISBN 978-0810871625.