Çakırüzüm, Göle

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Çakırüzüm
Ardahan'ın konumu
Ardahan'ın konumu
Ardahan üzerinde Çakırüzüm
Çakırüzüm
Çakırüzüm
Çakırüzüm'ün Ardahan'daki konumu
Ülke Türkiye Türkiye
İl Ardahan
İlçe Göle
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
Rakım 2.044 m (6.706 ft)
Nüfus
 (2020)
 • Toplam 333
Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu 0478
İl plaka kodu 75
Posta kodu 75700

Çakırüzüm, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Çakırüzüm köyünün eski adı Muzareti'dir. Gürcüce bir yer adı olan Muzareti (მუზარეთი), 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde Musaret (Мюзарет), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Muzarat (موزارات) olarak geçer.[3][4]

Muzareti, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşimin bulunduğu yer, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresi sırasında Muzareti, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. 1886 yılında nüfusu, "Rum" olarak kaydedilmiş 187 kişiden oluşuyordu.[5] Köyün nüfusu 1896 yılında 287 kişi, 1906 yılında 415 kişi olarak tespit edilmiştir.[6]

Bölgede 1907 yılında araştırma gezisi yapan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, o sırada Göle bölgesinin nüfusu hayli renkli bir hale gelmiş, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Osmanlı ülkesinden göç etmiş olan Rumlar ve Ermeniler Müslüman Gürcülerden boşalmış yerlere yerleştirilmişti. Nitekim Muzareti köyünde Rumlar eski Gürcü kilisesini yıkmış ve taşlarıyla yeni bir kilise inşa etmişlerdi. Bu kilisenin bir taşında Gürcü alfabesinin Asomtavruli karakterleriyle "Ts¯o G¯i" (წ¯ო გ¯ი) yazısı bulunuyordu. Köyde ikinci bir eski kilise bulunuyordu ve o kilise de yıkılmış ve Takaişvili'nin orada bulunduğu sırada yerinde yeni kilise inşa ediliyordu.[7]

Muzareti köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Muzareti Türkiye'ye bırakıldı.[8]

Muzareti, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Muzarat (موزارات) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[9] 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan Muzarat'ın nüfusu 369 kişiden oluşuyordu.[10] Muzareti veya Muzarat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çakırüzüm olarak değiştirilmiştir.[11] 1965 genel nüfus sayımında Çakırüzüm köyünün nüfusu 851 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 181 kişi okuma yazma biliyordu.[12]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Köy, Ardahan il merkezine 49 km, Göle ilçe merkezine 4 km uzaklıktadır.[13]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2020 333[2]
2019 324[2]
2018 333[2]
2017 333[2]
2016 326[2]
2015 336[2]
2014 390[2]
2013 403[2]
2012 413[2]
2011 401[2]
2010 405[2]
2009 403[2]
2008 398[2]
2007 401[2]
2000 517[13]
1990 748[14]
1985 966[15]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Cakiruzum, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 23 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2020. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o "Ardahan Göle Çakırüzüm Köy Nüfusu". Nufusune.com. 16 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2020. 
  3. ^ ""Göle Kazası (1886 Yılı)" (Rusça)". 18 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 771.
  5. ^ ""Göle Kazası (1886 Yılı)" (Rusça)". 18 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 113, ISBN 9786052100271.
  7. ^ "Ekvtime Takaişvili, 1907 Yılı Kola-Oltisi ve Çangli'de Arkeolojik Araştırmalar Gezisi (Gürcüce), Paris, 1938, s. 10, 15". 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2021. 
  8. ^ "Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1969, 3 Cilt, 2. cilt s. 489". 8 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2022. 
  9. ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 771.
  10. ^ 1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 352.
  11. ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 729". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021. 
  12. ^ 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 358.
  13. ^ a b "Çakırüzüm Köyü". YerelNet.org.tr. 3 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2020. 
  14. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020. 
  15. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]