Yuan Shikai

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Yuan Shikai
Çin Cumhuriyeti Başkanı
Görev süresi
10 Mart 1912 – 22 Mart 1916
Kişi bilgileri
Doğum 16 Eylül 1859
Henan, Çin
Ölüm 6 Haziran 1916 (56 yaşında)
Pekin, Çin
Mesleği Asker

Yuan Shikai (Geleneksel Çin yazısı: 袁世凱; Wade-Giles: Yüan Shih-Ka'i; d. 16 Eylül 1859, Henan-ö. 6 Haziran 1916, Pekin, Çin), Çinli komutan ve devlet adamı. Qing (Mançu) Hanedanı döneminde 1911'e değin reform hükümetinde bakanlık yapmış. 1912-1916 arasında Çin Cumhuriyeti'nin ilk başkanı olmuştur. İmparatorluğun son günlerinde soyluluk unvanı almıştır.


Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Toprak sahibi asker kökenli bir ailenin oğluydu. Hiç akademik öğrenim görmedi. Li Hongzhang'ın komuta ettiği Anhui ordusunun, 1882'de Japon saldırısına karşı koymak üzere Kore'ye gönderilmiş olan Qing tugayında askerliğe başladı. 1885'te Çin'in Seul'deki komiserliğine getirildi, 1894-95 Çin-Japon Savaşı'nın patlak vermesinde etkili oldu. Pekin'in içeriden ve dışarıdan saldırıya açık duruma gelmesi üzerine kurulması kararlaştırılan yeni ordunun eğitimini üstlendi.

1900 Boxer Ayaklanması'ndan sonra Çin ordusunda yalnızca Yuan'ın komutası altındaki tümen ayakta kalmıştı. Böylece siyasal konumu güçlenen Yuan 1901'de Zhili (Hebei) yönetim bölgesinin genel valiliği görevine getirildi. Bu görevinde ve daha sonraki danışmanlığı sırasında Çin'in modernleşmesinde ve savunma programlarının hazırlanmasında belirleyici rol oynadı. Bütün bu dönem boyunca İmparatoriçe Cixi'nin sürekli desteğini aldı. 1908'de imparatoriçe ölünce, başta çocuk yaştaki imparatorun naibi olmak üzere karşıtları tarafından bütün görevlerinden alındı. Ama devrim dalgası Mançuları da tehdit etmeye başlayınca, imparator tarafından bir kez daha göreve çağrıldı.

Yuan bu nazik dönemde hem tutucular hem de devrimciler için ülkede barış ve birliği sağlayacak tek kişi olarak görülüyordu. Bu yüzden Pekin'deki imparatorla Nanjing'deki geçici başkanın önerisiyle Çin'in ilk başkanı oldu. 1911 Devrimi, modern Çin tarihinde büyük önem taşımaktadır. Ancak, 1911 Devriminin olumlu sonuçları, Çin burjuvazisinin verdiği tavizler nedeniyle ortadan kalktı ve ülke, Yuan Shikai'nin önderliğini yaptığı Kuzey Mahalli Diktatörlerinin egemenliğinde bir döneme girdi.[1]

Hazine boştu, yönetim bölgeleri de yerel savaş ağalarının elindeydi; henüz kalıcı bir anayasa yapılmamıştı. Yuan'a göre, yeni seçilen Ulusal Meclis ülke yararına çalışamayacak kadar hantal ve çekişme içindeydi. Büyük miktarlarda dış borç alma tasarısı Ulusal Meclis'te Kuomintang tarafından engellenince Yuan parti başkanını öldürttü ve meclisi dağıttı. Bunun üzerine 1913'te Yuan yönetimine karşı ayaklanmalar patlak verdi. Bu mücadeleden Yuan'ın üstün çıkması Çin'de bir parlamenter demokrasi kurulması umutlarını söndürdü. Yuan bundan sonra ömür boyu başkan olabilmek, 1915-16'da da yeni bir imparatorluk hanedanı kurmak için çaba gösterdi. Bu girişimi tutucu yandaşları ile askerler arasında bile hoşnutsuzluk yarattı. Japonların da desteğini alan yaygın muhalefet Yuan'ın iktidarını sarsmaya başladı. Kendisine bağlı komutanların bile desteğini yitiren başkan bir süre hastalanarak öldü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Önce gelen:
Yikuang
Çin Başbakanı
2 Kasım 1911 - 10 Mart 1912
Sonra gelen:
Táng Shàoyí
Önce gelen:
Sun Yat-sen
Çin Cumhuriyeti Başkanı
10 Mart 1912 - 6 Haziran 1916
Sonra gelen:
Li Yuanhong