Yeraltı suyu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Yeraltı suları sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Yeraltı suyu birçok şehrin, havzanın ve sanayi tesisinin su ihtiyacını karşılamak üzere faal durumda olan doğal su kaynağıdır.

Yeryüzüne düşen yağışların bir bölümü bitkiler tarafından tutulmakta, bir bölümü toprak tarafından emilmekte, bir bölümü yüzeysel akıma geçerek akarsulara kavuşmakta, bir bölümü de yüzeyden alta doğru sızarak muhtelif derinliklerde kayaların çatlaklarında, çeşitli boyuttaki kum, mil ve çakıl gibi malzemelerin arasındaki boşluklarda depolanmaktadır. Yeraltındaki boşluk veya gözeneklerde tutulan suya “yeraltı suyu” denilmektedir.[1] Yeraltı suyu dünyanın tatlı suyunun yaklaşık olarak %22'sini sağlar. Hidrolojik döngünün bir parçasıdır. Yeraltı suyunun kaynakları yağışlar, okyanuslar, ırmaklar, göller, bataklıklar, yapay gölcükler ve su arıtma sistemlerinden oluşur.[2]

Akifer[değiştir | kaynağı değiştir]

Akifer

Akifer, yeraltı suyunu tutan ve ileten kayaç ortamına akifer denir. İçlerine suyun serbestçe girebileceği veya hareket edebileceği boyutta ve miktarda birbiriyle bağlantılı boşluk içeren kayaçlardan oluşmuş geçirimli kesimlerdir.[2]

Yeraltı sularının hareketi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeraltı suyunun aşağı yönlü hareketi için gereken enerjiyi yer çekimi sağlar.[2] Yeraltı suları yeryüzünde akan suların aksine çok yavaş hareket ederler. Bu nedenle yeraltı sularının hızı bir günde veya bir yılda alınan yol olarak m/yıl şeklinde ifade edilir. Yeraltı sularında hareket yavaş olduğu için akış düzgündür.[1]

Yeraltı sularının fiziksel-kimyasal özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeraltı sularının fiziksel ve kimyasal özellikleri incelendiğinde bazı ayırıcı özellikler bulunduğu dikkat çeker. Bunlardan fiziksel özellikler arasında en dikkat çekici olanlar sıcaklık, akış hızı, basınç durumu ve seviye değişmeleri gibi özelliklerdir. Yeraltı suları tıpkı yerüstü sularında olduğu gibi saf değildir.

Erimiş bazı kimyasal maddelerle karışık olarak bulunurlar. Hemen bütün yeraltı sularının kimyasal bileşimlerinde az çok belli oranlarda elementler bulunur. Bunlar; Kalsiyum karbonat, kalsiyum sülfat, sodyum klorür, demir, kükürt, azot ve silisyum gibi elementlerdir. [3]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeraltı suyunun topoğrafya üzerinde akışa geçtiği ya da süzüldüğü yerlere “kaynak” denir.[2]

Kaynak Sınıflandırılması[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Süreklilik Durumuna Göre Kaynaklar
  • Konumlarına Göre Kaynaklar
  • Jeolojik Özeliklerine Göre Kaynaklar
  • Akifer Tiplerine Göre Kaynaklar
  • Yeryüzüne Çıkış Şekline Göre Kaynaklar
  • Sıcaklıklarına Göre Kaynaklar
  • Sularının Kimyasal Bileşimine Göre Kaynaklar

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Akif Akkuş, Genel Fiziki Coğrafya, 2. basım, Nobel Yayınevi, 2007, s. 75-85
  2. ^ a b c d James S. Monroe - Reed Wıcander, Fiziksel Jeoloji - Yeryuvarının Araştırılması, 5. basım, Thomson Brooks/Cole, 2007, Çeviren: Kadir Dirik – Mehmet Şener
  3. ^ Hayati Doganay, Genel Fiziki Coğrafya , 8. basım, AKTİF YAYINEVİ, 2003, Sayfa 370-386.