Yahudi Otonom Bölgesi
Vikipedi, özgür ansiklopedi
|
|||||
 |
|||||
| Resmi dil | Rusça, Yidiş | ||||
| Başkent | Birobican | ||||
| Yüzölçümü | 36,000 km² | ||||
| Nüfus - Toplam (2004) - Nüfus yoğunluğu |
190,915 5.3/km² |
||||
| Para birimi | Ruble (RUR) | ||||
Yahudi Otonom Bölgesi (Rusça: Евре́йская автоно́мная о́бласть, Yevreyskaya avtonomnaya oblast; Yidiş: ייִדישער אױטאָנאָמע געגנט, Yidişer Oytonome Gegnt), Rusya Federasyonu'na bağlı otonom bölge. Mayıs 1928'de kuruldu. 1934'te otonom devlete dönüştürülen bölge, Sovyetler Birliği dağıdıktan sonra tekrar bölge statüsüne getirildi. Bölge, Moskova'nın 8.000 km. doğusunda Çin Halk Cumhuriyeti ve Yakutistan arasında yer alır.
[değiştir] Tarih
Tarih öncesi dönemde Amur bölgesinde Tunguz ve Daur boyları yaşıyordu. Nüfus vadilerde, özellikle Amur kıyılarında yoğunlaşıyordu. Zamanla Moğol ve sonra Çin hakimiyetine girdi. Ruslar 17.yy'dan itibaren bölgeye sızmaya başladılar ve Aigun (1858) ve Pekin (1860) anlaşmalarıyla hakimiyetlerini kabul ettirdiler. Ancak bölgedeki Çin etkisi, 1900 yılında Heylongciyang Nehri'nin Doğusundaki Altmışdört Köy'ün Rus güçlerince yok edilmesine kadar sürdü.
1958'de Rus hükümeti, güneydoğu Sibirya sınırını korumak için Amur Kazakları birliklerinin kurulmasını kararlaştırdı. Askeri birliklerle birlikte sivil yerleşimciler de bölgeye geldiler.
1989'da Transsibirya Demiryolu'nun Çita-Vladivostok hattının yapımı her iki yönden birden döşenen raylarla başladı. Demiryolu inşası için bölgeye çok sayıda işçi ve yerleşimci geldi, iktisat canlandı. Demiryolu 1918'de tamamlandı.
Yahudi Otonom Bölgesi, 1928'de Stalin'in her etnik gruba bir otonom bölgesi verme projesi kapsamında kuruldu. Projenin amacı, etnik grupların kendi kültürel kimliklerini geliştirmelerini sağlamaktı. Sovyetler, Yahudi proleter kültürünün oluşmasını sağlamaya çalışıyordu. Ayrıca, rejim için tehlike olarak görülen Yahudiler Sibirya'nın bu uzak köşesine sürülerek önlem alınıyordu. Yahudilerin milli kültürlerini ifade etmek için din yerine yeni bir kültür ve sanat kurmaları hedefleniyordu.
Stalinizme göre bir etnik grubun millet statüsüne kavuşması için toprakları olması gerekiyordu. Yahudiler, kendi etnik gruplarına bir toprak verilmesini talep ettiler. Siyasi olarak, bu Siyonizm'e de bir alternatif oluşturuyordu.
Bazı yorumcular, Stalin'in bu uzak yöreyi seçerken antisemitizm etkisiyle hareket ettiğini savunurlar. Amur yöresinde iklim koşulları çok sertti, nüfus çok seyrekti ve daha önce hiç bir Yahudi yerleşimci bulunmuyordu.
Zorluklara karşın Yahudi yerleşimciler yavaş yavaş bölgeye gelmeye başladı. 1930'larda Yahudi İdaresi otonom bölge statüsü kazandı. Daha fazla Yahudinin bölgeye yerleşmesi için yoğun propaganda yapılıyordu. Mutuluğun Peşinde adlı Sovyet filminde, ABD'deki Büyük Ekonomik Buhran'dan kaçan bir Yahudi ailesi, Yahudi Özerk Bölgesi'nde yeni bir hayat kuruyordu.
Yahudi nüfusu arttıkça Yahudi kültürünün bölgedeki etkisi de kuvvetlendi. ביראָבידזשאַנער שטערן (Birobidcan Yıldızı) adlı bir gazete, bir tiyatro topluğu kuruldu. Caddelere tanınmış Yahudilerin isimleri veriliyordu. II. Dünya Savaşı sırasında Yahudi sığınmacıların da yerleştirilmesiyle bölgedeki Yahudi nüfusu doruk noktasına ulaştı (toplam nüfusun 1/3'ü).
Ancak proje Stalin'in tasfiye hareketi sırasında Yahudi önderliğini hapsetmesi, bazılarını idam etmesiyle sona erdi. Yahudi kültürünün sembolleri silindi, yerel kütüphanedeki Yahudilikle ilgili kaynaklar yakıldı. Takip eden yıllarda Sovyetler'de Yahudilere ait bir özerk bölge fikri unutuldu. Louis Rapoport, Jonathan Brent ve Vladimir Naumov gibi tarihçiler, Stalin'in, ölümünden önce, Kırım Tatarları gibi tüm Yahudi nüfusu Sibirya'nın bu ücra köşesine sürmeye karar verdiğini savunurlar.
Sovyetler Birliği'nin çökmesiyle birlikte bölgedeki Yahudilerin çoğu İsrail ve Almanya'ya göç etti. 1991'de bölge Habarovsk Krayı'ndan çıkartılarak doğrudan Rusya Federasyonu'na bağlandı. Bölgeye tekrar özel statü kazandıran bu adıma karşın artık Yahudilerin oranı yerel nüfusun %2'sine düşmüştü. Yine de Yidiş okullarda tekrar öğretilmeye başlandı, bu dilde yayın yapan bir radyo istasyonu kuruldu ve Birobidzhaner Stern'de Yidiş dilindeki yayınlar devam etti.
[değiştir] Nüfus
2002 sayımlarına göre bölge nüfusu 171.697 Rus(89,93%), 8.483 Ukraynalı(4,44%), 2.327 Yahudi(1,22%), 1.196 Tatar (0,63%), 1,182 Beyaz Rusyalı,(0.62%)672 Moldavyalı (0.35%), 594 Azeri (0.31%), 453 Almanlar (0.24%), 402 Koreli (0.21%), 401 Mordovyalı (0.21%), 320 Çuvaş (0.17%), 282 Ermeni (0.15%), 188 Başkırt (0.10%), 156 Özbek(0.08%), 148 Leh (0.08%), 132 Roma (0.07%), 128 Tacik (0.07%), 103 Mari (0.05%) ve 102 Çinli (0.05%) oluşturmaktadır.
2007'nin ilk yarısında doğum oranı binde 12.8. Bu doğum oranı tüm Rusya'ya göre oldukça yüksektir. [1]
[değiştir] Saat dilimi
-
Vladivostok Zaman Dilimi'ndedir (VLAT/VLAST). UTC'ye göre saat farkı +1000 (VLAT)/+1100 (VLAST).
