Yüzey gerilimi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Yüzey gerilimi, fizikokimyada bir sıvının yüzey katmanının esnek bir tabakaya benzer özellikler göstermesinden kaynaklanan etkiye verilen addır. Bu etki bazı böceklerin su üzerinde yürümesine olanak verir. Bir gazla bir sıvının ya da birbirleriyle karışmayan iki sıvının temas yüzeyleri gerilmiş esnek bir zara benzer. Bu gerilim likidin serbest yüzüne ait ise buna yüzey gerilimi; iki sıvının sınır yüzeyine ait ise arayüzey gerilimi (yüzeylerarası gerilim) adını alır.

Bu olay kinetik teori yardımıyla açıklanır. Sıvı içerisindeki bir molekül kendini çevreleyen öteki moleküllerin etkisine uğramış olduğundan simetri nedeniyle bu kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır. Bunun sonucu olarak molekül hiçbir kuvvetin etkisinde değildir. Ama sıvının yüzündeki bir molekül ele alınırsa, buhar fazdaki birim hacme düşen molekül sayısı, sıvı fazdakinden çok daha az olduğundan sıvı yüzeyinde denkleşmemiş kuvvet alanları bulunur ve molekül sıvının içerisine doğru çekilir ve sıvının yüzü gergin bir zar biçimini alır. Yüzey geriliminin etkisi altındaki sıvı yüzeyi, sıvının öteki kısımlarından farklı özellikler taşır.

Bilimsel tanımla; sıvı yüzeyinde birim uzunluğu gergin tutan kuvvete yüzey gerilimi denir. Birimi dyne/cm'dir. Dar tüplerde gözlenen sıvı yükselme ve alçalması olan kapilarite olayının nedeni de yüzey gerilimidir.

Bazı Maddelerin Yüzey Gerilimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı sıvıların dyn/cm cinsinden havadaki yüzey gerilimleri[1]
Bu değerleri bine bölerek N/m cinsinden ifade edebilirsiniz.
Sıvı Sıcaklık°C Yüzey Gerilimi, γ
Asetik asit 20 27.6
Asetik acit (40.1%) + Su 30 40.68
Asetik asit(10.0%) + Su 30 54.56
Aseton 20 23.7
Dietil ether 20 17.0
Ethanol 20 22.27
Ethanol (40%) + Su 25 29.63
Ethanol (11.1%) + Su 25 46.03
Glyserol 20 63
n-Hekzan 20 18.4
Hidroklorik asid 17.7M Sıvı Solüsyon 20 65.95
Izopropanol 20 21.7
Civa 15 487
Metanol 20 22.6
n-Oktan 20 21.8
Sodyum Klorit 6.0M Sıvı Çözelti 20 82.55
Sakaroz (Şeker) (55%) + Su 20 76.45
Su 0 75.64
Su 25 71.97
Su 50 67.91
Su 100 58.85

Yüzey gerilimini etkileyen faktörler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıvının sıcaklığının artırılması veya sıvıya deterjan veya sabun gibi etkenlerin karıştırılması yüzey gerilimi azaltır[2]. Bu durum iyidir çünkü temizlik yapılabilmesi için sıvının yüzey geriliminin düşürülmesi lazımdır. Yüzey gerilimi düşürülen sıvı içerisine kiri daha rahat almaktadır. Bu yüzden yüzey gerilimi düştükçe daha iyi temizlik yapılabilmektedir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Yüzey gerilimi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Lange's Handbook of Chemistry, 10th ed. pp 1661–1665
  2. ^ http://www.okulsecim.com/ders-terimleri/yuzey-gerilimi